Vijf Vragen de Nederlandsche bank

Waarom pot DNB zoveel geld op? 5 vragen over de miljardenrisico’s van de Europese geldpolitiek

De Nederlandsche Bank heeft een spaarpot van 2 miljard euro opgebouwd om verliezen van het Europese goedkoopgeldbeleid op te vangen, bleek donderdag bij de presentatie van het jaarverslag. Dat gaat ten koste van de schatkist. Zijn de centrale bankiers té voorzichtig?

1. Waarom keert De Nederlandsche Bank (DNB) amper winst meer uit aan de staat?

De centrale bank hield afgelopen jaar onder de streep 188 miljoen euro over. Dat lijkt heel wat, maar vergeleken met de vroegere winsten van 1 à 2 miljard euro valt dit vies tegen. De reden staat in het nieuwste jaarverslag dat donderdag verscheen. DNB zet voor het vierde jaar op rij bijna 500 miljoen euro opzij. Die stroppenpot dient om de mogelijke kosten te dekken van het Europese goedkope geldbeleid.

2. Hoe voorzichtiger, hoe beter. Toch?

Niet altijd. De grote verliezer is de staat. Als enige aandeelhouder van DNB vloeit de winst grotendeels naar de schatkist. Het geld zou kunnen worden gebruikt om de staatsschuld verder af te lossen, of voor extra uitgaven aan bijvoorbeeld onderwijs.

3. Waarom pot de centrale bank dan zo veel geld op?

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de afgelopen jaren met goedkoop geld de economie proberen aan te zwengelen. In dat kader kochten de centrale banken in de eurozone voor duizenden miljarden aan staats- en bedrijfsschulden op. Net als een gigantisch investeringsfonds dus. Dat brengt risico’s met zich mee. Zo kwam eind 2017 winkelketen Steinhoff in de problemen en verloor de ECB miljoenen op haar obligaties. Daarnaast is het belangrijk wat de rente gaat doen. Nu verdient DNB fors aan banken die geld betalen om hun miljarden bij de centrale bank te mógen stallen. Stijgt de rente, dan moet DNB ze juist gaan betalen. Ondertussen zit ze dan wel opgescheept met langlopende obligaties die weinig opleveren.

Het kan in theorie dus misgaan, maar tot nu toe blijkt het monetaire stimuleringsbeleid een melkkoe. Afgelopen jaar leverde het DNB 805 miljoen euro op. Bovendien kondigde ‘Frankfurt’ begin deze maand aan dat de rente nog langer extreem laag blijft.  Desondanks wil DNB, volgens de huidige schattingen, komend jaar nog eens 300 miljoen euro opzij zetten.

DNB: ‘pensioenstelsel kraakt’

Het uitblijven van een pensioenakkoord is volgens DNB-president Klaas Knot ‘teleurstellend’. ‘In Brussel trekken we een grote broek aan als we andere landen wijzen op de noodzaak van structurele hervormingen’, stelde hij donderdag vast, maar zelf laat Nederland ook steken vallen. De voor pensioenen verantwoordelijke DNB-directeur Job Swank doet een beroep op de bonden. ‘Het stelsel kraakt. Ik begrijp elke afzonderlijke eis van de vakbeweging, van de AOW-leeftijd voor zware beroepen tot de positie van de zzp’ers, maar de optelsom kan gewoon niet. Je zult toch keuzes moeten maken.’

4. Wat vindt het kabinet hiervan?

De Rekenkamer kwam begin dit jaar met een kritisch rapport. Een van de bevindingen: DNB heeft in het verleden de risico’s van de Europese steunoperaties meerdere keren overschat. Minister Hoekstra van Financiën liet in een reactie weten dat hij nieuwe afspraken wil maken met de centrale bank. Die zijn volgens hem nodig ‘om te komen tot een meer bestendige ontwikkeling van de winstafdracht’.

5. Wat gebeurt er straks als het appeltje voor de dorst overbodig blijkt?

Dan levert dat het kabinet een forse financiële meevaller op. Misschien komt die wel precies op tijd. Op dit moment krijgt het kabinet het begrote geld nauwelijks uitgegeven door de hoogconjunctuur, de personeelstekorten en de overvolle orderboeken in de bouw. Over een paar jaar zit de economie mogelijk weer in een recessie. Dan komen de DNB-miljarden veel beter van pas. Het past in elk geval naadloos binnen het door de centrale bank bepleite begrotingsbeleid. Knot benadrukte donderdag opnieuw dat de staat er verstandig aan doet in tijden van hoogconjunctuur de hand op de knip te houden, zodat er bij een volgende crisis niet hoeft te worden bezuinigd.

Lees verder 

Negatieve rente, miljardenaankopen, goedkope leningen: ook jaren na de crisis kunnen de banken niet zonder gratis geld.

Interview met DNB-president Klaas Knot: ‘Geen nieuwe recessie? Dat kan ik me bijna niet voorstellen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden