Waarom is zink belangrijk voor je lichaam?

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: waarom is het belangrijk om het zinkgehalte in je lichaam op peil te houden?

Beeld Eline van Strien

Weinig Nederlanders krijgen ermee te maken, maar het is in veel landen een ernstig probleem: zinktekort. Wereldwijd krijgt 31 procent van de bevolking te weinig zink binnen, berekende de World Health Organization. Maar waar hebben we dat mineraal eigenlijk voor nodig? En kunnen we er ook te veel van binnenkrijgen?

Zink speelt een cruciale rol in tal van processen in ons lichaam, zegt Jeanne de Vries, onderzoeker humane voeding aan Wageningen Universiteit. Zo is het een bouwsteen van allerlei enzymen en daarmee een onmisbaar onderdeel voor het verwerken van koolhydraten, eiwitten en vetten, voor het maken van dna en speelt het een rol in celdeling. En misschien wel de belangrijkste functie: een goede werking van het immuunsysteem.

Vooral in derdewereldlanden is het probleem van zinktekort groot. Kinderen die te weinig zink binnenkrijgen, hebben een groeiachterstand en een slecht functionerend immuunsysteem. Infectieziekten, zoals diarree, malaria en longontsteking, krijgen daardoor meer kans. Met soms dodelijke afloop. Het toevoegen van zink aan het drinkwater helpt om het aantal infecties terug te dringen, blijkt uit een aantal studies.

In Nederland komt een zinktekort weinig voor. 'Een deel van de mannen en vrouwen zit wel onder de gemiddelde behoefte van 7 tot 11 milligram per dag, maar dan hebben we het niet over ernstige tekorten', zegt De Vries. Zink komt voor in verschillende voedingsmiddelen die in Nederland ruim beschikbaar zijn, vooral in dierlijke producten: vlees en melkproducten.

Ook uit planten kunnen we zink halen, bijvoorbeeld uit graanproducten. Maar daaruit kan ons lichaam het wat minder goed opnemen, zegt De Vries: 'Dierlijk eiwit stimuleert de opname van zink, waardoor we 20tot 40 procent van het zink uit dierlijk voedsel kunnen opnemen. In graanproducten zit juist een stof (fytaat) die de opname van zink remt.' Vegetariërs en met name veganisten moeten daarom goed opletten dat ze toch voldoende zink binnenkrijgen. Het liefst uit gewone voeding, zegt De Vries, alleen als het echt niet anders kan uit een supplement.

Een zinktablet, in Nederland meestal beperkt tot een veilige hoeveelheid van maximaal 25 milligram, heeft namelijk een nadeel: je kunt er misselijk van worden en krijgt een vieze smaak in je mond. Te veel zink leidt bovendien tot maag-darmklachten. Bewijs dat zink helpt tegen griep is er ook niet, ondanks het verhaal van de lezer die erbij zweert.

Wel zijn er studies die zink als probaat middel tegen verkoudheid suggereren. Een overzichtsstudie van de Cochrane Collaboration uit 2013 concludeert dat zinksupplementen het gemiddeld aantal dagen van een verkoudheid met een dag kunnen verminderen. Opvallend: twee jaar later publiceert Cochrane een nieuwe review, die even later wordt teruggetrokken. 'Laten we dus maar een slag om de arm houden', zegt De Vries.

Een bewezen positief effect van zinksupplementen is het vertragen van ouderdomsblindheid (leeftijdsgebonden maculadegeneratie). Bij mensen die daar gevoelig voor zijn, wereldwijd 30 tot 50 miljoen, kan een overactief immuunsysteem een rol spelen. Daardoor raakt de gele vlek in het oog aangetast, vertelt Jeroen Klevering, hoogleraar oogheelkunde aan het Radboud UMC. 'Er worden nu dure medicijnen getest die het immuunsysteem remmen. Maar zink kan net zo'n beschermend effect hebben.' In 2014 publiceerden Klevering en collega's hun onderzoek in het tjjdschrift PLOS One. Daaruit blijkt dat zink de overactiviteit van de afweer remt. Bij mensen die geen last hadden van deze overactiviteit, maakte het zinksupplement overigens geen verschil.

Hoewel de resultaten van de zinkstudie goed nieuws zijn voor mensen met ouderdomsblindheid, raadt Klevering net als De Vries aan om onze portie zink vooral uit gezonde voeding te halen. 'Alleen mensen in de risicogroep zouden baat kunnen hebben bij supplementen.'

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar voeding@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.