ANALYSE

Waarom Nepal nu pas de schade opneemt

Het zwartepieten is al volop gaande, maar wie er ook schuld draagt: in de besteding van de 4 miljard dollar aan internationale hulp zit nog weinig schot.

De verwoestingen uit april en mei in Bhaktapur, eind november. Binnenkort begint de koudste periode van de winter.Beeld reuters

Het klinkt nogal onthutsend. Twee zware aardbevingen eisten in april en mei vorig jaar in Nepal 9.000 doden en 22 duizend gewonden. Bijna een miljoen huizen werd verwoest. Maar nu pas, negen maanden later, kondigt de regering van Nepal aan dat de wederopbouw van start gaat.

We gaan op 16 januari beginnen, verklaarde Sushil Gyewali, de kersverse baas van de Nationale Reconstructie Autoriteit (NRA), onlangs zonder een zweem van ironie. De NRA is in september opgericht, maar pas eind december werd het parlement het eens over de organisatie en de benoeming van Gyewali.

Als gevolg daarvan zit er nog geen schot in de besteding van de 4,1 miljard dollar die de internationale gemeenschap voor de wederopbouw heeft toegezegd. Slechts een fractie van het geld is binnen. Tot nu toe heeft de regering 150 dollar per gezin aan noodhulp uitgegeven. De vertraging leidt tot frustratie bij de slachtoffers en toenemende internationale kritiek.

Waarom duurt het zo lang? De politieke elite wilde, tien jaar na een bloedige burgeroorlog en na zeven jaar getalm, eerst een grondwet opstellen voordat de wederopbouw ter hand werd genomen. Dat mondde echter uit in oeverloos gekrakeel. Talloze groepen voelden zich miskend en maakten bezwaar, etnische minderheden zoals de Tharu maar ook de kasteloze Dalit.

Afbreuk aan politieke invloed

Het felst ageerden de Madhesi, een bevolkingsgroep uit de Terai, de laagvlakte die de graanschuur en het economische hart van Nepal is. De Madhesi, die nauwe taalkundige en culturele banden hebben met India, zijn boos omdat de nieuwe provinciegrenzen afbreuk doen aan hun politieke invloed.

Het Verenigd Democratisch Madhesi Front begon in september met blokkades van de vitale grensovergangen met India, waardoor de invoer van benzine en hulpgoederen geheel tot stilstand kwam. De acties, waarbij meer dan vijftig doden vielen, leidden tot extreme prijsstijgingen en brandstoftekorten in het hele land. De hulpverlening aan de aardbevingsslachtoffers stortte in.

Gareth Price, analist bij Chatham House in Londen, noemt de trage gang van zaken niet verrassend. 'De regering deed ook pas wat aan de burgeroorlog toen de strijd Kathmandu naderde. De nieuwe grondwet kwam er dankzij de aardbeving, anders was men nog bezig geweest. En vergeet niet dat er een grote zak geld is. Dus heb je gedoe over wie de baas is over dat geld.'

Het zwartepieten is in Nepal zelf volop gaande, met alle complottheorieën van dien. Die draaien om de machtige buurlanden India en China, die al eeuwen wedijveren om invloed in Nepal. Volgens velen zit India achter de blokkades. Volgens India speelt Nepal 'de Chinese kaart', door China om hulp te vragen bij de invoer van benzine. Dat land stelde al een bergpas open. De China-route is volgens Price echter geen optie. De omweg over de Himalaya is te duur.

Vertragingstaktiek

De politieke kaste probeert tot een oplossing te komen. Het parlement wil de grondwet aanpassen, met onder meer evenredige vertegenwoordiging van minderheden, en de regering beloofde een commissie die binnen drie maanden met een oplossing moet komen - maar het Madhesi Front wees dat meteen als vertragingstaktiek af. De protesten gaan door, mogelijk tot het voorjaar.

Volgens Unicef is de situatie waarin de aardbevingsoverlevenden verkeren intussen nijpend. Er zijn tweemaal zo veel medicijnen nodig als er in voorraad zijn. Drie miljoen kinderen zijn in gevaar. Meer dan 400 duizend mensen huizen in tentenkampen boven de 1.500 meter, waar de temperaturen in de winter tot ver beneden het vriespunt dalen. Volgens lokale media zijn er al ouderen doodgevroren.

Acuut is de situatie nu nog niet, zegt Hendrikus Raaijmakers, hoofd gezondheidszaken van Unicef vanuit Kathmandu. 'De hulporganisaties hebben veel gedaan, zoals verwarmde kraamshelters en andere noodvoorzieningen opzetten. We zien nog geen epidemieën van luchtweginfecties of verhoogde kindersterfte. Maar we zijn wel bezorgd. De winter begint nu echt.'

Overleven zonder hulp

Gelukkig zijn de mensen in Nepal taai, zegt Price. 'Nepalezen zijn stoïcijns aangelegd. Ze verwachten niets van hun regering.' Zoals aardbevings-overlevende Kanchhi Bika het in een tentenkamp bij Kathmandu tegenover persbureau Reuters uitdrukt: 'We zitten midden in de winter en moeten nog steeds overleven zonder hulp. Ik geloof niet dat regering om ons geeft.'

De NRA belooft intussen aan de slag te gaan. Met het opleiden van technici, het coördineren van overheidsacties en het innen van geld bij donoren. Getroffen huishoudens kunnen 2.000 dollar krijgen voor de herbouw van hun huis. En tot 15 duizend dollar aan zachte leningen. Om te beginnen gaan honderden ingenieurs de aardbevingsdistricten in. Om de schade maar eens op te nemen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden