Waarom moeten we dit aanhoren?

THEATER


Expats


Schrijver Peter de Witte heeft van de personages in Expats karikaturen gemaakt.

Amsterdam - Een groepje Nederlandse expats in China treft elkaar in het appartement van een van hen voor een gezellige avond. De gesprekken gaan over het broeikaseffect, mensenrechten, honger in de wereld en het Midden-Oosten. Intussen bereidt de Chinese dienstbode een maaltijd voor, en komt ook nog een bevriende Amerikaanse diplomaat langs.


Al vrij snel blijkt dat deze dertigers het niet echt naar de zin hebben. Niet met de wereld, niet in hun relatie en werk, niet met elkaar en ook niet met zichzelf. Het zijn ontevreden, hysterische, egoïstische en tamelijk oninteressante mensen. Jammer dus dat wij ze bijna twee uur lang moeten aanhoren in het toneelstuk Expats, dat Peter van de Witte schreef voor Het Toneel Speelt (HTS).


Op zich is het een prima idee dat HTS niet alleen Nederlandse klassiekers (Vondel, Heijermans) en stukken van Ger Thijs speelt, maar ook aan jongere schrijvers kansen biedt. Helaas is Van de Witte (de helft van het cabaretduo Droog Brood) vastgelopen in zijn vastomlijnde plan een nietsontziende komedie over de lethargie van de hedendaagse dertiger te schrijven.


Van zijn personages heeft hij stuk voor stuk karikaturen gemaakt - bordkartonnen figuren die soms wel een leuke tekst hebben of een pittige dialoog, maar waaruit geen enkele karakterstructuur blijkt. Goede banen, een beetje bij elkaar eten, een eind weg ouwehoeren over het wereldleed en dan fijn weer de mooie loft in - dat is het, meer niet.


Halverwege dit samenzijn komt er plots een eind aan het tomeloze gejeremieer als in de tuin een vondeling in een reiswieg wordt aangetroffen. Hier bedient Van de Witte zich van een beproefde toneeltruc: een onverwachte indringer of gebeurtenis zet alles op scherp, waardoor de handelingen ineens in een stroomversnelling komen. Wat in Expats dan volgt, is een tamelijk bizarre ontwikkeling rond de vraag: wat te doen met deze baby? Met een beetje goede wil zou je die gang van zaken 'maatschappijkritisch absurdisme' kunnen noemen, maar in wezen is het ongeloofwaardige flauwekul.


Aan de acteurs (onder wie Daan Schuurmans, Lies Visschedijk en Fabian Jansen) ligt het niet. Sterker nog: Fockeline Ouwerkerk is zo ongegeneerd irritant dat je bijna van een sterke acteerprestatie zou kunnen spreken. Maar uit alles blijkt dat regisseur Mark Rietman volledig zijn heil heeft gezocht in het stijlmiddel van de overdrijving. Dat ontaardt voortdurend in geschreeuw en scènes waarin personages zo maar ineens door het lint gaan. Met als dieptepunt het vettig zoenen van twee seksueel droogstaande dertigers, en sentimentele jeugdherinneringen. O ja, uit de gesprekken maken we ook nog op dat mannen zich vaak aftrekken en dat een vlek op een Prada-jurkje zo ongeveer het ergste is dat een vrouw kan overkomen.


Een 'zwarte komedie' wordt Expats genoemd. Zwart is het niet, want nergens is een tot nadenken stemmende reflectie te bespeuren. En een komedie? Sorry, niet één keer gelachen.



Expats


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden