Waarom jeukt het korstje op een wond die gaat helen?

Een bloedende wond sluit razendsnel. De bloedplaatjes maken eiwitten aan die een raster van draden crëeren waarmee de beschadiging wordt bedekt. Maar het korstje dat zo ontstaat, gaat na verloop van tijd jeuken. En dan ga je krabben en pulken en trek je dat harde laagje er mogelijk af. Die jeuk lijkt dus contraproductief voor de wondgenezing. Waarom heeft het lichaam dat dan bedacht?


Een helende wond voel je, zegt hoogleraar dermatologie Marcel Jonkman (UMCG). Of, zoals moeders plegen te zeggen: bij jeuk is de plek bijna beter. Als we in een vinger snijden of op onze knie vallen, legt Jonkman uit, ontstaan er op die plaats kleine beschadigingen in de takjes van de zenuwen die de opperhuid bekabelen. Om te kunnen genezen moeten op de plek van de wond weer zenuwtakjes worden gevormd. 'De zenuwen moeten op die plek in feite spruiten.'


Tijdens dat spruiten maken die zenuwtakjes bepaalde eiwitten aan, zogeheten neuropeptiden, en het zijn die eiwitten die de jeuk veroorzaken. Vanuit de neuropeptiden gaan de signalen twee kanten op, aldus Jonkman. 'Er gaat een sensatie vanuit de zenuw naar de hersenen, waardoor daar een gevoel van jeuk ontstaat. Maar het eiwit stimuleert ook de genezing van de wond. Dat gebeurt op twee manieren. De vaten rond de wond verwijden zich, zodat meer bloed naar de plek stroomt. En er worden groeifactoren aangemaakt voor de opperhuidcellen.'


Jonkman moet wat gissen naar het evolutionaire voordeel van de jeuk die daarbij ontstaat. Ook dieren krabben zich of schuren hun huid als op een wond een korst ontstaat, zegt hij. Hij denkt dat krabben het genezingsproces van een wond ten goede komt. Onderzoek bij patiënten met eczeem maakt duidelijk dat door veelvuldig krabben meer zenuwtakjes in de huid ontstaan, zegt hij. Zijn theorie: jeuk leidt tot krabben en dat bevordert het spruiten van de noodzakelijke bekabeling van zenuwtakjes. Of dat idee klopt, is niet helemaal duidelijk, benadrukt hij, want nader onderzoek ontbreekt.


Krabben is dus goed, maar het lijkt nuttig om de korst daarbij intact te laten. Niet zozeer omdat de huid eronder anders gaat infecteren, zegt Jonkman, want dat komt weinig voor. Het afweersysteem van het lichaam staat immers op scherp. Nee, als de korst te vroeg van de huid wordt getrokken, kan een lelijk litteken ontstaan. Die plek wordt dan minder gevoelig: bij de vorming van een litteken neemt de bekabeling van zenuwtakjes in de opperhuid juist weer af.


Ellen de Visser


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden