Een Palestijns meisje staat voor het puin van een gebouw dat werd vernietigd tijdens de Israëlische luchtaanvallen in Gaza-stad.

Analyse Israël en Hamas

Waarom riskeert Hamas toch steeds weer de toorn van Israël?

Een Palestijns meisje staat voor het puin van een gebouw dat werd vernietigd tijdens de Israëlische luchtaanvallen in Gaza-stad. Beeld AFP

Als Israël zou willen, zou het Hamas met grof geweld kunnen wegvagen, en toch blijft de organisatie raketten vanuit Gaza afvuren. Want Israël wil geen geweld tijdens het Eurovisie Songfestival dat volgende week begint. En Hamas gokt: dan is de tegenstander vast bereid tot concessies.  

Beide kampen sloegen maandag, nadat Israël en Hamas een staakt-het-vuren waren overeengekomen, nog even met hun vuist op tafel. ‘We hebben met kracht aangevallen, en maken ons klaar om door te gaan’, zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Tegelijkertijd liet een woordvoerder van Hamas weten dat het geweld weliswaar was geluwd, ‘maar het grotere conflict is nog lang niet over’.

De confrontatie begon afgelopen vrijdag: minstens zevenhonderd raketten werden vanuit Gaza op Israël afgevuurd, en daarbij kwamen zeker vier burgers om het leven. Aan Palestijnse zijde vielen zeker 27 slachtoffers, onder wie twee zwangere vrouwen en een baby van 1 jaar oud.

Het hele weekeinde werd in Egypte driftig onderhandeld over een staakt-het-vuren, en maandagochtend vroeg kwam het daar ook van. Nu lijkt alles weer bij het oude, precies zoals het vrijdag was voordat het geweld uitbrak – behalve dat er extra veel begrafenissen worden gehouden. Waarom riskeert Hamas dan toch de toorn van Israël?

Een familielid draagt een baby die is omgekomen bij de Israëlische bombardementen op Gaza. Beeld Reuters

Frustratie en woede

Het antwoord is vrij simpel. Geld. Op de 360 vierkante kilometer die Gaza telt (ietsje groter dan Vlieland) wonen zo’n twee miljoen mensen, en door de blokkade van Israël kunnen zij geen kant op. Meer dan de helft van de inwoners is werkloos, en van de jongeren heeft maar liefst 70 procent geen baan. Er komt geen schoon water uit de kraan, er is nauwelijks gezondheidszorg, en de bevolking heeft maximaal vier uur stroom per dag.

Dat levert frustratie en woede op. In de eerste plaats jegens Israël, maar de laatste maanden richt het ongeduld zich ook steeds meer tegen Hamas. Deze organisatie is aan de macht in de Gazastrook, en heft daar ook belastingen, maar het lukt haar niet om de situatie voor de inwoners te verbeteren. Tegelijkertijd lijkt de bevolking een militaire operatie tegen Israël te steunen, in de hoop dat dit een verandering kan forceren.

Puinhopen na de Israëlische bombardementen op Gaza. Beeld AFP

Natuurlijk is er altijd een risico. Hamas weet dat het Israëlische leger onmetelijk veel schade in Gaza kan aanrichten en zoveel overmacht heeft, dat ze de hele beweging zou kunnen vernietigen. Maar Hamas weet ook dat Israël daar uiteindelijk geen belang bij heeft, omdat het de nog extremistischer organisatie Islamitische Jihad in de kaart zou spelen.

En dit weekeinde was een uitermate geschikt moment om bij Israël de duimschroeven aan te draaien. Aanstaande vrijdag viert het land haar onafhankelijkheid, en premier Netanyahu ziet deze niet graag gemarkeerd door een escalatie van geweld. Het zou nog pijnlijker zijn als ook het Eurovisie Songfestival, dat volgende week in Tel Aviv wordt gehouden, wordt verstoord door raketten: Israël verwacht duizenden bezoekers, en tientallen miljoenen mensen zullen op tv naar het feestje kijken. Als daar iets mis zou gaan, is niet alleen de internationale reputatie van het land ernstig beschadigd, maar zou het ook economische gevolgen hebben voor het land. Al was het alleen maar voor de bloeiende toeristische sector.

Er is nog een derde datum waarop Israël geen extra spanningen wil, en dat is 15 mei, de dag waarop de Nakba wordt herdacht. Dat is de catastrofe die de oprichting van de staat Israël in 1948 voor de Palestijnen betekende, en honderdduizenden Arabieren op de vlucht bracht – een moment dat in de gehele Arabische wereld gevoelig ligt.

Concessies

Israël had er dus groot belang bij om tijdig tot een staakt-het-vuren te komen, en Hamas gokte erop dat Netanyahu bereid zou zijn concessies te doen. Dat had eerder gewerkt: vlak voor de Israëlische verkiezingen, op 9 april, werd er ook al een aantal raketten vanuit Gaza afgevuurd. De details zijn officieel nooit bekendgemaakt, maar toen zou het tot een wapenstilstand zijn gekomen door de visserijzone voor Gaza tijdelijk uit te breiden en de doorgang van mensen en producten te versoepelen. Hamas zou willen dat deze afspraken voor langere tijd zouden worden vastgelegd.

Daarnaast heeft Netanyahu een halfjaar geleden toegezegd dat er elke maand 15 miljoen dollar in contanten vanuit Qatar naar de Gazastrook kan worden gebracht. Uitgerekend deze maand, vlak voordat de ramadan zou beginnen, was deze transactie ergens blijven hangen, terwijl Hamas het geld dringend nodig had om zijn ambtenaren te kunnen betalen. Naar verwachting wordt dat koffertje met geld nu toch heel snel in Gaza afgeleverd. Net op tijd voor een zalige ramadan.

Een Palestijns jongetje zoekt in Rafah, in het zuidelijke deel van de Gazastrook, een traditionele ramadan-lantaarn uit. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden