Background

Waarom Rutte niet zal luisteren naar de adviezen van CPB-directeur Teulings

Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) roept in een ingezonden stuk Europese landen op om niet te veel te bezuinigen. Waarom zal premier Rutte niet naar hem luisteren?

Directeur Coen Teulings van het Centraal Plan Bureau.Beeld anp

CPB-directeur Teulings veroorzaakte gisteren ophef vanwege een opinieartikel voor de website van de Financial Times. Daarin schreef hij dat Nederland niet extra zou moeten bezuinigen - omdat dit slecht is voor de economie. Extra bezuinigingen zijn nodig om aan de Europese eis te voldoen dat het begrotingstekort in 2013 niet groter mag zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product.

Het begrotingstekort valt volgend jaar waarschijnlijk hoger uit dan het kabinet geraamd heeft. Daarom moet er opnieuw onderhandeld worden over extra bezuinigingen. De regering heeft het CPB gevraagd om een inschatting te maken van het tekort voor de komende drie jaar. Het CPB maakt de conclusies aanstaande donderdag bekend. Daarna kunnen de onderhandelingen tussen de coalitiepartijen VVD en CDA en gedoogpartner PVV beginnen. Teulings schuift ook aan bij die gesprekken, net als bijvoorbeeld de president van de Nederlandsche Bank, Klaas Knot.

Schade
Teulings nam gisteren al een voorschot op de onvermijdelijke discussies over het CPB-rapport. Hij is een bekend tegenstander van extra bezuinigingen. Vorig jaar stelde hij dat bezuinigen in een recessie de schade alleen maar vergroot. Wat de CPB-directeur betreft moet het kabinet niet grijpen naar kortetermijnmaatregelen, maar beslissen over hervormingen op de lange termijn, zoals het eerder verhogen van de pensioenleeftijd. Dat levert nu nog niet veel geld op, maar zorgt in de toekomst wel voor aanmerkelijke besparingen.

Dit was ook de teneur van de Macro Economische Verkenning van afgelopen september van het CPB. Teulings schreef daarin dat bezuinigingen de groei dempen; en dat het kabinet ook moet overwegen om stimuleringsmaatregelen te nemen.

De kans dat premier Rutte de aanbevelingen van Teulings overneemt is klein. Het motto van dit kabinet is 'bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen', getuige de 18 miljard die Rutte in zijn regeerperiode wil besparen. Het was ook de insteek van de verkiezingscampagne van de VVD - en een belangrijk onderwerp waar de onderhandelingen tussen Job Cohen en Rutte over Paars-plus op stuk liepen.

Broekriem aanhalen
Bezuinigen, daar zijn we Europees gezien goed in, schreef Rutte trots in zijn Miljoenennota van september 2011. Dat moet ook wel, want minister Jan Kees de Jager heeft er de afgelopen anderhalf jaar voortdurend op gehamerd dat landen zich aan de Europese begrotingsregels moeten houden. Nederland zou een slecht figuur slaan als het kabinet ineens zou pleiten voor een versoepeld beleid. De crisis is mede veroorzaakt doordat landen te lang en te veel op de pof hebben geleefd, meent Rutte. De broekriem moet overal worden aangehaald en Nederland zal het goede voorbeeld geven.

Maar bovendien gelooft Rutte in een heilzame werking van bezuinigingen. Geen moment laat hij na om te ageren tegen de hoge staatsschuld van Nederland en de rentekosten die dit met zich meebrengt. Daarnaast hebben de besparingen een 'goede ontvangst gehad op de markten', zodat 'Nederland nu goedkoop kan blijven lenen', aldus Rutte in de Miljoenennota.

Natuurlijk zal er volgende week gesproken worden over hervormingen, zoals bijvoorbeeld een wijziging van de hypotheekrenteaftrek. Maar de kans dat de onderhandelaars besluiten om daar in deze kabinetsperiode iets aan te doen is klein. Net als in het geval van de aanpassing van de pensioenleeftijd zal het effect pas later merkbaar zijn. Rutte zal dus de druk blijven voelen om nu het tekort weg met kortetermijn bezuinigingen.

Niets wijst er dus op dat Rutte de adviezen van Teulings zal overnemen. Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen, blijft het grote thema van dit kabinet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden