Waarom praat de Tweede Kamer vandaag wéér over Kunduz?

De Tweede Kamer debatteert vandaag weer over de politiemissie naar de Afghaanse provincie Kunduz. Terwijl het besluit om de missie te gaan uitvoeren eigenlijk al is genomen. Waarom dan toch een debat?

Nederlandse kwartiermakers op Vliegbasis Eindhoven op weg naar Kunduz. Beeld epa

De Tweede Kamer had in januari toch al ingestemd met de trainingsmissie voor politie in Kunduz?
Minister Hans Hillen (Defensie, CDA) zei vorige week op norse toon: 'De Kamer heeft toestemming gegeven, wij werken aan de uitvoering.' Maar zo simpel ligt het niet voor de oppositiepartijen ChristenUnie en, vooral, GroenLinks. Hun steun is nodig voor de missie. Fractieleider Jolande Sap van GroenLinks had een 'ontbindende voorwaarde vooraf' gesteld aan de beoogde opleiding van politieagenten: 'De Afghaanse autoriteiten moeten garanderen dat de getrainde rekruten niet worden ingezet in de oorlog.'

Het kabinet-Rutte heeft een dergelijke toezegging gekregen, zwart op wit, van de regering in Kabul, maar niet van de autoriteiten in Kunduz. Nederland 'vertrouwt' erop dat de nieuwe politiecommandant (de vorige kwam om het leven bij een aanslag door de Taliban) in de pas loopt met het gezag in Kabul. Maar dat is nog geen garantie.

Hoeveel is een papieren toezegging waard in de rauwe realiteit?
Kort na het Kamerdebat van januari kwamen in de Volkskrant politiemensen uit Kunduz aan het woord. Hun boodschap was glashelder: ze kunnen zich niet beperken tot 'civiele taken', zoals Nederland wil, maar móeten wel vechten. 'Het is vechten of doodgaan.'

De plaatsvervangend politiechef in Kunduz zei vorige week nog in dagblad Trouw over zijn ondergeschikten: 'Het is niet hun taak om te vechten, en ik vind het ook terecht dat Nederland hier de nadruk op legt, maar soms moeten we wel.' Het is precies datgene wat tegenstanders van de missie in de Kamer, de PvdA voorop, eerder betoogden.

Hoe liggen de krachtsverhoudingen in de Kamer?
Het minderheidskabinet van VVD en CDA ontbeert de steun van gedoogpartner PVV. De partij was van meet af aan tegen de missie. Kamerlid Hero Brinkman noemde als belangrijkste reden: 'Defensie moet gigantisch bezuinigen en heeft na de slopende missie in Uruzgan een periode van rust nodig.'

Ook de SP, de PvdA en de Partij voor de Dieren keerden zich tegen de missie. D66 en SGP steunen die. GroenLinks en ChristenUnie aarzelen. De laatste partij neigt naar een definitief ja. Volgens CU-Kamerlid ­Joël Voordewind is 'een belangrijk obstakel' weggenomen nu twee Afghaanse christenen, die als afvallige moslims gevangen zaten, zijn vrijgelaten. 'De missie is bedoeld om de rechtstaat te versterken. Dat valt moeilijk te rijmen met christenen in een dodencel.'

Het kabinet komt de Kamer op een belangrijk punt tegemoet: met de NAVO-leiding in Afghanistan is afgesproken dat Nederland een 'eigen' training zal verzorgen. Terwijl de basistraining van de NAVO zes weken duurt, mag Nederland in twee aanvullende weken rekruten bewust maken van onderwerpen als mensenrechten en integriteit (lees: niet corrupt zijn, zoals veel agenten).

Als de missie doorgaat, hoe ziet die eruit?
Naast trainers zal Nederland F16-gevechtsvliegtuigen sturen. In totaal worden circa 450 mannen en vrouwen ingezet. Deze zomer beginnen 165 militairen in kleine eenheden met de begeleiding van agenten 'buiten de poort'. De Nederlanders 'stappen op een rijdende trein', aldus commandant der strijdkrachten Peter van Uhm: de Afghanen hebben de standaardtraining van zes weken al achter de rug. In 2012 begint Nederland zelf met de training van acht weken. Het is een experiment. Oordeelt de NAVO gunstig, dan wordt het Nederlandse programma 'landelijk uitgerold'.

Is er dan nog een weg terug?
Nederland heeft de trainers en F16's aangeboden tot 2014. In dat jaar moet het overgrote deel van de NAVO-troepenmacht ISAF uit Afghanistan vertrokken zijn. Volgens het kabinet is een 'vroegtijdig' einde aan de Nederlandse bijdrage denkbaar, indien de veiligheidssituatie training de facto onmogelijk maakt. Of, zoals de Kamer heeft bedongen, als de Afghaanse autoriteiten afspraken over de inzet van agenten schenden.

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Beeld anp
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden