Waarom kun je beter niet met antibiotica in de zon zitten?

Je zit in de zon, ingesmeerd, hoed op, in de middaguren onder de parasol en toch heb je na een dag een flink verbrande huid. Helemaal vergeten dat je antibiotica slikt. En met die pillen moet je de zon mijden. Waarom eigenlijk? Hoe kan het dat je huid reageert als je een medicijn gebruikt tegen bijvoorbeeld een keelontsteking?


Een geneesmiddel kan via de bloedbaan ook in huidcellen terechtkomen, verduidelijkt Sylvia Kardaun, dermatoloog in het Groningse UMCG. De chemische componenten in het medicijn worden daar beschenen door zonlicht, absorberen een deel van het lichtspectrum en kunnen daar zo heftig op reageren dat de huid beschadigd raakt.


Het geneesmiddel neemt energie op uit het zonlicht, verduidelijkt Kardaun, en bereikt daardoor een hoger energieniveau. Dat energieniveau is een instabiele toestand en daarom ontstaat al snel een terugval naar een lager niveau waarbij energie vrijkomt. Daarbij worden vrije radicalen en reactief zuurstof gevormd. Die beschadigen het celmembraan en het DNA in de celkern. Huidcellen kunnen daardoor doodgaan, met een ontstekingsreactie als gevolg: roodhuid, pijn, soms zelfs blaren.


Antibiotica zijn de bekendste, maar lang niet de enige boosdoener. In de internationale databank van bijwerkingen van medicijnen staan ruim 250 geneesmiddelen waarbij ooit een reactie met zonlicht is beschreven. Bij het Nederlands bijwerkingencentrum Lareb kwamen de afgelopen jaren 450 meldingen binnen - naast antibiotica vooral over plaspillen, bloeddrukverlagers en middelen tegen schimmelinfecties.


In theorie zou de combinatie van zon en bepaalde medicijnen bij iedereen een huidreactie moeten uitlokken. Maar hoe hoger de dosis geneesmiddel in de huidcellen en hoe lichter het huidtype, hoe groter de kans op zonnebrand.


De huid kan ook met vertraging en via een omweg reageren. Dat gebeurt heel soms na het smeren van een (genezende) crème of het aanbrengen van parfum. Bestanddelen dringen de huid binnen, worden door de zon beschenen maar dan gebeurt er iets anders: het immuunsysteem speelt op en ziet de door de zon aangetaste middelen opeens als vijandig. Zo'n allergie is een stuk zeldzamer en treft hooguit een paar procent van de bevolking. Het duurt even voordat de afweercellen zich roeren, maar na een paar dagen ontwikkelt zich een soort eczeem, met bultjes en jeuk. Uit de zon gaan heeft dan niet veel zin meer: de afweercellen zijn al verkeerd geprogrammeerd en spelen vermoedelijk opnieuw op als het middel weer wordt gebruikt.


Bijwerkingencentrum Lareb beschreef een paar jaar geleden een wel zeer aparte reactie op zonlicht. Bij vijf patiënten, tussen de 8 en de 58 jaar, lieten de nagels los. Allemaal slikten ze hetzelfde antibioticum na een tekenbeet. De meest logische verklaring: een nagelbed bevat nauwelijks pigment en is daarom slecht beschermd tegen zonlicht. Na een paar maanden waren de nagels alweer (deels) aangegroeid.


Ook een vraag voor deze rubriek?


Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden