Waarom spreekt Hollande over 'Daesh' in plaats van IS?

Toen de Franse president Hollande zaterdag zijn land toesprak, kort na de aanslagen in Parijs, nam hij geen enkele keer het woord IS, ISIS of een andere term in de mond die vaak gebruikt worden om de terreurbeweging aan te duiden. In plaats daarvan gebruikte hij het woord 'Daesh'. Waarom?

De Franse president Hollande. Beeld afp

De naam van IS is een punt van discussie sinds de terreurbeweging het wereldnieuws domineert na de opmars van de beweging in Syrië en Irak. Eerst noemde de beweging zichzelf ISI, een afkorting van Islamitische Staat in Irak (in het Arabisch: Dawlat al-Iraq al-Islamiyyah), na het veroveren van gebieden in Irak. Daarvoor stond de beweging simpelweg bekend als de Iraakse tak van Al-Qaida, zo tekende de Amerikaanse nieuwssite Vox op.

Na het uitbreken van de Syrische burgeroorlog werd de groep ook actief in Syrië en plakte het 'Al-Sham' achter haar naam - een historische naam voor Syrië. Daarmee kreeg de beweging de naam ISIS - Islamitische Staat in Irak en (Groot-)Syrië.

Al-Sham refereert in sommige vertalingen alleen weer aan een groter gebied dan Syrië - namelijk de Levant - dat naast Syrië ook Libanon, een deel van Jordanië en Turkije, Israël en de Palestijnse gebieden beslaat. Daardoor werd de beweging ook geregeld ISIL genoemd, waarbij de 'L' staat voor Levant.

IS zelf heeft overigens altijd in het midden gelaten op welk territorium de beweging precies doelt met Al-Sham, aangezien de groep naar eigen zeggen niet denkt in contemporaine grenzen. Nadat de beweging vorig jaar juni een eigen kalifaat uitriep in de veroverde gebieden in Irak en Syrië noemt de terreurgroep zichzelf Islamitische Staat, oftewel IS.

Klopjacht op daders

In Frankrijk en België zijn sinds zaterdag grootscheepse acties aan de gang tegen vermoedelijke terroristen die betrokken zijn bij de aanslagen in Parijs en hun handlangers. Lees hier het nieuwsbericht.

ISIS, ISIL, IS en Daesh

In de loop der jaren zijn al die verschillende namen voor de terreurgroep door elkaar gaan lopen. Zo noemde premier Rutte de terreurgroep zaterdag tijdens een persconferentie na de aanslagen in Parijs nog ISIS. De Amerikaanse president Obama noemt de groep, samen met veel Amerikaanse media, consequent ISIL. Veel Nederlandse media, zoals de Volkskrant, NRC Handelsblad en de NOS gebruiken IS of Islamitische Staat.

En nu is er dus 'Daesh', gebruikt door de Franse president en recent ook door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry tijdens de Syrië-top in Wenen.

Een IS-strijder in Irak. Beeld afp

'Verboden woord'

Maar eigenlijk is ook die naam er altijd al wel geweest. Daesh is namelijk het Arabische acroniem voor 'al-Dawla al-Islamiya fi Iraq wal-Sham' (DAIISH). 'En dat is eigenlijk gewoon de oude naam van IS, wat neerkomt op Islamitische Staat in Irak en de Levant', zegt arabist Leo Kwarten.

Waarom dan toch de naam Daesh gebruiken als naam voor de terreurgroep, als de feitelijke betekenis niet anders is vergeleken met andere namen voor IS? Op die vraag gaf de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius in september vorig jaar al antwoord.

Hij pleitte voor Daesh en riep op te stoppen met het gebruik van de naam Islamitische Staat. Allereerst omdat 'dit een terroristische groep is, en geen staat', zei Fabius. Verder vervaagt het woord 'islamitisch' volgens Fabius de scheidslijn tussen de terreurgroep en de islam in het algemeen. Het woord Daesh zou voornamelijk in het Westen minder snel de associatie met de islam oproepen.

Daar komt bij dat IS de naam Daesh als een belediging zou zien. Dat bevestigt arabist Kwarten. 'Het is er een verboden woord. Als je er al niet de doodstraf voor krijgt, dan krijg je er zeker tientallen stokslagen voor. Ze zien zichzelf als een staat. Het woord Daesh suggereert dat ze een beweging zijn. Dat is een belediging.'

Ondertussen wordt de term Daesh steeds vaker gebruikt, voornamelijk door politici. Franse en Turkse politici gebruiken de naam al langer. In Nederland diende DENK-Kamerlid Tunahan Kuzu dit jaar een motie in om de beweging voortaan Daesh te noemen. Kuzu kreeg geen steun voor zijn motie.

In juni stuurden 120 leden van het Britse Lagerhuis, gesteund door de Britse premier David Cameron, de BBC een brief met het verzoek voortaan Daesh te gebruiken. De Britse omroep wees dat verzoek af, omdat daarmee de onpartijdigheid van de omroep in het geding zou komen. Cameron had er vooraf al weinig vertrouwen in de BBC naar Daesh te bewegen. 'Maar dan vind ik ISIL nog beter dan Islamitische Staat, want de beweging is voor mij niet islamitisch en ook geen staat', zei Cameron.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Lauren Fabius. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.