Waarom kampt Xinjiang steeds weer met etnische rellen?

In de onrustige Chinese provincie Xinjiang zijn afgelopen weekeinde opnieuw rellen uitgebroken. Veertien mensen kwamen om het leven, onder wie twee agenten. Spanningen tussen islamitische Oeigoeren en Han-Chinezen leiden steeds weer tot bloedvergieten. Hoe is deze onrust ontstaan?

Oeigoerse inwoners van Turpan, Xinjiang. Beeld afp

Xinjiang grenst aan centraal-Aziatische landen als Kazachstan, Kirgizië en Tadjikistan. De westelijke Chinese provincie wordt voornamelijk bewoond door Oeigoeren, een islamitisch Turkstalig volk, die zich overvleugeld voelen door Han-Chinezen. Net als in Tibet is gebeurd, zijn ook in Xinjiang steeds meer Han-Chinezen gaan wonen zodat de Oeigoeren een minderheid dreigen te worden in hun regio.

Oeigoeren zijn de oorspronkelijke bewoners van Xinjiang, en zij verzetten zich al zestig jaar tegen de overheersing door de communisten. Radicalen onder de Oeigoeren voeren al jaren strijd tegen de Chinese overheersing, maar het aantal gewelddadige incidenten is sinds afgelopen zomer toegenomen.

Grootschalige migratie
De bevolkingsgroep van 9 miljoen mensen vormde altijd de meerderheid in Xinjiang, maar is door grootschalige, door Peking bevorderde migratie van Han-Chinezen een minderheid geworden. Tegenwoordig maken de Oeigoeren 45 procent van de bevolking van Xinjiang uit. De afgelopen jaren zijn veel Oeigoerse activisten gevangengezet of naar het buitenland gevlucht.

De Oeigoeren voelen zich gediscrimineerd. Ze voelen zich door de komst van steeds meer etnische Han-Chinezen nog verder beperkt in het belijden van hun geloof en het spreken van hun eigen taal. Ze willen meer autonomie of onafhankelijkheid.

Afgelopen zomer was het vier jaar geleden dat tussen Oeigoeren en Han-Chinezen rellen uitbraken in Urumqi. In 2009 deed zich een uitbarsting van etnisch geweld voor toen bijna tweehonderd mensen, overwegend Han-Chinezen, werden gedood bij rellen in de regiohoofdstad. Het bloedvergieten schokte de regering en leidde tot nog strengere veiligheidsmaatregelen in Xinjiang.

'Eenheid tussen groepen'
De vijandigheid tussen de bevolkingsgroepen wordt met argusogen gevolgd door de Chinese leiders. President Xi Jinping riep bij zijn aantreden in maart op tot eenheid tussen de vele etnische groepen die zijn land telt. De Oeigoeren worden beticht van separatistische neigingen.

Gewoonlijk schrijven de autoriteiten gewelddaden in Xinjiang toe aan islamitische Oeigoerse separatisten, die een training zouden hebben gekregen in Pakistan of Afghanistan. Staatspersbureau Xinhua liet zich eerder in scherpe bewoordingen uit over kwaadwillenden. 'Terroristische organisaties moet zich ervan bewust zijn dat de Chinese natie en het volk vastbesloten zijn om de eenheid te bewaren tegen elke vijand. Elke poging tot sabotage is tot mislukken gedoemd.'

De regionale hoofdstad Urumqi een dag na de rellen in Xinjiang in 2009. Op de achtergrond Oeigoeren voor een moskee. Beeld epa

Ook vandaag zei een woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Peking dat 'een gewelddadige bende terroristen' de politie met explosieven aanviel. 'Alle mensen die de vrede en stabiliteit liefhebben, moeten zulke acties veroordelen', zei zij tijdens de dagelijkse briefing van het ministerie.

Volgens Oeigoerse activisten overdrijven de autoriteiten echter het gevaar van moslimextremisten om een excuus te hebben voor het onderdrukken van de Oeigoerse minderheid.

Vorige maand kwamen bij een aanslag op een politiebureau elf mensen om het leven, twee politieagenten en negen aanvallers. De daders waren vermoedelijk Oeigoeren en gebruikten messen en bijlen bij de aanslag.

Kinderen in Kashgar, Xinjiang. Beeld epa
In 2009 moest de toenmalig Chinese president Hu Jintao de G8-top in Italië halsoverkop verlaten vanwege de onlusten tussen de Oeigoeren en Han-Chinezen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden