Waarom is de strafeis tegen Geert Wilders zo hoog?

Als het om de strafeis gaat, valt Geert Wilders in een 'hoger segment', kondigde officier van justitie Wouter Bos donderdag aan. Wat het Openbaar Ministerie betreft, moet de PVV-leider 5.000 euro boete betalen. Het is lager dan de maximale geldboete van 20.250 euro voor discriminatiezaken. Want, zei Bos, 'er zijn ernstiger uitlatingen denkbaar'. Toch eiste het OM meer dan in vergelijkbare zaken. Waarom?

PVV-fractievoorzitter Geert Wilders reageert in de Tweede Kamer op de strafeis vanwege zijn uitspraken over minder-Marokkanen.Beeld anp

Normaliter eist het OM in discriminatiezaken waarbij de beklaagde voor het eerst de fout in is gegaan, een geldboete van 350 euro. Overschrijdt de dader daarna nog een keer een grens, dan stellen de richtlijnen van het OM dat er een werkstraf wordt geëist. Bij een derde maal discriminatie, volgt een celstraf van maximaal twee jaar.

In dit geval vindt het OM een geldboete van 350 euro veel te laag. Wilders deed zijn uitlatingen tweemaal: de eerste keer op 12 maart 2014 tijdens een bezoek aan de Haagse markt. Toen zei Wilders dat hij 'als het even kan, minder Marokkanen' wilde. Volgens getuigen was er sprake van een 'slip of the tongue'. De PVV-voorman zou meteen daarna hebben gevraagd of hij dat zo wel kon zeggen. Deze uitspraak rekent het OM hem minder zwaar aan.

Vooropgezet plan

De tweede keer, een week later, op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen, deed de politicus zijn uitspraken wel bewust. 'Er was een vooropgezet plan om een maximaal effect te bereiken', aldus Bos. Zo werd het publiek in het Haagse café opgezweept om het enige juiste antwoord 'minder' te scanderen, stonden er zes draaiende camera's van lokale en nationale zenders en besloot Wilders van tevoren om het ditmaal niet te hebben over alleen criminele Marokkanen, maar over álle Marokkanen.

Wat het OM betreft zijn het allemaal verzwarende omstandigheden. De aanklagers verwezen daarbij naar eerdere zaken waarin politici veroordeeld werden. In 1977 werd Joop Glimmerveen, voorman van de Nederlandse Volks-Unie (NVU), bestraft voor het bezit van racistische pamfletten waarop stond dat als hij aan de macht kwam 'Surinamers, Turken en andere zogenaamde gastarbeiders het land zo spoedig mogelijk' moesten verlaten. Het resulteerde in een celstraf van twee weken.

In 1996 werd politicus Hans Janmaat veroordeeld in een vergelijkbare zaak. Het Kamerlid van de Centrum Democraten moest 3.000 gulden betalen omdat hij allochtonen aanmerkte als zware criminelen. 'Janmaats woorden waren grover dan die van Wilders.' Maar, stelde Bos, de uitspraken van Wilders hadden veel meer impact, en dat had hij bewust zo georganiseerd.

Hans Janmaat in 1994.Beeld anp

Dorpsgek

In een andere, vergelijkbare zaak, eerder dit jaar, werd Delano Felter veroordeeld tot een geldboete van 1.000 euro, waarvan de helft voorwaardelijk. Deze Amsterdamse politicus had homo's agressief genoemd en zou ze het land uit willen 'sodemieteren'.

Wilders uitlatingen zijn minder 'plat', maar het OM rekent hem ze zwaarder aan. 'Felter werd in de media afgeschilderd als de dorpsgek van Amsterdam-West.' En dat kan je van Wilders niet zeggen: hij is een gekozen volksvertegenwoordiger in de Tweede Kamer en scoort hoog in de peilingen voor de komende verkiezingen.

Juist daarom vindt het OM dat de PVV'er een grotere verantwoordelijkheid heeft. 'Wat politieke leiders zeggen, kan eenvoudig worden geslikt en overgenomen. Juist van vooraanstaande politici mag worden verlangd dat zij de beginselen van de democratische rechtsstaat beschermen.'

Niet alleen dit gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel had invloed op de strafeis, ook het feit dat Wilders nooit rekenschap heeft gegeven. 'Hij heeft geen enkele moeite genomen om de geslagen kloof te dichten.'

De PVV'er heeft immers altijd gezegd dat hij zijn woorden niet terugneemt. Ook donderdag bleef hij bij die stelling. Op een PVV-filmpje noemde hij de strafeis 'waanzin ten top', vond hij dat de 'elite hem de mond wilde snoeren' en dat de aanklagers de 'bondgenoot van de terroristen' waren geworden. En wat de rechters op 9 december ook zullen besluiten, hij beloofde zijn kiezer vast dat hij zich 'er niets van zal aantrekken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden