Column

Waarom kinderen dodelijke ongevallen fotograferen

Ongeluk vastgelegd door Regio15.nl.

Toen een 19-jarig meisje in maart verongelukte in het Gelderse plaatsje Neede, stond haar gecrashte auto al op regionale nieuwssites voordat de politie nabestaanden kon inlichten. Haar vriend en ouders herkenden die foto meteen.

Wilma Mokkink uit Winterswijk is toen een petitie begonnen tegen het plaatsen van foto's na een dodelijk ongeval. Ze wil die aanbieden in de Tweede Kamer. Gisteren hadden nog maar 1250 mensen getekend, niet onlogisch in een land waar vrije nieuwsgaring vanzelf spreekt. Toch valt de toelichting van veel ondertekenaars moeilijk te negeren: tientallen vergelijkbare verhalen over voortijdig gepubliceerde foto's. Hoe kan dat?

Ongevallen worden vastgelegd door 112-fotografen. Nederland kent complete persbureaus voor ongelukken. De 112-fotograaf ontvangt via een pager berichten uit het alarmeringsnetwerk voor politie en hulpdiensten. Komt daar een 'prio 1' binnen, een spoedmelding met zwaailicht en sirene, dan rukt ook de 112-fotograaf uit.

René Hendriks (50) van persbureau Regio15.nl in Den Haag legde me bij hem thuis zijn wereld uit. Ooit begonnen als hobbyfotograaf van brandweerauto's. Nu verkoopt Regio15.nl beelden van twintig fotografen uit de regio Den Haag aan lokale en landelijke media. Snelheid is alles, daarmee concurreer je online. René liet zijn camera met wifizender zien: 'Als ik hierop druk staat mijn foto 10 seconden later op onze site'. Vaste afnemers kunnen daar direct downloaden, Regio15 blurt gezichten van slachtoffers. Beelden van een herkenbare auto of een fietsje verschijnen pas als de politie meldt dat familie is ingelicht. René overlegt daarover in een werkgroep van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. 'Het probleem zijn wij niet. Dat zijn de steeds jongere fotografen.'

Op advies van René bel ik Bjørn Appel (40) van Videovalley in Ede. Bjørn filmt alleen de grote ongelukken, voor NOS, RTL, SBS, 'categorie twee doden in een auto'. Regelmatig ziet hij daar ook kinderen die staan te fotograferen. 'De prijzen voor foto's zakken enorm, alle media zijn daarvoor verantwoordelijk. Dus die persbureautjes regelen jochies die het fotograferen van ongelukken supergaaf vinden en het wel voor een tientje doen.' Aan herkenbaarheid van de slachtoffers denken tieners niet. Bjørn Appel zette zo'n 14-jarige op twitter. 'Ik kom effe foto's maken', zegt het kind. Voor wie? 'Voor AS Media.'

AS Media zit in Amersfoort. Ik bel eigenaar Peter Kroes, die zegt dat ruim 250 fotografen voor hem werken. Hoeveel minderjarigen? Kroes eist van alle fotografen een ID, maar 'kan natuurlijk niet bewijzen' dat die persoon de foto heeft gemaakt. Hij heeft 'meegemaakt' dat vaders zich inschreven namens hun zoon. Kroes wil dus alleen 'met de hand op het hart' beweren dat hij 'niet bewúst' foto's van kinderen verkoopt.

Soms worden ze gewoon door hun vader naar een dodelijk ongeval gebracht, had Bjørn Appel gezegd. 'En als je ze aanspreekt, dan werken ze allemaal voor AS Media, of voor GinoPress.'

Veertienjarige 112-fotograaf gefilmd door Bjørn Appel.

Via Facebook kom ik in contact met Joey Slikkerveer (22) uit Hoofddorp. Begon op zijn 15de ongelukken te fotograferen, leverde sinds zijn 17de aan AS Media en Gino-Press . Omdat hij geen rijbewijs heeft, brengen zijn ouders hem nog steeds naar ongelukken. Hij is nu zijn eigen persbureautje aan het oprichten.

GinoPress zit in Haaksbergen. Eigenaar René van den Hurk zegt aan de telefoon 'absoluut niet' met minderjarigen te werken. Maar dan: 'Áls we al uitzonderingen hebben, dan omdat ze worden aanbeden door afnemers.' En komt de foto van het verongelukte meisje uit Neede van GinoPress? 'Absoluut geen fotograaf van ons', zegt Van den Hurk snel.

Foto van Regio15.nl

Omroep Gelderland neemt foto's af bij AS Media en GinoPress. Ze werken al met contracten waarin staat dat beelden niet van minderjarigen afkomstig mogen zijn, bevestigt hoofdredacteur Marc Veeningen. Alleen: wie controleert dit? Ook De Gelderlander werkt met GinoPress en AS Media. Chef van de digidesk Jeroen Kuitert mailt op vragen: 'Iedere keer als er een klacht over een 'kind aan de lijn' binnenkomt, nemen wij contact op met het bureau dat de foto heeft verstuurd. Vooralsnog hebben zij ons altijd kunnen bezweren dat zij geen zaken doen met minderjarigen.' Maar zekerheid is lastig, erkent hij.

Na lang rondbellen vind ik een 24-jarige voormalig medewerkster van een lijmfabriek in de Achterhoek. Ze durft door alle ophef alleen nog anoniem te bevestigen dat zij de foto van het verongelukte meisje uit Neede maakte, en wel degelijk voor GinoPress ('Ontkent René dat? Dat kan ik me niet vóórstellen!'). De foto is 'door een misverstand' te snel naar buiten gekomen. 'Heel lullig voor die mensen', maar ze heeft 'er niet echt een gevoel bij'. Iederéén doet dit nu.

Reageren? m.oostveen@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden