'Waarom moet altijd alles leuk zijn?'

Verstandelijke overwegingen spelen in onze leuk-cultuur nauwelijks een rol, stelt psycholoog Lester Hoekstra.

© Thinkstock

Ik hoop maar dat u dit artikel leuk gaat vinden want we leven tegenwoordig in een wereld waarin alles leuk moet zijn. We willen leuke dingen meemaken in een leuke omgeving waarin we kunnen doen wat we leuk vinden. Ons werk moet leuk zijn, de studie, de vrije tijd, de omgang met familie en vrienden. We willen een leuk leven en daar is niets tegen. Het gaat alleen mis als het leuke een doel wordt.

Ik zie dat bij mensen die problemen hebben met het kiezen van studie of werk. Van alle kanten krijgen ze aangeraden dat ze moeten kiezen wat ze leuk vinden. Niet alleen door vrienden en kennissen maar ook door de professionele adviseurs. Logisch bekeken is het een onmogelijk advies omdat 'iets leuk vinden' een beleving is en je alleen iets kunt beleven dat gebeurt, dus als de keuze al is gemaakt. Maar er zijn er die wel met het advies uit de voeten kunnen.

Kiezen op emotionele gronden
Zij begrijpen eruit dat ze moeten kiezen wat hun leuk lijkt. Wat betekent dat zij geneigd zullen zijn vooral op emotionele gronden te kiezen. Namelijk dat waarvan ze verwachten dat het een prettig gevoel geeft. Erg verstandig is dat niet. Het kan gemakkelijk leiden tot teleurstellingen want iets gaan doen wat je leuk lijkt, hoeft nog niet te betekenen dat het ook een succes wordt.

Daarom is aan te raden op meer rationele gronden een keuze te maken. Dat te kiezen waarvan je weet dat je het goed kunt of goed in staat bent het te leren. Bovendien is het raadzaam iets te kiezen waar voldoende vraag naar is. Een studie kunstgeschiedenis kan wel leuk zijn maar het is niet zo prettig om aan te schuiven bij een legertje werkloze kunsthistorici.

Leuk-cultuur
Maar in onze leuk-cultuur spelen deze verstandelijke overwegingen nauwelijks een rol. Het idee dat het leuk moet zijn is daarvoor veel te sterk. 'Ik zal wel gek zijn om tot mijn 67ste werk te doen dat ik niet leuk vind', hoorde ik onlangs een neefje zeggen. Misschien had hij het wel geleerd van zijn leraren, die hij een slecht cijfer kon geven als ze niet leuk les gaven.

Kinderen worden ook gesterkt in het idee dat ze moeten doen wat ze leuk vinden door voorbeelden van succesrijke mensen die zeggen dat zij alleen maar hebben gedaan wat ze leuk vonden. Dat ze heel hard werkten en uitzonderlijke talenten hebben, daar hoor je ze niet over omdat dit voor hen heel gewoon is. Je trekt makkelijk de conclusie uit hun uitspraken dat ook het omgekeerde, het doen wat je leuk vindt, leidt tot goede prestaties.

Opgaaf
Want allemaal kennen we wel de ervaring dat dingen die we graag doen als vanzelf gaan en ook heel goed lukken. Je zou dan ook wel graag willen dat je werk en andere bezigheden altijd op die manier gaan. Maar ik denk dat het uitzonderlijke ervaringen zijn en dat, ongeacht wat je hebt gekozen, je het vroeg of laat meemaakt dat dingen minder prettig gaan en misschien zelfs wel een opgaaf worden.

Je hebt mensen die er dan mee stoppen en op zoek gaan naar iets anders dat ze leuk vinden, wat in een rijk land als Nederland heel goed mogelijk is, vooral als je jong en begaafd bent. Door mijn werk als psychotherapeut heb ik kennis kunnen maken met verscheidene mensen die dit op een heel consequente manier in praktijk brachten. Nooit bleven ze iets doen wat hun niet beviel.

Doodswensen
Je zou verwachten dat deze mensen die echt alleen maar deden wat ze leuk vonden het wel erg naar hun zin hadden. Maar ze voelden zich helemaal niet zo goed. Ze zochten hulp omdat zij zich juist ongelukkig voelden. Erg ongelukkig zelfs. Doodswensen en zelfmoordgedachten waren geen uitzondering bij deze personen. Wat erg onlogisch is voor iemand met zo'n leuk leventje.

Kennelijk zijn mensen er niet op gemaakt om alleen maar te doen wat ze leuk vinden en is dat ook niet zo belangrijk voor ze. Je ziet ook dat personen die zich over het algemeen goed voelen helemaal niet uit zijn op iets leuks. Ze houden zich veel meer bezig met de dingen die zij in hun leven willen bereiken. Ik denk dat juist dat streven iets te realiseren heel belangrijk voor mensen is.

Voldoening
Ze kunnen ermee aan de slag. Het maakt ze actief en ze zijn daarbij in de gelegenheid gebruik te maken van de capaciteiten die ze hebben. Dat geeft ze voldoening. Maar het betekent ook dat ze regelmatig iets doen wat ze helemaal niet zo leuk vinden. Onbegrijpelijk misschien voor mensen die het alleen maar leuk willen hebben, maar het bevalt ze nog goed ook.

Lester Hoekstra is psycholoog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden