Antihomopamflet

Waarom Kees van der Staaij ‘ineens’ uit de kast komt als anti-lhbti’er

Met het ondertekenen van de Nashville-verklaring lijkt SGP-voorman Kees van der Staaij ineens zijn ware aard te laten zien. Een soort omgekeerde coming out als iemand die homoseksualiteit veroordeelt. In werkelijkheid zijn de opvattingen van de partij nooit anders geweest. Maar waarom komen de ‘aaibare’ gereformeerden er nu zo nadrukkelijk mee naar buiten?

SGP-leider Kees van der Staaij leest de grondwet in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Kees van der Staaij is in brede kring geliefd als een soort intern geweten van de Tweede Kamer. Een even bescheiden als gedreven Kamerlid dat de horizon van de Tweede Kamer verruimt met zijn historisch besef: ‘Mag ik het CDA erop wijzen dat dit voor het eerst sinds de Vlootwet van 1923 is dat de partij voor een verhoging van het defensiebudget pleit.’ Bij zijn interventies gaan de collega’s wat rechter zitten: je hoeft het niet met hem eens te zijn om te beseffen dat Van der Staaij weet waar hij het over heeft.

De SGP-leider is ook goed voor de sfeer. Als het spannend wordt in de Kamer, komt hij met een relativerende opmerking die alles tot de juiste proporties terugbrengt. En in woordenwisselingen krijg je hem niet snel in een hoek.

Ophef

Door zijn toedoen heeft de SGP een zekere aaibaarheid gekregen. De tijden dat er over de Taliban van de Veluwe werd gesproken, zijn voorbij. Optredens in tv-programma’s en het gebruik van social media zijn niet meer taboe voor de bevindelijk gereformeerden. Nu er ook meer ruimte voor actieve politieke betrokkenheid van vrouwen lijkt te komen – een eeuw na de rest van Nederland, maar toch – hoort de SGP er bijna helemaal bij. ‘Meebewegende stabiliteit’ heet dat in het eigen jargon.

En dan is er ineens de Nashville-verklaring; Van der Staaij die een epistel tekent dat homofilie als een betreurenswaardige afwijking beschrijft en homoseks als een zonde. De ophef wekt de suggestie dat het hier een omgekeerde coming out betreft: Van der Staaij die uit de kast komt als iemand die homoseksualiteit veroordeelt.

De werkelijkheid is anders. De opvattingen over homoseksualiteit zoals die in de Nashville-verklaring worden verwoord, behoren sinds de oprichting in 1918 tot het gedachtegoed van de SGP. Zoals de partij voor de doodstraf en tegen abortus is, vindt dat de vrouw ‘ondergeschikt’ moet zijn aan de man en dat de overheid door God gegeven is.

Waarom nu?

Dat Van der Staaij een tegenstander van het homohuwelijk is, mag niemand verbazen. Interessanter is de vraag waarom hij daar nu zo nadrukkelijk mee naar buiten komt. SGP-opvattingen die radicaal afwijken van de politieke consensus worden alleen van stal gehaald als het uitkomt. Herinvoering van de doodstraf wordt al een tijdje niet meer hardop bepleit, de ondergeschiktheid van de vrouw wordt zelden zo benoemd. Waarom dan nu met enig tromgeroffel de Nashville-verklaring ondertekenen?

Sinds de opkomst van PVV en vooral FvD rommelt het op de rechterflank van het politieke spectrum. De politicoloog André Krouwel, onderzoeker aan de VU, wees al eens op het feit dat SGP-jongeren gevoelig zijn voor de wereldser retoriek van Baudet en aanverwanten. Tezelfdertijd laat de ChristenUnie in Rutte III zien dat regeringsverantwoordelijkheid een heilzaam effect kan hebben.

De handtekening van Van der Staaij werkt als een signaal voor de eigen achterban: sla geen acht op al die verlokkingen; de SGP is de enige garantie dat Gods woord onversneden klinkt in de politieke arena.

De partij als knoestige oude eik

De SGP vierde vorig jaar haar honderdjarig bestaan en probeert als vanouds de achterban te beschermen tegen verderfelijke invloeden. Maar hoe pak je dat aan in een tijd vol digitale verleidingen? Want ook hun achterban is één click verwijderd van porno en onnozele series.

Ariejan Korteweg ging eerder op bezoek bij het Conservatief Café in Gouda, waar SGP’ers en liefhebbers van Forum van Democratie elkaar treffen. Hier, in de bovenzaal van brasserie De Zalm aan de prachtige Goudse Markt, vier keer per jaar komen zo’n honderd conservatieven bijeen. Gewoon: ‘Voor gezelligheid, debat en ontmoeting.’

Zacht begint het grote orgel te murmelen. Een voorspel dat aanzwelt tot een gonzende storm van geluid. Je zou het niet zeggen als je de samenzang hoort, toch is de SGP door twijfel bevangen. Waar moet dat heen met de partij? Zelfs op de jubileumviering van het honderdjarig bestaan heeft de SGP het over de partijkoers.

Afkeuring in Den Haag

Politiek Den Haag reageerde vol afkeuring op de ondertekening van de Nashville-verklaring door SGP-voorman Kees van der Staaij. Onder anderen minister Van Engelshoven (D66, Emancipatie) sprak op Twitter van ‘stappen terug in de tijd’. Van der Staaij blijft echter achter de verklaring staan.

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat de Nashville-verklaring beoordelen op eventuele strafbaarheid. Op basis daarvan wordt bekeken of er een strafrechtelijk onderzoek komt.

De Nashville-verklaring, het pamflet tegen het homohuwelijk waarin wordt gesuggereerd dat homoseksuele gevoelens te ‘genezen’ zijn, komt oorspronkelijk uit de zuidelijke Amerikaanse staat Tennessee en werd twee jaar geleden al gelanceerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.