Waarom is deze zwarte kandidaat na Trump dé grote favoriet?

Het bloedbad in de school in Oregon? Ben Carson, Republikeins presidentskandidaat, zou zich niet zo makkelijk hebben laten doodschieten. De Holocaust? Als de Duitsers wapens mochten dragen, zou de Jodenmoord toen niet zo erg zijn geweest. Ontmoet Benjamin Solomon Carson (64), de man die al weken na Donald Trump de grootste favoriet is bij de Republikeinse kiezers.

Ben Carson tijdens een bijeenkomst op een universiteit in New Hampshire.Beeld ap

De gepensioneerde hersenchirurg, die in de opiniepeilingen in zijn eentje meer stemmen krijgt dan Jeb Bush en Marco Rubio bij elkaar, liet donderdag weer menig wenkbrauw fronsen. Carson is een grote voorvechter van wapenbezit. In zijn nieuwe boek 'A More Perfect Union', noemt hij het vooroorlogse Duitsland als een voorbeeld van wat er kan gebeuren als een land strenge wapenwetten aanneemt.

'Ik denk dat de kans dat Hitler zijn doelen had bereikt, aanzienlijk kleiner was geweest als de burgers wapens mochten dragen', zei Carson donderdag zonder blikken of blozen tegen een verbijsterde Wolf Blitzer van CNN. Vorige week was het ook al raak. Als Carson in de school was geweest in Oregon waar een schutter tien leerlingen doodschoot, zou hij zich echt niet zo maar naar de slachtbank hebben laten afvoeren.

De suggestie was duidelijk: de slachtoffers hadden veel meer kunnen doen om een bloedbad te voorkomen. 'Niet alleen zou ik niet met hem meewerken', zei Carson bloedserieus tegen Fox News over de schutter, 'ik zou daar niet zomaar staan en mij laten doodschieten. Ik zou zeggen: 'Hé jongens, val hem allemaal aan. Hij kan mij wellicht neerschieten, maar niet ons allemaal".'

'Oh Ben', zuchtte columnist Charles Blow van The New York Times. 'Zie je niet in dat velen dit beschouwen als een harteloze poging om het slachtoffer de schuld te geven?'

De onbekende Carson scoort al weken opvallend hoog in de peilingen. Zelfs na twee debatten, waarin hij grossierde in algemene antwoorden, geniet hij de voorkeur van veel Republikeinse kiezers.Beeld getty

Dodelijk saai

Zoals Trump zich erop voorstaat dat zijn zakenachtergrond hem geschikt maakt voor het presidentschap, roept ook Carson hardop dat zijn succesvolle carrière als hersenchirurg een garantie is om een supermacht te leiden. Waar hij ook komt, grijpt Carson terug op zijn loopbaan in Baltimore. Toen hij zich in mei kandidaat stelde, stond hij bij een deel van de Amerikanen bekend als de chirurg die als eerste erin was geslaagd twee kinderen, die aan hun hoofd met elkaar waren vergroeid, van elkaar te scheiden.

Bij sommige Republikeinse kiezers stond de Zevendaagse Adventist, door zijn optredens in de media na zijn pensionering in 2013, vooral bekend om zijn conservatieve gedachtengoed. Toch gaven weinigen hem een kans toen Carson zijn kandidatuur bekend maakte.

Oud-gouverneur Jeb Bush, zo was toen de verwachting bij de Republikeinen, was de gedoodverfde kandidaat. Niet een van Amerika's topchirurgen die dodelijk saai en zacht spreekt, geen politieke ervaring heeft en vaak kennis mist van de belangrijkste onderwerpen die in Washington spelen. Een zwarte presidentskandidaat bovendien, waarvan er doorgaans niet veel van zijn bij de Republikeinen.

Carson schudt handjes tijdens een bezoek aan North Carolina. Zijn sociaal-conservatieve agenda spreekt aan bij een deel van de Republikeinse kiezers.Beeld ap

Uitgelachen

Wie toen had geroepen dat Carson, samen met Amerika's bekendste en luidruchtigste miljardair, nu goed zou zijn voor 40 procent van de Republikeinse kiezers, zou hartelijk zijn uitgelachen. Met oud-zakenvrouw Carly Fiorina, worden de drie 'niet-politici' zelfs gesteund door een meerderheid van de Republikeinen: 51 procent. Het tekent de sfeer onder de kiezers.

Terwijl Bush landelijk blijft steken op 8,2 procent, domineren Trump ( 23,2) en Carson (17,2) nog altijd de strijd. Ook in Iowa, waar in februari de eerste voorverkiezing wordt gehouden, gaat het tweetal al weken aan kop. Bush staat in Iowa niet eens in de Top 5. Sinds het tweede Republikeinse debat in september, loopt Carson zelfs in op Trump. Begin deze maand ging hij zelfs aan kop in één peiling.

Overal waar hij komt, prijzen vooral oudere kiezers zijn sociaal-conservatieve agenda. Carson is fel tegen abortus en het homohuwelijk, voor wapenbezit, tegen het sociale zekerheidsstelstel van Obama en voor vereenvoudiging van het belastingstelsel. 'Het ergste wat dit land is overkomen sinds de slavernij', zo noemde hij Obamacare ooit.

Uit de peilingen blijkt dat de conservatieve kiezers waarop Bush zijn zinnen had gezet, door de falende campagne van Jeb uitwijken naar Carson. Hij heeft nog een belangrijk voordeel: kiezers vinden hem een aardige vent. Slechts 27 procent heeft een negatief oordeel over hem. Bij Trump is dat 60 procent.

Vergeven

De kiezers lijken de oud-chirurg te vergeven dat hij van veel problemen de details niet weet. Tijdens de twee debatten, blonk hij uit in zwakke, vaak nietszeggende antwoorden. Deze week liet Carson opnieuw flinke steken vallen. Tijdens een interview bleek dat hij niet wist wat het schuldenplafond van de overheid was. Wie het ziet, kijkt met een gevoel van schaamte er naar. Hoe is het mogelijk, is de gedachte, dat zo'n kandidaat zulke hogen ogen gooit in de peilingen?

De hoop van meer politiek ervaren kandidaten als Bush en senator Rubio is dat de campagnes van Carson en Trump zullen 'imploderen'. Tegen februari zullen veel kiezers in Iowa en New Hampshire inzien, is de hoop, dat Carson en Trump niet geschikt zijn voor het presidentschap. Als ze daarvoor al niet zijn gestopt, geveld door een schandaal uit het verleden. Wie weet nog wie Herman Cain is, die andere zwarte Republikeinse kandidaat die in recordtempo tot grote hoogte steeg? In de herfst van 2011 ging Cain zelfs aan kop in de peilingen. Tot een sex-schandaal hem vloerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden