Waarom kan de politie geen goed meer doen?

Column Elma Drayer

Je beste vriend hoeft de politie niet per se te zijn, maar wat er de laatste maanden gebeurt wens je bij wijze van spreken je beste vijand niet toe.

Twee politiemannen tijdens de intocht van Sinterklaas Beeld Jiri Buller

Eerst was er de ophef over het zogeheten 'etnisch profileren'. In oktober kon je overal lezen dat Nederlandse politiefunctionarissen zich daar fiks aan zouden bezondigen. Bron van wijsheid: de studie Boeven vangen, geschreven in opdracht van het onderzoeksprogramma Politie & Wetenschap.

Bij nauwkeurige bestudering (nota bene: het was het satirische programma Zondag met Lubach dat als enige die moeite nam) bleek het reuze mee te vallen. Zeker, politiemensen zijn niet zonder gebreken. Maar dit rapport opvoeren als 'het zoveelste bewijs' dat zij 'op grote schaal' etnisch profileren (zoals de VARA-opiniesite Joop.nl deed) grensde aan stemmingmakerij.

Toen waren er de jaarlijkse rituelen rond Oud en Nieuw. Elke nieuwsconsument weet: groepjes feestneuzen scheppen er groot genoegen in om die nacht uniformdragers te onthalen op vuurwerk en stenen. Dat gebeurde ook nu weer. Alleen al in Amsterdam waren er elf incidenten, gericht tegen politieagenten, brandweerlieden en een verkeersregelaar.

Het ligt ongetwijfeld aan mij, maar ik vermag nog steeds niet te doorgronden waarom dit soort publieke agressie een natuurramp zou zijn waartegen niks te beginnen valt. Nog minder waarom het fenomeen bijna uitsluitend in rechtse kringen verontwaardiging wekt. En al helemaal niet waarom de rest zich veel drukker maakt om de steken die de politie zelf laat vallen.

Klein maar veelzeggend voorbeeld: op 1 januari berichtte het Haagse korps dat politiemensen tijdens nieuwjaarsnacht zouden zijn bekogeld terwijl ze een zwaargewonde collega trachtten te helpen. Later bleek dat niet zij waren belaagd, maar agenten in de buurt van het ongeluk. Geen wereldschokkende vergissing, zou ik zeggen. Toch vond de site van de NOS het nodig om er flink mee uit te pakken. 'Politie in de fout met bericht over aanval op reanimerende collega's', ronkte de kop.

Tot schrale troost kan wellicht dienen dat niet alleen de Nederlandse politie geen goed meer schijnt te kunnen doen. In Duitsland speelt ongeveer hetzelfde.

U weet, vorig jaar had de Keulse politie de situatie tijdens Silvesternacht zwaar onderschat - met als gevolg honderden aangiftes van beroving en aanranding. Na hevige kritiek had de korpsleiding zich nu beduidend beter voorbereid, met de introductie van strenge maatregelen en de inzet van extra personeel. Bij elkaar, begreep ik, werden afgelopen zaterdagnacht zo'n duizend verdachten preventief aan- dan wel vastgehouden.

Nogal sneu was dat dit lot vooral jongemannen trof die een Migrationshintergrund bezaten. Maar effectief bleek het wel. Vergeleken met vorig jaar verliep nieuwjaarsnacht in Keulen nu 'relatief rustig'.

Grote tevredenheid, zou je denken, was gepast geweest. Maar nee. In plaats daarvan kreeg de politie de volle laag. De Duitse afdeling van Amnesty International eiste onmiddellijk een onderzoek: het Keulse korps zou zich schuldig hebben gemaakt aan 'etnisch profileren'. De partijleider van de Groenen sloot zich daarbij aan. Deze Simone Peter viel onder meer over de door de politie gebruikte afkorting Nafri's ('nordafrikanische Intensivtäter'). Die noemde ze 'volkomen onacceptabel'. En was het wel rechtmatig om mensen 'puur op grond van hun uiterlijk' aan te houden? (Afgelopen dinsdag nuanceerde ze haar uitlatingen, althans, een beetje. Het was niet haar bedoeling geweest, zei ze tegen Der Spiegel, om de politie in de racistische hoek te zetten.)

Natuurlijk, uniformdragers zijn niet boven elke twijfel verheven. Dat de politie de klusjes opknapt waar u en ik ons nuffige neusje voor ophalen, betekent niet dat ze zich alles kan permitteren. Sterker: een kritische benadering hoort erbij in een open samenleving - of die nu komt van mensenrechten-organisaties, van politici of van de pers.

Maar tussen gezond en fundamenteel wantrouwen ligt een grens. Een gevaarlijk dunne grens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.