Waarom is spoor poel van ellende?

Soms voelt rijkdom heel erg arm aan, schreef columnist en economieverslaggever Peter de Waard op 30 september in De Kwestie. Nu de treinen steeds voller raken - afgelopen maand zelfs een recordaantal klachten - publiceren we zijn column nogmaals.

Beeld ANP

Nederland is het op vijf na rijkste land ter wereld. Het is ook tamelijk klein en dichtbevolkt. Belangrijk is dat congesties worden voorkomen en het milieu niet te veel wordt belast.

Daarom heeft Nederland voor korte afstanden de fiets. Voor wie verder moet, ligt er een van de meest fijnmazige spoorwegsystemen in de wereld. Het is aangelegd en betaald in een tijd dat Nederland heel wat minder hoog scoorde op de rijkenlijst.

Hierover moeten nu dagelijks 1,2 miljoen mensen worden vervoerd. Dat is veel, maar van een beetje innovatief land mag worden verwacht dat die in de benodigde 5.000 ritten punctueel en enigszins comfortabel naar hun bestemming worden gebracht. Omdat het land weinig tunnels kent, kunnen daarvoor gelukkig moderne dubbeldekstreinen worden ingezet.

Desondanks lijkt het treinverkeer meer weg te hebben van dat van Bangladesh op de dag vóór het offerfeest. De Nederlandse forenzen zitten nog net niet massaal op het dak, maar een zitplaats tijdens de spits is een even groot privilege als een skybox in een voetbalstadion.

Passagiers worden als haringen in een ton vervoerd op de balkons waar geen conducteur zich nog een weg kan banen. Soms moeten passagiers op het station worden achtergelaten omdat er helemaal geen plaats is. De NS klopt zich op de borst dat ze een hoog klanttevredenheidscijfer scoort en dat 96 procent van de treinen op tijd rijdt. Reizigers die dagelijks in de Randstad naar hun werk gaan en drie keer per week moeten staan, geloven langzamerhand geen sikkepit meer van die cijfers.

De Nederlandse forenzen zitten nog net niet massaal op het dak, maar een zitplaats tijdens de spits is een even groot privilege als een skybox in een voetbalstadion, schrijft Peter de Waard. Beeld epa

En in plaats dat de NS verbeteringen aanbrengt, kondigt de vervoerder aan eind dit jaar 41 treinstellen uit de dienstregeling te nemen. De 58 vervangende treinen komen een jaar later - een modelvoorbeeld van slechte planning. Als geen trappetjes naar de treindaken worden gemonteerd, moeten passagiers er rekening mee houden verbluft op een perron achter te blijven.

Indien de NS iets goeds doet, gaat het wel fout bij Prorail, dat de infrastructuur beheert. Binnenkort vallen de herfstbladeren, waarna er een periode aankomt dat de wissels kunnen vastvriezen.

In 1995, toen Annemarie Jorritsma minister van Verkeer & Waterstaat werd in Kok I, werd het onzalige idee van marktwerking op het spoor doorgevoerd. Toen was al duidelijk dat van echte concurrentie op het spoor niets terecht zou kunnen komen.

Kunstmatig werden het vervoer en de infrastructuur gescheiden in twee aparte ondernemingen, die allebei hun broek moesten ophouden. Het gevolg is dat de NS wacht op ProRail en ProRail op de NS.

Binnenskamers wordt intussen gekonkelfoesd over agressieve expansie (iets wat Timo Huges dit voorjaar zijn baan kostte als president-directeur van de NS) of wordt creatief boekgehouden zonder dat een politicus het mag zien, zoals president-commissaris Hans Alders deed bij ProRail.

Soms voelt rijkdom heel erg arm aan.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden