Waarom komen landelijke kopstukken campagnevoeren voor de raadsverkiezingen in Amsterdam?

'Als wij hier goed zichtbaar zijn, worden we daar landelijk sterker van'

De Amsterdamse verkiezingen krijgen een landelijk karakter. Er komen veel landelijke kopstukken langs, op campagne voor de raadsverkiezingen. Wat komen ze doen?

50Plus partijleider Henk Krol (midden) vrijdag in gesprek met de Amsterdamse lijsttrekker Ellen Schutten. Foto Freek van den Bergh/de Volkskrant

Maurice de Hond peilde afgelopen week 1 zetel voor 50Plus in de Amsterdamse gemeenteraad. 'Maar met deze lijst weet ik zeker dat het er veel meer zullen worden', roept Henk Krol vrijdagmiddag triomfantelijk door een geïmproviseerde geluidsinstallatie. Gehuld in paarse partijsjaals beantwoordt een groep van vijftien schuchtere kandidaat-raadsleden het enthousiasme van de landelijk partijleider met een vriendelijk applausje.

Vooral lijsttrekker Ellen Schutten (51) is 'een echte kanjer', gaat Krol lyrisch verder. 'Ze heeft me enorm gesteund toen ik het tijdens de landelijke campagne zwaar had.' En omdat Schutten van beroep tv-producent is, kan ze goed organiseren en dat is belangrijk in de politiek, weet Krol. 'Kijk maar hoeveel pers er alweer op deze bijeenkomst is afgekomen.'

50Plus is de vijfde landelijke partij die zich als nieuwkomer meldt in de strijd om de 45 Amsterdamse raadszetels die in maart te verdelen zijn. Eind vorig jaar kwamen Denk, Bij1 en Forum voor Democratie al met hun kandidatenlijsten naar buiten. En deze week maakte ook de SGP bekend dat de 24-jarige Laura Schot in Amsterdam de lijst zou trekken.

Een vrouwelijke lijsttrekker bij de gereformeerde mannenbroeders zal door veel inwoners van het progressieve Amsterdam goedkeurend zijn ontvangen. Toch lijkt de kans klein dat de SGP in de vrijzinnig hoofdstad een zetel verovert.

Elf partijen

Voor de andere nieuwkomers ligt dat zeker anders. Een peiling van Maurice de Hond - die werd uitgevoerd in opdracht van GroenLinks en D66 - leek er deze week op te duiden dat de kans groot is dat de nieuwe gemeenteraad uit elf partijen zal bestaan. Drie meer dan nu en vijf meer dan in 2006, toen de PvdA met 20 zetels nog bijna per decreet kon besturen. Het formeren van een coalitie belooft het komend voorjaar nog een hele puzzel te worden.

'Zo sijpelt de versnippering van de landelijke politiek door naar de hoofdstad', zegt politiek onderzoeker Peter Kanne van I&O Research. Het is een trend die Kanne en andere politieke wetenschappers in meer grote gemeenten zien. Een trend die zij met interesse volgen. 'In de jaren negentig had je de opkomst van lokale partijen, die inmiddels eenderde van het electoraat trekken', zegt Kanne. 'Nu melden zich nieuwe partijen die landelijke actief zijn voor een specifieke doelgroep, zoals Denk en 50Plus.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Foto de Volkskrant. Bron: afd. Basisinformatie/OIS

Belangrijk thema

Lokale verkiezingen gingen altijd al sterk samen met de landelijke politiek, zegt Marcel Boogers, hoogleraar lokaal bestuur aan de Radboud Universiteit. 'Zeker in grote steden als Amsterdam, waar de meeste inwoners hun raadsleden vaak niet eens kennen. Niet voor niets lopen partijleiders de komende maanden de gemeenten plat. Dat wordt alleen maar sterker.'

Bij 50Plus is deelname in Amsterdam in de eerste plaats ingegeven door het idee dat de partij lokaal veel voor ouderen kan bereiken, stelt Henk Krol vrijdagmiddag. 'Gemeenten hebben de afgelopen jaren veel meer verantwoordelijkheden gekregen. Bijvoorbeeld in de zorg een zeer belangrijk thema van 50Plus.'

Daarnaast is voor de toekomst van de partij in zijn geheel van belang om mee te doen in de grote steden, zegt partijvoorzitter Jan Zoetelief. 'Als wij hier goed zichtbaar zijn, worden we daar landelijk sterker van.' Met deelname in 21 gemeenten bij de komende gemeenteraadsverkiezingen - waaronder in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag - komt dat volgens Zoetelief wel goed.

Nu zoveel meer landelijke partijen de hoofdstad hebben gekozen als politieke arena, wordt het lokale nieuws daar ook landelijk relevant. Een effect dat nog eens wordt versterkt doordat Sylvana Simons en Annabel Nanninga in Amsterdam lijsttrekkers zijn namens Bij1 en Forum voor Democratie. Zij zijn belangrijke tegenpolen in heftige debatten over cultuur en racisme die de afgelopen jaren in landelijke media en online op hoge toon werden gevoerd.

Vergrootglas

'Alles ligt nu ineens onder het vergrootglas', zegt Peter Kanne. Zo was er deze week dus de vrouwelijke lijsttrekker van de SGP. En er was de kwestie rond 'neppsychiater' Cailin Kuit (nummer 3 op de lijst van Bij1). Zij moest opstappen nadat website GeenStijl ontrafelde dat Kuik geen BIG-registratie bleek te hebben.

Voor hoogleraar Boogers is de grote vraag in hoeverre die thema's - cultuur en identiteit - uiteindelijk zullen aanslaan bij het Amsterdamse electoraat. 'Partijen als Denk, Bij1 en Forum kunnen garen spinnen bij groepen die zich nu slecht vertegenwoordigd voelen in de politiek. Maar veel lokale kiezers willen natuurlijk ook partijen die zich uitspreken over problemen als de woningmarkt, waarmee veel mensen in de stad te maken hebben.'

Daar heeft de Amsterdamse 50Plus-voorvrouw Ellen Schutten in elk geval al een antwoord op. 'Wij willen meer woningbouwprojecten waarbij ouderen en jongeren dicht naast elkaar wonen', zegt ze terwijl Henk Krol alle aanwezigen afloopt om handtekeningen te verzamelen voor zijn landelijk referendum tegen de 'aflosboete'.

Duidelijke meningen heeft Schutten ook over andere heikele Amsterdamse kwesties, zoals erfpacht ('afschaffen') en de drukte in de stad ('het is niet leuk meer, we moeten niet nog meer toeristen dan we nu hebben').


Denk

Het was flink slikken voor de PvdA toen na de Kamerverkiezingen de uitslagen uit Amsterdam Nieuw-West binnenkwam. Jarenlang maakten de sociaal-democraten de dienst uit in het stadsdeel waar veel inwoners met Marokkaanse en Turkse achtergrond wonen. Nu was Denk de grootste partij. Het lijdt geen twijfel dat de PvdA en andere gevestigde partijen ook bij deze gemeenteraadsverkiezingen een belangrijk deel van hun electoraat gaan verliezen aan Denk. Zelf zet de partij in op 5 zetels. De strijd voor 'gelijke kansen' voor minderheden vertaalt Denk in het lokale programma onder meer in toegankelijker stageplaatsen. De partij onderscheidt zich ook door te pleiten voor lagere parkeertarieven. Die maken het duur om visite te ontvangen, vindt Denk. 'Dat is ongastvrij.' De cultureel diverse lijst wordt aangevoerd door Mourad Taimounti (37), een ondernemer in mode. Eerder was Taimounti politiek actief in het stadsdeel Slotervaart namens het CDA.


BIJ1

De partij van Sylvana Simons had haar kandidaten nog maar net bekendgemaakt of de ophef was al geboren. Cailin Kuit, derde op de lijst van Bij1, presenteerde zich op de website ten onrechte als voormalig psychiater - een beschermde titel. GeenStijl rook bloed, al helemaal toen Simons op tv de 'cv-leugen' ontkende. Toen bleek dat haar naam ontbreekt in het BIG-register voor artsen, was de ophef zo groot dat Kuit zich terugtrok.

Het tekent de valse start van Bij1, die ook kandidaat Bob Schoute na elf dagen zag vertrekken, 'om persoonlijke redenen'. Toch lijkt een plek in de gemeenteraad een zekerheidje, gezien de 11 duizend Amsterdamse stemmen voor voorganger Artikel 1 bij de landelijke verkiezingen. Naast bekende namen (Sunny Bergman, Gloria Wekker) heeft Simons zich omringd met kandidaten die zich maatschappelijk achtergesteld voelen, zoals transgenderactivisten of, in Kuits geval, mensen met een fysieke beperking.

Sylvana Simons. Foto Freek van den Bergh/de Volkskrant

Forum voor Democratie

Na de breed uitgemeten lancering van Annabel Nanninga als lijsttrekker voor Forum van Democratie in Amsterdam is het tot nog toe nog redelijk rustig. Opiniemaker Nanninga, die naam maakte bij GeenStijl en The Post Online, en als deelnemer aan tv-quiz De Slimste Mens, is vooral actief op sociale media. De terminologie waarmee de partij landelijk 2 zetels wist te bemachtigen neemt het Forum mee naar Amsterdam. Nanninga belooft de stad te gaan bevrijden uit de 'kartelklauwen' van de 'PvdA-maffia'. Haar secondant bij die missie is Yernaz Ramautarsing, ook een bekende naam sinds hij vijf jaar geleden bij Pauw & Witteman van leer trok tegen linkse indoctrinatie aan de Universiteit van Amsterdam. Electoraal gezien heeft het Forum in Amsterdam met dergelijke teksten een sterke uitgangspositie. Doordat de PVV niet meedoet en de VVD-afdeling in de hoofdstad geldt als relatief links, heeft Nanninga op rechts het rijk alleen.

Geert dales Opvallende lijstduwer bij 50Plus Amsterdam: Geert Dales. Tussen 2000 en 2004 was hij namens de VVD wethouder in de stad; daarna werd hij burgemeester van Leeuwarden. Hij kreeg in Amsterdam fikse kritiek voor zijn betrokkenheid bij de veel duurder uitgevallen Noord-Zuidlijn. Dales stapte naar eigen zeggen 'jaren geleden' uit de VVD en was achter de schermen al langer actief bij 50Plus.

Fractievoorzitter Thierry Baudet tijdens het partijcongres van Forum voor Democratie in de RAI. Links naast Baudet zit Annabel Nanninga, lijsttrekker in Amsterdam. Foto ANP

SGP

In zijn honderdjarig bestaan zette de SGP geen stap in het Amsterdam. Maar nu de conservatief-christelijke partij landelijk steeds meer hoofdstedelijke stemmen trekt, stapt ze dan toch in de ring. Het werd landelijk nieuws, vooral dankzij de verrassende lijsttrekker die de partij vrijdag naar voren schoof: de 24-jarige Paula Schot.

Met een vrouw aan het roer - de tweede in de partijgeschiedenis, na Lilian Janse in Vlissingen - mikt de SGP op een plaatsje in de gemeenteraad. Over het succes daarvan maakt de partij zich geen grote illusies, gezien de 687 stemmen die bij de Tweede Kamerverkiezingen werden behaald. Een zetel mag een klein wonder heten.

Eigenlijk was de partij graag ten strijde getrokken met de christenbroeders van het CDA of de ChristenUnie, maar die bedankten. Ze hebben het moeilijk zat in de progressieve hoofdstad. Het CDA bewaakt zijn enige zetel in de raad, de ChristenUnie kwam vier jaar 163 stemmen tekort.

Paula Schot, lijsttrekker SGP Amsterdam. Foto ANP
Meer over