VIJF VRAGENDOMINIC CUMMINGS

Waarom is Cummings zo essentieel voor Johnson? Een lockdowndrama in vijf vragen

Dominic Cummings vertelde eind maart naar de familieboerderij in Durham te zijn gereden uit vrees dat hij en zijn vrouw zo ziek van covid zouden worden dat ze niet meer zouden kunnen zorgen voor hun vierjarige zoon. Beeld EPA

Downing Street is weer eens het toneel van een politieke crisis, met Dominic Cummings als doelwit van een woedende natie. Maar de goeroe van Boris Johnson weet niet van wijken en kan op steun rekenen van de premier. Een lockdowndrama in vijf vragen.

Wat is de lezing van Dominic Cummings?

Maandagmiddag zette Cummings, topadviseur van Jonhson, zich achter een tafel in de tuin van 10 Downing Street om tekst en uitleg te geven bij de affaire die het eiland sinds vrijdagavond in zijn greep heeft. Voor de meeste Britten was het de eerste keer dat ze hem hoorden spreken, het komt nooit voor dat adviseurs een persconferentie geven. Hij vertelde eind maart naar de familieboerderij in Durham te zijn gereden uit vrees dat hij en zijn vrouw zo ziek van covid zouden worden dat ze niet meer zouden kunnen zorgen voor hun vierjarige zoon. 

De vlucht lag in het grijze gebied van de lockdownregels die de premier een week eerder had aangekondigd. Hun zoontje werd zo ziek dat ziekenhuisopname was vereist. Na twee weken wilde Cummings terugkeren naar Londen, maar omdat zijn door het virus aangetaste zicht nog niet helemaal op orde was, maakte hij met vrouw en kind een proefrit naar Barnard Castle, een beeldschoon plaatsje op een half uur rijden. Het was toevallig op de verjaardag van zijn vrouw. Onderweg stopten ze voor een plaspauze voor de kleine en een korte wandeling. 

Wat waren de reacties?

Eerder op de dag hadden wetenschappers, politici, commentatoren, politiecommissarissen en bisschoppen zich kritisch uitgelaten over het lockdowngesmokkel van de adviseur. Na Cummings’ verklaring weigerde Boris Johnson tijdens de dagelijkse persconferentie verder in te gaan op deze episode. De hoop dat de affaire zou overwaaien vervloog snel. Zeker twintig Conservatieve kamerleden bleven erbij dat de 48-jarige topadviseur moet vertrekken. Onderminister voor Schotse zaken Douglas Ross, oud-topscheidsrechter, legde zijn functie neer uit onvrede over Cummings’ weigering om op te stappen of om ook maar ‘sorry’ te zeggen. 

In de media, zowel de traditionele als de sociale, werd met name het kasteelritje belachelijk gemaakt. Tijdens een interview met de scherpe interviewer Nick Ferrari probeerde minister Michael Gove de adviseur met wie hij jarenlang op op het Onderwijsdepartement had samengewerkt te verdedigen, maar hij zag de absurditeit hiervan in. Steun kreeg Cummings wel van Brexiteers die erop wezen dat hij slechts het beste deed voor zijn zoontje. Als zijn aanhangers hem iets verwijten, is het dat hij de lockdownregels mede heeft opgesteld.

Beeld AFP

Waarom ligt deze kwestie zo gevoelig?

Cummings staat erom bekend dat hij haarfijn aanvoelt wat er leeft bij gewone burgers, zeker die in de graafschappen. Maar het heeft er de schijn van dat hij zich dit keer heeft verkeken. Politici krijgen volop post van woedende burgers die voelen dat ze voor schut zijn gezet. Vanaf het begin heeft de regering het coronavirus geportretteerd als een vijand die alleen kan worden verslagen als de bevolking zich collectief inzet en als mensen zich opofferen, door bijvoorbeeld zieke dierbaren niet te bezoeken. ‘We hebben onze oma verloren tijdens de lockdown en mijn vader kon geen afscheid van haar nemen in haar laatste dagen’, zegt verkoopmanager Chris Holliday uit Warwickshire bijvoorbeeld, ‘hij reed 740 kilometer op en neer voor een begrafenis van 20 minuten. In moeilijke tijden zijn de Engelsen altijd bereid adviezen van de regering te volgen voor het grotere goed, vanuit het besef dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. Als dat geloof weg valt, dan stort alles ineen. Er speelt een diep gevoel van fair play mee. De machthebbers lachen ons uit.’

Waarom is Cummings zo belangrijk voor de premier?

Johnson is gecharmeerd van Cummings’ brille, zowel tijdens de referendumcampagne als bij het voltooien van de Brexit. Cummings, de visionair, heeft zoveel macht achter de schermen dat er een cartoon van het kabinet is verschenen waarop Johnson wordt omringd door 20 Cummingsen. ‘The Dom’ is een punkpoliticus, een solist die de manier waarop het land wordt bestuurd drastisch wil veranderen. De premier fungeert hierbij slechts als een boegbeeld. Cummings’ revolutionaire missie levert hem vijanden op, maar het zal hem een zorg zijn hoe mensen over hem denken. Dat wordt gesymboliseerd door zijn sjofele manier van kleden. Johnson zelf wil toch graag geliefd zijn. 

Hoe gaat dit aflopen?

De onrust die heerst weerspiegelt zich in opiniepeilingen over de premier. Sinds het weekeinde heeft zijn populariteit een duikvlucht genomen. Meer dan de helft van de bevolking vindt dat Cummings weg moet, van een kwart mag hij blijven. Maar Cummings en Johnson willen de storm uitzitten. Het is voor hen ook een prestigekwestie. Ze willen niet buigen voor de media, en zeker niet de progressieve kranten die deze affaire hebben aangezwengeld. Van Cummings is bekend dat hij de meeste journalisten met dedain bekijkt en Johnson, zelf een oud-journalist, haalde tijdens een recente persconferentie uit naar The Guardian, wijzend op een onnauwkeurigheid in de Cummings-berichtgeving. De premier probeert de aandacht te verleggen naar het langzaam opengooien van de economie en mensen te vragen hun handen te blijven wassen. Maar binnen de partij leeft de vrees dat veel kiezers het vertrouwen in zijn regering hebben verloren. Er zijn vergelijkingen getrokken met de Poll Tax, die eind jaren tachtig de val van Margaret Thatcher inleidde, en met Zwarte Woensdag, de dag in 1992 waarop het pond sterling uit het Europese Wisselkoersmechanisme donderde, een blamage die John Major jarenlang bleef achtervolgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden