Waarom komt Volkert van der G. dit voorjaar vrij?

De moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der G., komt op 2 mei onder voorwaarden vrij. Dat maakte staatssecretaris Teeven (Justitie) vanochtend bekend. Hoe kwam het Openbaar Ministerie (OM) tot de conclusie dat er geen grond is de vervroegde vrijlating van Van der G. tegen te houden?

Jeroen Visser
Staatssecretaris Teeven van Justitie geeft een toelichting op het besluit dat Volkert van der G. op 2 mei vrijkomt. Beeld anp
Staatssecretaris Teeven van Justitie geeft een toelichting op het besluit dat Volkert van der G. op 2 mei vrijkomt.Beeld anp

Waarom komt Van der G. vrij?
Hij heeft op 2 mei tweederde van zijn celstraf erop zitten. Volgens de Wet voorwaardelijke invrijheidstelling komt iedere veroordeelde hiervoor in principe in aanmerking. In het algemeen is het doel hiervan om veroordeelden te laten wennen aan een terugkeer in de samenleving en het verminderen van de kans op herhaling van het misdrijf (recidive). De bijzondere voorwaarden moeten ervoor zorgen dat de risico's van de invrijheidsstelling beperkt zijn.

Komt elke veroordeelde vervoegd vrij?
Nee, het OM kan de rechter verzoeken de vrijlating uit- of af te stellen, bijvoorbeeld als iemand zich tijdens gevangenschap ernstig heeft misdragen of als de gevangene geprobeerd heeft te ontsnappen. Ook als het OM denkt dat het risico op recidive onvoldoende kan worden ingeperkt of als de veroordeelde niet meewerkt aan de speciale voorwaarden, gaat er een streep door de vervroegde vrijlating.

Pim Fortuyn op campagne in Rotterdam, 6 maart 2002. Beeld epa
Pim Fortuyn op campagne in Rotterdam, 6 maart 2002.Beeld epa

Maar de rechter oordeelde in 2003 over Van der G. toch dat de kans op herhaling aanwezig is?
Klopt, maar het OM heeft dat nu opnieuw getoetst. Het OM vroeg daarvoor advies van de betrokken gevangenisdirecteur en de reclassering. De directeur zag van de kant van de gevangenis geen bezwaren. De reclassering oordeelde op basis van eigen ervaring en een 'multidisciplinair forensisch gedragskundig onderzoek' dat het recidiverisico bij Van der G. nu 'laag' is. De gedragskundigen die dat onderzoek uitvoerden komen tot dezelfde conclusie. Ze stelden bovendien vast dat bij Van der G. geen sprake is van een psychische stoornis. Dit is opmerkelijk, omdat in het strafproces wel een stoornis bij Van der G. werd vastgesteld. Dit alles leidde bij het OM tot de conclusie dat er geen redenen zijn om Van der G. in de gevangenis te houden.

Zijn de voorwaarden strenger dan bij andere veroordeelden?
Ja, zowel de reclassering als de onderzoekers zeggen dat het vooral onzeker is hoe de samenleving op de vrijlating zal reageren. Dat maakt een goede begeleiding, 'afgedwongen door bijzondere voorwaarden', extra belangrijk. Ook is het nog onduidelijk waar Van der G. gaat wonen. Om alle risico's te beperken (zowel voor recidive als voor een reactie uit de samenleving) komt er een mediaverbod, een locatieverbod voor een aantal plaatsen (gecontroleerd door elektronisch toezicht) en een contactverbod met nabestaanden en slachtoffers. Ook moet Van der G. verplicht naar een psycholoog of een psychiater.

Is er nog bezwaar mogelijk?
Het OM kan tot 2 april de rechter vragen de vrijlating uit- of af te stellen, maar zal dat niet doen. Volgens Teeven is de beslissing van het OM 'gedegen voorbereid en uitgebreid onderbouwd en toegelicht'. Ook de drie verloven die Van der G. heeft gehad zijn 'zonder enig probleem' verlopen. Van der G. heeft zich aan alle afspraken gehouden. En hoewel Teeven eerder heeft gezegd tegen een vervoegde vrijlating te zijn, onderschrijft hij nu de conclusies van het OM.

Volkert van der G. in 2003 bij de rechtbank. Beeld anp
Volkert van der G. in 2003 bij de rechtbank.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden