Waarom kleurt urine rood na het eten van bietjes?

Beeld Getty Images

Je schrikt je natuurlijk rot als de wc opeens rood kleurt. Eerste reactie: bloed! Totdat je terugdenkt aan de bietjes die je hebt gegeten. Waarom verkleurt urine wel na de consumptie van bietjes en niet na rode kool? En heeft iedereen er last van?

In bietjes zit betanine, een kleurstof die in rode kool en andere rode groenten en fruit (grotendeels) ontbreekt. Dat bietenrood wordt in het spijsverteringsstelsel niet altijd ontkleurd. Het pigment wordt dan in de darmen in het bloed opgenomen, waarna de nieren de overbodige kleurstof eruit filteren en lozen. Over het aantal mensen dat bietjesurine produceert, bestaat onduidelijkheid; de cijfers variëren van een paar procent tot bijna iedereen.

Maagzuur

Lang werd gedacht dat maagzuur de ontkleurder was. Wie weinig maagzuur aanmaakt, zou eerder rode urine produceren. Omdat maagzuur essentieel is voor de opname van vitamine B12 circuleert op internet het advies om de roze-plas-test te doen: eet bietjes en check je urine. Is die gekleurd dan heb je weinig maagzuur, dus tekort B12, wat tot gezondheidsklachten kan leiden.

Die test is onzin, zegt Jurgen Seppen, moleculair bioloog aan het Tytgat Instituut voor lever- en darmonderzoek van het AMC. Maagzuur speelt vermoedelijk een rol bij de ontkleuring, zegt hij, maar die rol is niet eenduidig: er zijn ook studies waaruit blijkt dat betanine niet of nauwelijks op het zuur reageert.

Naast maagzuur wordt ook ijzer genoemd. IJzerionen kunnen het pigment uit de bietjes ontkleuren en dat zou verklaren waarom mensen met een ijzergebrek veel vaker rode urine produceren. Ook die theorie klopt niet helemaal: er is onderzoek waaruit geen enkel verband blijkt tussen de hoeveelheid ijzer in het bloed en wel of geen bietenplas.

Seppen denkt aan een derde speler: darmbacteriën. Het pigment in de bietjes is gekoppeld aan een glucosemolecuul. Om de glucose los te knippen gebruiken bacteriën een enzym. Mogelijk, zegt hij, heeft een verschil in de hoeveelheid rode kleurstof in de urine te maken met een verschil in darmflora.

Pigment in de urine

Over één ding zijn de wetenschappers het nu wel eens, zegt Seppen: iedereen heeft na het eten van bietjes pigment in de urine, alleen is dat niet altijd zichtbaar. Laboratoriumonderzoek wijst uit dat van de oorspronkelijke hoeveelheid kleurstof in een bietjesmaaltijd minder dan 1 procent in de urine belandt. Wie weinig urine produceert, heeft daarin een hogere concentratie pigment en dat maakt het rood manifester.

Om het nog ingewikkelder te maken: toen Britse onderzoekers proefpersonen vijf keer dezelfde hoeveelheid bietjes lieten eten, was de kleur van hun urine per keer verschillend, van normaal tot vuurrood. Misschien was hun stofwisseling steeds net even anders, concluderen ze. Ook de hoeveelheid kleurstof in de biet kan van invloed zijn geweest.

Het verschijnsel is nog altijd onopgehelderd, concludeert Seppen. Maar bezorgdheid is onnodig, zegt hij. Bietjesurine duidt niet op gezondheidsproblemen.

Ook een vraag voor deze rubriek?

Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden