Column

Waarom niet dreigen met wapens voor Kiev?

Zoals in de mode bepaalde stijlen na verloop van tijd weer opgeld doen, zo plegen in de internationale politiek beproefde termen een comeback te maken. In een artikel in de Financial Times van afgelopen woensdag kwam ik een gouden oude tegen: de dubbele-nuloptie.

Even het geheugen opfrissen: de dubbele-nuloptie was de formule die ruim dertig jaar geleden ten grondslag lag aan de voorgenomen plaatsing van kruisraketten in West-Europa. Als de Sovjet-Unie zou instemmen met ontmanteling van haar kernraketten voor de middellange afstand, zou de NAVO alsnog afzien van die kruisraketten. Het bod was aan de Europese anti-kernwapenbeweging niet besteed - die ijverde met massale demonstraties voor een eenzijdige nul aan westerse kant. Maar Sovjet-leider Gorbatsjov had andere prioriteiten en koos eieren voor zijn geld. Zo kwam het INF-verdrag van 1987 tot stand en verdwenen de middellangeafstandsraketten uit het nucleaire repertoire.

Volgens de auteur van het FT-artikel, de Duitse oud-diplomaat Walter Ischinger, is er opnieuw een dubbele-nuloptie geboden, thans om de crisis rond Oekraïne te bezweren. Dat wil zeggen: stopzetting van de Russische interventie in het conflict, in ruil voor de westerse belofte om af te zien van militaire leveranties aan de regering in Kiev. Op basis van die afspraak zou moeten worden gewerkt aan een omvattende vredesregeling voor Oekraïne onder auspiciën van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Gaat Moskou niet akkoord met dit traject of worden er buitensporige voorwaarden gesteld, dan moet het Westen serieus overwegen om militaire steun aan Kiev te verlenen.

Ischinger is niet alleen oud-diplomaat, maar ook directeur van de prestigieuze jaarlijkse veiligheidsconferentie in München (die vandaag begint). Hij weet hoe de hazen lopen in de internationale diplomatie en naar zijn stem wordt ongetwijfeld geluisterd in Berlijn.

Toch is het niet erg waarschijnlijk dat Angela Merkel en François Hollande zich door Ischingers devies hebben laten leiden bij hun overleg met Vladimir Poetin. Het probleem is immers dat met name de Europeanen de voornaamste stok achter de deur - het leveren van gevechtswapens aan Oekraïne - eigenlijk al op voorhand hebben weggestopt. Merkel zelf heeft te maken met coalitiepartner SPD, die bij voorkeur zoete broodjes bakt als de Duits-Russische betrekkingen in het geding zijn. Maar ook in de meeste andere Europese hoofdsteden worden wapenzendingen zo goed als uitgesloten, omdat daarmee een heuse stap omhoog op de escalatieladder zou worden gezet. Dat Rusland inmiddels al twee treden hoger op die ladder staat door het sturen van wapens en manschappen, wordt daarbij in lijdzaamheid geaccepteerd.

Ik betoog niet dat het Westen deze schroom onmiddellijk van zich moet afschudden en onverwijld militair materieel moet gaan verschepen. Het is langzamerhand ook de vraag of dat nog veel zal uithalen. Alles wijst erop dat de Oekraïense strijdkrachten er qua uitrusting en expertise beroerd voorstaan en dat je er niet komt met een simpel pakket defensieve wapens. Waarschijnlijk is ook training noodzakelijk, wat de stap extra groot maakt.

Maar onbegrijpelijk is dat het dreigement van militaire steun ofwel a priori wordt ingeslikt ofwel zo laat en weifelend wordt ingebracht (de regering-Obama) dat het bitter weinig indruk maakt. Een vergelijking dringt zich op met de steun aan het 'gematigde' Syrische verzet, die pas op gang kwam toen dat verzet op sterven na dood was.

Maar zijn de sancties tegen Rusland dan geen effectief wapen, dat wellicht nog verder kan worden aangescherpt? Het lijdt geen twijfel dat de sancties, in combinatie met de dalende olieprijs, de Russische economie stevige pijn doen. Misschien genoeg om te voorkomen dat Merkel en Hollande meteen bakzeil halen met hun vredesmissie (op het moment dat dit wordt geschreven, is de uitkomst van het overleg in Moskou nog niet bekend). Maar Poetins vastberadenheid wordt stelselmatig onderschat in het Westen. Hij is meer dan een behendige tacticus, zoals hij vaak wordt betiteld. Hij is ook een man met een missie, die het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de grootste ramp van de vorige eeuw heeft genoemd en die onmiskenbaar doende is het machtsverlies zo veel mogelijk ongedaan te maken. En hij lijkt erop te gokken dat hij eerder een wig zal weten te drijven in het Europese front dan dat de sancties hem noodlottig zullen worden. Met dank aan het monsterverbond van rechts- en links-radicalen die - zie de nieuwe Griekse regering - liever Poetin in de tuin hebben dan Merkel in de keuken.

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant.

Reageren? p.brill@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden