Drie vragen over Verklaring Marco Kroon

Waarom is de zaak-Kroon zo pijnlijk? Drie vragen over de zaak die de gemoederen bij defensie flink bezighoudt

Het gevaar van Kroons verhaal is volgens bronnen van de Volkskrant minder groot dan de minister van Defensie suggereert. Drie vragen over zijn verklaring.

Marco Kroon in de rechtszaal in 2011. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

1. Waarom heeft Kroons missie het stempel staatsgeheim gekregen?

Marco Kroon deed eind 2007 mee aan een undercoveroperatie in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Voor die missie deden Kroon en zijn teamgenoten alsof ze burgers waren. Zij liepen rond in burgerkleding en woonden in een woonhuis in de stad. Die werkwijze ligt gevoelig, omdat het officieel volgens de Geneefse conventies verboden is voor militairen om zich in een ander land te vermommen als burgers omdat zij daarmee onschuldige burgers potentieel verdacht maken en dus in gevaar brengen.

Bronnen van de Volkskrant vermoeden dat defensie de termen 'staatsgeheim' en 'mensenlevens in gevaar' met opzet gebruikt, omdat dit in militaire kringen synoniem is voor: 'Houd je kop of je krijgt straf.' Op het lekken van staatsgeheimen staat twee jaar celstraf. Een andere hoge bron: 'Defensie heeft in het algemeen de neiging om te snel dingen als classified te bestempelen. Terwijl je heus dingen kunt vertellen zonder dat je tot tien cijfers achter de komma alles vertelt.'

2. Heeft Kroon mensenlevens in gevaar gebracht met zijn verklaring?

Niets wijst daarop, zeggen vijf hoge defensiebronnen tegen de Volkskrant. Dit staat haaks op uitspraken van minister Bijleveld van Defensie, die publiekelijk suggereert dat Kroons verklaring gevaar oplevert. 

Hoge defensiebronnen nuanceren het gevaar van Kroons uitlatingen. 'Wij hebben Kroons verklaring vooraf ingezien en niet verboden. Formeel waren er dus geen mensenlevens door in gevaar. Hij heeft geen staatsgeheimen onthuld', zegt de een. Een ander: 'Het is niet zo dat er morgen een aanslag zal plaatsvinden door Kroons verhaal. Het gaat meer om de rules of engagement en de wijze van opereren die bekend wordt door dit verhaal'. Een derde bron: 'Het gaat niet om  mensenlevens die in gevaar zijn, meer om modi operandi die hierdoor bekend worden.'

Toch houden minister Bijleveld en de communicatieafdeling van het ministerie van Defensie het idee in stand dat er gevaar uitgaat van Kroons verklaring zelf. Zij weerspreken op 23 maart bijvoorbeeld niet de berichtgeving van tv-programma Nieuwsuur dat leden van het Korps Commandotroepen 'vanwege hun veiligheid' en 'vanwege uitlatingen van Kroon' door defensie zijn teruggehaald uit een missiegebied. 

3. Hoe gaat het nu verder met de zaak?

De defensietop vermoedt dat Kroon nieuwe twijfels omtrent zijn integriteit emotioneel niet goed aankan. 'Als zijn maten zouden verklaren dat zijn verhaal niet klopt, zou hem dat heel erg raken', zegt een hoge defensiebron. Een eerdere strafzaak in 2011, toen hij is vrijgesproken van vermeend drugs- en wapenbezit, heeft hem ook erg aangegrepen. 

Mocht het Openbaar Ministerie binnenkort bekendmaken dat het alsnog bewijs heeft gevonden voor een gijzeling en het doodschieten van zijn gijzelnemer, dan wordt Kroon mogelijk vervolgd voor een strafbaar feit. Als hij schuldig wordt bevonden, kan de Willems-Orde van hem worden afgepakt. Als hij vrijuit gaat, is er formeel niets aan de hand.

Ingewikkeld wordt het als het OM er, zoals Defensie verwacht, niet in zal slagen het verhaal van Kroon bevestigd te krijgen. Dan zal defensie weer met Kroon 'om tafel moeten gaan zitten', meldt een bron. Als hij dan blijft volhouden dat hij is gegijzeld en dat hij zijn gijzelnemer heeft gedood, kan hij hoogstens een administratieve sanctie krijgen omdat hij het vermeende incident pas tien jaar na dato heeft gemeld. Afscheid nemen van Kroon kan defensie dan niet. De Willemsorde kan alleen worden afgenomen als een ridder wordt veroordeeld voor een strafbaar feit waarop ten minste één jaar gevangenisstraf staat.

Lees ook deze stukken over de Zaak-Kroon:

Geen bewijs
Na een jaar onderzoek heeft het ministerie van Defensie geen bewijs gevonden dat oorlogsheld Marco Kroon in 2007 is ontvoerd in Afghanistan en dat hij daarna zijn gijzelnemer heeft gedood. De defensietop houdt er daarom ernstig rekening mee dat hij zijn verhaal in elk geval deels heeft verzonnen.

Fantast of oorlogsheld? Een reconstructie van Kroons missie, het incident en de twijfel
Is Marco Kroon (47) een fantast die zijn blazoen wil oppoetsen met een verzonnen verhaal? Of lijdt de gedecoreerde oorlogsheld aan een posttraumatische stressstoornis ten gevolge van alles wat hij heeft meegemaakt? Antwoorden zijn er vooralsnog niet, maar voor zijn beweringen is geen greintje bewijs gevonden. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.