Waarom nou net die ene?

'Ze was zo buitengewoon mooi dat ik bijna hardop moest lachen. . . Haar borsten waren apocalyptisch, die zouden wereldrijken ten val brengen voordat ze verschrompelden....

Liefde op het eerste gezicht zal zelden zo plastisch beschreven zijn als met deze woorden van Richard Burton, nadat hij de negentienjarige Elizabeth Taylor had ontmoet. Maar het overweldigende gevoel, de neiging tot overdrijving, de angst om in het licht van de kosmische koplampen niet in orde bevonden te worden, zal door iedereen die hevig verliefd is worden herkend. Verliefde mensen verliezen iets van hun redelijkheid en relativeringsvermogen. Ze rusten de geliefde toe met die unieke combinatie van eigenschappen die het noodzakelijk maakt voor het eigen levensgeluk zoveel mogelijk tijd in zijn of haar aanwezigheid door te brengen. Emotionele eenwording met de geliefde lijkt, voor de duur van de verliefdheid, het enige zinnige levensdoel.

Wat maakt dat mensen verliefd worden op nou juist die ene, en niet op die even aantrekkelijke ander? In Waarom wij liefhebben probeert de Amerikaanse antropologe Helen Fisher het raadsel van de verliefdheid langs wetenschappelijke weg te doorvorsen. Ze zocht hevig verliefde mensen bij elkaar, liet ze vragenlijsten invullen en schoof ze in een scanner om naar hun hersenen te kijken. Ze verzamelde gegevens over chemische reacties in de hersenen, over het gedrag van dieren en over verliefdheid in andere culturen, in gedichten, verhalen en mythen.

Het levert bij elkaar heel wat wetenswaardigs op. Fisher lokaliseert het hersengebied dat een rol speelt bij verliefdheid. Ze treft verhoogde dopamine- en noradrenalinespiegels aan bij verliefden, wat hun hersenen verdacht veel doet denken aan die van verslaafden. En ze vindt een verlaagde serotoninespiegel, wat aan de hand van een parallel met dwangneurotici het obsessieve karakter van verliefdheid zou kunnen verklaren. Ze laat zien dat verliefdheid een drift is en geen emotie, en draagt evolutionaire verklaringen aan voor de hevigheid en duur van verliefdheid.

Toch blijven alle verklaringen onbevredigend cirkelen om de kernvraag: waarom nou net die ene? Voor hevig verliefde mensen zal de verklaring die de Griekse toneelschrijver Aristofanes een paar duizend jaar geleden bedacht, meer recht doen aan hun gevoel. Ooit, schreef hij, waren mensen een rond hermafrodiet geheel, met vier armen en vier benen, twee gezichten op één hoofd, vier oren en twee geslachten. Toen deze oermensen de goden probeerden te verslaan, hakte Zeus ze stuk voor stuk in tweeën: een man en een vrouw. Sindsdien wordt iedereen verteerd van verlangen naar zijn precies passende wederhelft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden