Waarom rectificeert de NOS nooit?

Kranten rectificeren, maar op radio en televisie maken ze kennelijk nooit een foutje. Werk aan de winkel voor de nieuwe NOS-ombudsman.

Beeld Lisa Klaverstijn

Mogelijk was het u ontgaan, maar de Volkskrant heeft een foutje gemaakt. Leest u even mee met de onvolprezen rubriek Aanvullingen & Verbeteringen: 'In de aflevering 'Fietsend stopcontact van de Maakbare Wereld (Sir Edmund, pag. 50, 9 mei) zijn de diodes van de gelijkrichter in het schakelschema verkeerd om geplaatst. Ook zijn de waarden van de condensator vermeld in millifarad (mF), terwijl dit microfarad (¿F) had moeten zijn. Het juiste schakelschema is te vinden op volkskrant.nl/maakbare'.

Schaamrood op de kaken.

Maar mooi, die ruiterlijke bereidheid om de eigen onfeilbaarheid te ontmaskeren. Een volwassen krant laat zich zo van haar beste kant zien. 'Goede journalistiek is waarheidsgetrouw en nauwgezet, onpartijdig en fair, controleerbaar en integer', stelde de Raad voor de Journalistiek deze week in een vernieuwde Leidraad.

Toe maar. Maar dat is raar: op radio en televisie maken ze nooit een foutje. Nooit hoor je een nieuwslezer terugkomen op het bericht van gisteren, waarin ten onrechte werd gesteld dat Atjeh een Indonesisch eiland is, waar natuurlijk bedoeld werd 'een provincie op het Indonesische eiland Sumatra. En Marco Verhoef, schijnt er nog een tropisch zonnetje morgen?'

Televisie (en radio) heeft een moeizame verhouding met het eigen functioneren. De meeste omroepen en programma's maskeren hun fouten door ze simpelweg te negeren. Alleen de nieuwsfabriek van de NOS experimenteerde afgelopen jaren met eigen, 'onafhankelijke' keurmeesters in de vorm van de ombudsman (m/v).

Deze week verscheen een feestelijk persbericht: onderzoeksjournalist Margo Smit is per 1 augustus de nieuwe ombudsman van de NOS. 'Zij zal niet alleen onderzoek doen na klachten van het publiek, maar ook op eigen initiatief toezien op de journalistieke kwaliteit van NOS-producties.' Van harte.

De directeur van de NOS vierde zijn eigen beslissing mee: 'Bij een grote journalistieke organisatie mag een herkenbare en makkelijk vindbare ombudsman natuurlijk niet ontbreken. Hoe meer wij uitleggen aan ons publiek, hoe beter.' En een hoeraatje voor de angstige collega's: 'Margo is gelukkig veel meer dan een soort journalistenpolitie'.

Leve de openheid. Maar vlekkeloos verliep die tot nu toe niet bij de NOS. De omroep kende al eerder ombudsmannen, maar erg zichtbaar waren die niet.

Het fenomeen is mede de erfenis van de post-Fortuynjaren, waarin media zich collectief en schuldbereid afvroegen waar ze het contact met de kijker of lezer verloren waren - zelfs als dat niet het geval was, kon het geen kwaad de indruk van openheid te wekken. Een enkele hoofdredacteur sloeg aan het bloggen, zich in zijn 'verantwoording' na vragen en klachten steevast wentelend in zijn eigen gelijk. De kijkersreacties waren trouwens ook zelden verheffend, omdat de vijanden van de 'staatsomroep' nu eenmaal in elk NOS-bericht een extreem-links complot menen te zien.

De laatste ombudsman van de NOS was een vrouw: Guikje Roethof, die in 2010 na een jaar vertrok 'wegens verschil van inzicht over de inhoud en de invulling van de functie'. In haar laatste bijdrage was ze helemaal niet negatief over de NOS, maar: 'Er is wel sprake van een te grote fixatie op de aanbodzijde van het nieuws, zowel internationaal als lokaal, en te weinig op onderzoek en eigen nieuwsverhalen.'

Guikje Roethof.Beeld ANP Kippa

Na een periode van stilte werd een 'Commissie van Deskundigen' in het leven geroepen, maar welke kijker kende die? Erg actief was die ook niet. De laatste bijdrage - op de NOS-site - dateert van 14 mei vorig jaar, en ging over een kennelijke klacht over het aanduiden van Fortuyns moordenaar Volkert van der G. met zijn volledige naam. De commissie bleek het eens met de hoofdredactie en heeft de klacht 'ongegrond' verklaard.

Het jaar ervóór klaagden luisteraars over de inderdaad irritante muziek op Radio 1. 'De hoofdredactie heeft een weloverwogen besluit genomen', concludeerden de deskundigen.

In een beschouwing over de sportjournalistiek en doping: 'Het zou mooi zijn als de NOS vanuit de ervaring met de dopingonthullingen eens goed naar de eigen prestaties van de afgelopen twintig jaar zou kijken. (...) Ook kan de NOS nagaan of de relaties tussen verslaggevers en spelers in de wielersport voldoende kritisch zijn.'

Goed idee. Maar is er ooit iets mee gedaan?

Niet één 'uitspraak' leidde tot reacties. Guikje Roethof constateerde het zelf al in haar afscheidsblog: 'In het algemeen is de belangstelling voor het debat over de journalistiek niet groot.' Misschien moet de nieuwe ombudsman eens proberen een fout te erkennen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden