Waarom lusten kinderen geen spruitjes en volwassenen wel?

Een witlofschotel, een bordje prei of andijvie - het zijn gerechten die aan de eettafel van jonge ouders gedoe opleveren. Kinderen halen hun neus ervoor op, maar eenmaal volwassen verandert dat vaak. Hoe kan je smaakvoorkeur zo veranderen dat je die ooit verfoeide broccoli lekker gaat vinden?

De oogst van spruitjes in het plaatsje Piershil Beeld anp

Kinderen worden geboren met een aantal smaakvoorkeuren, vertelt Kees de Graaf, hoogleraar sensoriek en eetgedrag aan Wageningen Universiteit. Zoet vinden ze bijna altijd lekker, van bitter en zuur gruwen ze. 'Kijk naar de gelaatsuitdrukking van baby's die iets bitters proeven. Je ziet het zelfs bij ratten: die dieren proberen het bitter meteen uit te spugen.'

Die voorkeuren hebben een evolutionaire achtergrond: in de natuur waarschuwen bitter en zuur voor giftige stoffen, terwijl een zoete smaak juist duidt op voedzame suikers. Ook de voorliefde voor zout, die ontstaat rond de leeftijd van vier maanden, is deels aangeboren. Zout is van belang voor de vochtbalans, aldus De Graaf, en dus voor onze gezondheid.

Hoe sterk die voor- en afkeuren blijven, is mogelijk genetisch bepaald, hoewel wetenschappers daarover van mening verschillen. Amerikaanse onderzoekers schreven in het vakblad Pediatrics over genen die gevoelig maken voor bitter. Heb je er daar twee van dan staan smaakreceptoren in de mond op scherp en proef je de spruitjes veel sterker. Bij kinderen met slechts één bitter-gevoelig gen kan op latere leeftijd de afkeer voor bitter voedsel afnemen. Wat kan meespelen: volwassenen hebben op bepaalde delen van hun tong minder smaakpapillen dan kinderen. Daardoor zou de smaak van witlof bij hen minder hard doorkomen.

Toch kunnen smaakvoorkeuren ook worden bijgestuurd, en de eerste mogelijkheid dient zich al aan vóór de geboorte. 'De smaakontwikkeling begint in de baarmoeder', zegt de Rotterdamse kinderarts-intensivist Koen Joosten, voorzitter van de commissie voeding van zijn beroepsvereniging. De smaak van vruchtwater wordt bepaald door wat de moeder eet en zo kan zij haar ongeboren kind alvast laten wennen aan worteltjes en bloemkool. 'Als een zwangere vrouw gevarieerd groente eet, zal haar kind dit na de geboorte ook makkelijker doen.'

Toen onderzoekers zwangere vrouwen een tijdlang wortelsap lieten drinken, bleken hun peuters later minder afkeer te tonen van wortels. Borstvoeding levert via dezelfde route een vergelijkbaar succes op.

Bijsturen kan ook later, aan de eettafel. Joosten: 'Als een kind geen bietjes lust, dan geven ouders die na een paar keer vaak niet meer.' Maar lusten kun je leren, zegt hij, en herhaling is dan belangrijk. 'Na tien keer begint een kind te wennen aan de smaak.'

Datzelfde principe geldt voor de hapjes en drankjes die ons pas op latere leeftijd bereiken. Het allereerste biertje smaakt bitter en ook over blauwschimmelkaas zijn we meestal niet meteen enthousiast. De Graaf: 'Herhaalde blootstelling is duidelijk een krachtig mechanisme.' Zelf vond hij als kind gekookte prei 'pure snot', terwijl hij het nu 'best lekker' vindt.

Ook een vraag voor deze rubriek?

Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.