AnalyseUtrecht

Waarom liep Gökmen T. vrij rond?

Gökmen T. (37) was een goede bekende van justitie, verdachte in een verkrachtingszaak en werd op 5 maart veroordeeld tot vier maanden cel wegens een inbraak. Toch was hij op vrije voeten.

Bloemen, kaartjes en steunbetuigingen op de plek waar een schietincident plaatsvond op het 24 Oktoberplein.Beeld ANP

Waarom zat T. niet vast wegens verkrachting?

Op 11 juli 2017 zou T. een vriendin – met wie hij vaker seks had en drugs gebruikte – hebben verkracht. Hij werd op 25 augustus 2017 aangehouden. Een maand later, op 21 september 2017, werd zijn voorlopige hechtenis geschorst.

Dat betekent dat hij de inhoudelijke behandeling van de zaak in vrijheid mocht afwachten. ‘Uitgangspunt is dat iemand onschuldig is totdat het tegendeel is bewezen’, aldus Fred van der Winkel, president van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Je kunt een verdachte alleen langer vasthouden als je daar zwaarwegende redenen voor hebt. ‘Denk aan de kans op herhaling. Hier ging het om een verkrachting binnen een relatie. Hij had geen meisjes van de fiets getrokken.’

Bovendien hoort de tijd die een verdachte doorbrengt in voorlopige hechtenis niet langer te zijn dan de verwachte straf. Het besluit T. na een maand op vrije voeten te stellen, kan erop duiden het bewijs tegen hem niet heel sterk was.

T. hield zich niet aan de voorwaarden. Waarom liep hij toch vrij rond?

De rechters stelden wel eisen bij de schorsing van T.’s hechtenis in september 2017. Zo moest hij meewerken aan een onderzoek van de psycholoog en de psychiater. Daarnaast werd aan de reclassering een adviesrapport over T.’s omstandigheden gevraagd.

Op 30 juli 2018, tien maanden later, gaf Reclassering Nederland de opdracht terug. Gökman T. weigerde mee te werken. En op 3 december 2018 trok ook de psycholoog aan de bel. Op 4 januari 2019 werd T. daarom opnieuw vastgezet.

‘Dat iemand niet wil meewerken, gebeurt vaker’, zegt Henny Sackers. Hij is hoogleraar sanctierecht aan de Radboud Universiteit. ‘Eerst stuurt de reclassering een brief. Als iemand niet reageert, volgt een tweede brief. Vervolgens belt de reclassering met de advocaat. Als dat geen effect heeft, geeft de reclassering de opdracht terug.’

Sackers is tevens rechter-plaatsvervanger en ziet dit probleem wel vaker in dossiers voorbijkomen. Al verbaast hij zich in deze zaak wel. ‘Het heeft wel heel lang geduurd voordat de reclassering en de psycholoog aan de bel trokken.’

Reclassering Nederland laat daarop weten dat ‘de termijnen voor het uitbrengen van een advies gekoppeld zijn aan de zittingsdatum’. Navraag bij de rechtbank leert dat er in de verkrachtingszaak tegen T. in 2018 geen zitting was gepland, en verwijst naar het OM. De officier van justitie zou de voortgang in de gaten hebben moeten houden. Het OM wil niet reageren.

‘De vraag is: heeft iemand verwijtbaar gehandeld of is dit een bug ons systeem?’, zegt Peter van der Laan, hoogleraar Reclassering van de Vrije Universiteit. Ook hij verbaast zich over de lange tijdsduur. ‘Het is in ieder geval duidelijk dat de verkrachtingszaak bij geen van de betrokken partijen urgentie had.’

Waarom kwam Gökmen T. op 1 maart weer vrij?

T. maakte bezwaar tegen zijn voorlopige hechtenis. Op 27 februari 2019 stelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden hem in het gelijk: T. beloofde beterschap en zou voortaan wel meewerken aan het persoonlijkheidsonderzoek. De inhoudelijke behandeling van de zedenzaak was inmiddels ook gepland voor 15 juli.

Als extra stok achter de deur legden de raadsheren wel een extra voorwaarde op. Reclassering Nederland moest vanaf 1 maart ook toezicht houden op T.. Dit gaat verder dan een adviesrapport. Doorgaans betekent dit dat een verdachte of dader een meldplicht heeft. Vanwege privacyredenen wil de woordvoerder geen details over T.'s toezichttraject kwijt. 

Gökmen T. is ook veroordeeld in andere zaken. Hoe zit dat?

Op 4 maart 2019 veroordeelde de politierechter T. voor het stelen van een fiets. Op 5 maart werd T. veroordeeld tot vier maanden cel wegens een inbraak. Hij ging in hoger beroep. Daarom zat hij hier niet voor vast.

Zijn er fouten gemaakt?

Het is nog te vroeg om deze vraag te beantwoorden. Minister Grapperhaus zei eerder deze week dat hij ‘in de Kamer volledige verantwoording zal afleggen als de evaluatie is voltooid’.

T.  wordt onder meer verdacht van meervoudige moord. Het is nog onduidelijk of T. alleen ‘vanuit een terroristisch motief heeft gehandeld of dat zijn handelen voortkwam vanuit persoonlijke problematiek in combinatie met een geradicaliseerd gedachtengoed’. Volgens Van der Winkel van het gerechtshof was er geen enkele aanwijzing in het strafdossier van T. om voor 18 maart ‘aan terrorisme te denken’. Nog steeds, vervolgt hij, vinden de raadsheren dat hun besluit op 27 februari ‘juridisch juist’ was. ‘Maar ze realiseren zich ook: als ik anders had beslist was dit niet gebeurd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden