Analyse

Waarom is aanscherping wapenwet VS zo moeilijk?

Na iedere schietpartij klinkt de roep om de ruime verspreiding van wapens in de Verenigde Staten te beteugelen. Meestal tevergeefs. 'Wat doet iemand met zoveel wapens van dit kaliber in een vredig en lieflijk stadje als Newtown?'

Zondag werd een herdenking gehouden in Newtown. Beeld EPA
Zondag werd een herdenking gehouden in Newtown.Beeld EPA

De acteurs Robert De Niro en Harvey Keitel, de vastgoedmagnaat Donald Trump, de baas van Fox News Roger Ailes en de rechtse presentator Sean Hannity - zij bezitten allemaal een of meerdere wapens. Zo meldde The New York Times in februari 2011 onder de kop 'The Rich, The Famous, The Armed'.

Het ging om bekende Amerikanen in en rond New York. Maar ze zijn niet de enigen. Volgens ABC-televisie is 47 procent van de huishoudens in de Verenigde Staten in het bezit van een wapen, alsof het een even vanzelfsprekend attribuut van de inboedel is als een grasmaaier. ABC had ook nog een ander cijfer: dit jaar zijn er 84 doden doordat iemand zomaar op omstanders is gaan schieten.

Motief
Heeft het een met het ander te maken? Wat elders een weet is, is in Amerika nog steeds een vraag. Ook na een half jaar waarin onschuldige burgers nergens meer veilig blijken te zijn. Niet in een bioscoop, niet in een sikh-tempel, niet in een winkelcentrum, niet op een basisschool, zoals bleek in achtereenvolgens Colorado, Wisconsin, Oregon en Newtown, Connecticut.

Overal kunnen schutters opduiken die een bloedbad aanrichten onder hen die niets anders hebben misdaan dan op het verkeerde moment op de verkeerde plek zijn. Het angstaanjagende is dat de daders vaak geen duidelijk motief hebben maar wel de dodelijkste wapens.

Veel voorstanders van strengere wapenwetgeving zijn nu het getalm van de politiek en Obama zat. De president vocht tegen de tranen in zijn reactie op het bloedbad op de school in Newtown. Hij sprak omfloerst van de noodzaak van 'zinvolle actie' en wilde niet verder gaan dan dat. De tragedie was nog te vers om over politiek te beginnen. Vannacht sprak Obama al in iets krachtiger bewoordingen. 'Het moet afgelopen zijn met deze tragediën. En om er een eind aan te maken, moeten wij veranderen', zei hij tijdens de herdenkingsdienst in Newtown.

Wapenbeperking
Maar de New Yorkse burgemeester Michael Bloomberg weigerde hem respijt te geven. 'We hebben al die retoriek eerder gehoord. Wat we niet hebben gezien is leiderschap - niet van het Witte Huis en niet van het Congres. Dat moet vandaag ophouden.'

Carolyn McCarthy, een Democratisch Congreslid uit New York, die haar man verloor bij een schietpartij in een forenzentrein in 1993, is een fervent pleitbezorger van wapenbeperkingen. Zij meent dat politici beducht zijn voor de National Rifle Association (NRA), de machtige lobby voor het recht op wapenbezit. 'Zij zijn bang de volgende verkiezingen te verliezen', aldus McCarthy.

Obama sprak nauwelijks over het onderwerp in de verkiezingscampagne. Plannen voor maatregelen belandden vlak voor de campagne op de plank van het ministerie van Justitie, meldt The New York Times. De trend in de verschillende staten was tot vrijdag: minder beperkingen.

Veiligheidsplan
Een van de argumenten voor wapenbezit is dat de tragedie op de basisschool in Newtown voorkomen had kunnen worden als de beveiliging wapens had gehad. McCarthy gelooft daar niets van: 'Amerikanen hebben al zoveel wapens, waarom zijn er dan toch zoveel schietpartijen?'
Zij wil dat Amerikanen niet zo gemakkelijk aan wapens kunnen komen - vooral niet aan zware. Ze ijvert voor een verbod op aanvalswapens en op zogeheten high capacity-magazijnen. Kopers dienen beter te worden gecontroleerd op een criminele of psychiatrische achtergrond.

Veel van wat de Democrate aan de kaak stelt, komt samen bij Nancy Lanza, de moeder van de schutter. Zij had vijf wapens in huis. Daaronder een .10 mm Glock-pistool en een Bushmaster .223 M4-geweer. Beide zijn semi-automatisch, met magazijnen waarmee snel veel kogels kunnen worden afgevuurd en slachtoffers gemaakt. Wat doet iemand met zoveel wapens van dit kaliber in een vredig en lieflijk stadje als Newtown?

Bovendien nam Nancy Lanza haar zoon met gedragsproblemen en al mee naar de schietbaan, waar hij met wapens leerde omgaan. Achteraf bezien een tragedie-in-wording, maar niemand die het opviel of wat er iets aan deed.

Intussen zullen alle scholen in de VS nog beter kijken naar hun veiligheidsplan. Want als het in Newtown kan gebeuren, kan het overal gebeuren. 'Dit is de toekomst', zei een televisieverslaggever.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden