Column

Waarom Labour de verkiezingen verloor

Jeremy Corbyn maakt momenteel de meeste kans om de nieuwe leider van de Labour Party te worden. Beeld null
Jeremy Corbyn maakt momenteel de meeste kans om de nieuwe leider van de Labour Party te worden.

Hoe kan een politieke partij die het goed met de mensen voor heeft, en die universele waarden als gelijkheid, solidariteit en duurzaamheid in het vaandel voert, dik de verkiezingen verliezen van een partij die een asociaal sanerings- en bezuinigingsbeleid uitvoert dat de kloof tussen arm en rijk fors doet toenemen? Een partij die ook nog eens ordinair met het rechtspopulisme flirt door zich als anti-Europees en anti-migratie voor te doen? Hoe kan zo'n nare partij het royaal winnen van een goedbedoelende partij?

Er komt steeds meer onderzoek naar boven dat dit raadsel verklaart. En dan doel ik op het verkiezingsonderzoek dat momenteel verschijnt over de Britse verkiezingen van afgelopen mei, waarbij de Britse Labour Party van Ed Miliband gigantisch het onderspit delfde tegen de Conservatieven van David Cameron.

Uit die post-electorale analyses komen drie harde waarheden naar boven. De eerste harde waarheid is dat de Britse Conservatieven niet wonnen ondanks austerity, het bezuiningingsbeleid, maar dankzij - en dat Labour juist verloor omdat het als anti-austerity werd gezien. Burgers blijken hypergevoelig voor degelijke overheidsfinanciën. Ze zijn fiscaal conservatief. Het huishoudboekje van de staat moet op orde zijn. Pas daarna vindt men dat er een herverdeling van rijk naar arm moet plaatsvinden, omdat het economisch systeem machtige belangen te veel bevoordeelt.

Genereus 

De tweede harde waarheid is dat burgers een enorm wantrouwen hebben in de hedendaagse verzorgingsstaat, de heilige graal van de sociaal-democratie. Men geeft in grote percentages aan dat de verzorgingsstaat veel te genereus is voor mensen die de kantjes ervan aflopen en het niet verdienen, terwijl mensen die bereid zijn hard te werken voor hun bestaan juist worden benadeeld.

Labour is dus te veel de partij van de uitkeringen, in plaats van de partij van de werkvloer en de werkende mensen.

De derde harde waarheid is dat vooral sociaal-conservatieve kiezers - mensen die hechten aan traditie, sociale orde en nationale identiteit - zich zorgen maken over de impact van migratie op de publieke voorzieningen en op de saamhorigheid in de samenleving.

Op grond van deze bevindingen wordt een snoeiharde diagnose gesteld. De Labour Party is 'dangerously out of touch' met het electoraat. Het beeld dat van Labour oprijst is dramatisch: economisch onvoldoende competent; sociaal onbetrouwbaar; cultureel excentriek.

Haat

Ondertussen is de Britse Labour Party druk bezig zich als een lemming de afgrond in te storten. De zusterpartij van de PvdA is verzeild geraakt in een welhaast suïcidale leiderschapsrace. Nog even los van de kandidaten - ik denk dat het allemaal tussenpauzen zijn die de geschiedenisboekjes niet gaan halen - leidt de onderlinge haat en verdeeldheid tot blijvende zelfbeschadiging. Men scheldt elkaar uit voor Tory of communist. Linker- en rechtervleugel van de partij leven op voet van burgeroorlog met elkaar.

Helemaal nu alle tekenen erop wijzen dat de radicaal-linkse backbencher Jeremy Corbyn de meeste kans maakt de nieuwe leider van de Labour Party te worden. Wat niemand verwacht had, is gebeurd. De brave, nogal nietszeggende andere kandidaten zijn afgetroefd door de anti-Westminster-socialist Corbyn. En niet zo'n klein beetje ook. Er is in het Verenigd Koninkrijk sprake van een ware Corbyn-mania. Een grote grassroots-campagne van jongeren en vakbondsleden trekt door het land. Corbyn geldt als symbool van pure, zuivere politiek, en wordt voortgestuwd door de enorme kater die de revolutie van Tony Blair heeft achter gelaten.

Jeremy Corbyn staat symbool voor pure en zuivere politiek en alle wijst erop dat hij de meeste kans maakt om de nieuwe leider te worden van de Labour Party. Beeld null
Jeremy Corbyn staat symbool voor pure en zuivere politiek en alle wijst erop dat hij de meeste kans maakt om de nieuwe leider te worden van de Labour Party.

De anti-Blair

Corbyn is in alle opzichten de anti-Blair. Zijn uitverkiezing zou de totale afrekening met het New Labour project betekenen. Die top-downtransformatie van Old Labour in New Labour maakte van Labour onder Tony Blair een verkiezingsoverwinningsmachine, maar het moest daarvoor wel een pact met de duivel sluiten: met de tabloids, de City, spindoctors en het Thatcherisme.

Inmiddels beleven we de diepe val van Tony Blair. Van charismatisch politiek genie is hij de paria van de Britse politiek worden, uitgekotst als duurbetaald adviseur van banken en foute regimes en als de man die Engeland de Irak-oorlog heeft ingelogen.

Op 12 september aanstaande wordt op een speciaal congres bekend gemaakt wie de nieuwe leider van Labour is. Te vrezen valt dat die keuze alles te maken zal hebben met een interne afrekening binnen de Labour Party, en niets met de harde waarheden van de laatste verkiezingsnederlaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden