Waarom huizenbezitters zich bedrogen voelen door nieuwe maatregel

Het eigenwoningfarfait

Aanpassingen van de hypotheekrente-aftrek en het eigenwoningforfait leiden tot boosheid. Voorop in de strijd gaan Hans Wiegel en 50Plus.

Foto anp

Iedereen die eigenaar is van een koophuis, moet een deel van de woningwaarde bij zijn belastbaar inkomen optellen, net als automobilisten met een 'auto van de zaak'. Door die fiscale bijtelling, het eigenwoningforfait, betalen huiseigenaren iets meer inkomstenbelasting dan huurders. Behalve huiseigenaren zonder hypotheekschuld, die hebben geen bijtelling. Het nieuwe kabinet wil dat veranderen, tot groot ongenoegen van huiseigenaren met een (bijna) afgeloste hypotheek. Die zijn ruim vertegenwoordigd onder ouderen en vermogenden. VVD-prominenten als oud-partijleider Hans Wiegel en 50Plus-prominenten als Tweede Kamerlid Martin van Rooijen spuwden de afgelopen dagen dan ook hun gal over dit kabinetsplan.

Het eigenwoningforfait is in feite een soort vermogensbelasting. De huiseigenaar moet 0,75 procent van de WOZ-waarde van het huis bij zijn inkomen optellen. Over dat extra inkomen betaalt hij of zij 52 of 40,8 procent inkomstenbelasting, al naar gelang zijn hoogste belastingtarief.

Wet Hillen

In 2005 waren de zorgen over de groei van de hypotheekschulden in Nederland zo groot, dat de toenmalige regering besloot huiseigenaren die hun lening wel aflosten een speciale vrijstelling te verlenen. Zij hoefden het eigenwoningforfait voortaan niet meer bij hun inkomen op te tellen. Deze 'Wet Hillen' is voor de schatkist geen gratis operatie. Volgens de jongste Miljoenennota kost de regeling de staat volgend jaar 649 miljoen euro. Dat bedrag zal de komende jaren snel oplopen, met naar verwachting bijna 10 procent per jaar. Huiseigenaren zijn sinds de woningmarktcrisis meer gaan aflossen en iedereen die sinds 2013 een eerste hypotheek-lening heeft afgesloten, moet die sowieso in 30 jaar volledig aflossen. Dus bij ongewijzigd beleid vallen over enkele decennia alle huiseigenaren onder de Wet Hillen.

De regering Rutte III in oprichting wil de eigenaar zonder schuld dat belastingvoordeel langzaam afnemen. Tegelijkertijd gaat het forfaitpercentage iets omlaag, van 0,75 procent naar 0,6 procent van de WOZ-waarde. Ook wordt de hypotheekrenteaftrek versneld versoberd. De inkomstenbelasting wordt daarnaast verlaagd, waarvan vooral midden- en hoge inkomens zouden profiteren. Alles bij elkaar zouden huizenbezitters ongeveer quitte moeten draaien. Maar dat geldt grosso modo, voor individuele huiseigenaren zal het pakket maatregelen wel degelijk voordelig of nadelig uitpakken, afhankelijk van de hoogte van hun hypotheek, hun woningwaarde en de hoogte van hun hypotheekrente en inkomen.

'Bedrogen' door de overheid

De Vereniging Eigen Huis stelde maandag een brief op waarin zij haar 'grote bezorgdheid' uit over de plannen. De vereniging wordt 'overspoeld' door vragen van leden die bezorgd zijn over 'de toekomstige betaalbaarheid van hun huis en hypotheek'. Huiseigenaren die 'naar de overheid hebben geluisterd' en hun hypotheek hebben afgelost voelen zich 'bedrogen' door dezelfde overheid. Vooral ouderen met een bescheiden pensioen en een huis met een hoge WOZ-waarde zullen 'hard worden geraakt' door het einde van de Wet Hillen.

Voormalig VVD-leider Wiegel noemde de maatregel in het AD een 'aflosboete'. Oud-Kamervoorzitter Weisglas (VVD) vindt het 'onjuist om mensen te straffen voor het aflossen van hun hypotheek'. Oppositiepartij 50Plus spreekt van 'een regelrechte ramp'.

Mensen die hun hypotheek hebben afgelost met het oog op de vrijstelling van het forfait zullen zich bestolen voelen door een onbetrouwbare overheid, schreef weekblad Elsevier maandag in een commentaar. Zelfs het uitsmeren van het afschaffen van het voordeel over twintig jaar komt er niet genadig af: 'Wie zegt dat een volgend kabinet zich aan die afspraken houdt?'

Dat argument geldt echter ook voor de huiseigenaren die nog wel zuchten onder de last van een hypotheek. Ook zij worden met de regelmaat van de klok geconfronteerd met veranderingen van de regels van het spel. Het is bovendien de vraag hoeveel mensen hun band met een hypotheekverstrekker hebben doorgekapt met precies het oogmerk om het woningforfait te ontlopen. Dat kan ook andere redenen hebben. Onderzoek naar die vraag kan meteen licht werpen op de vraag of de woede van Wiegel terecht is. Tegen die tijd dat zo'n onderzoek is afgerond kennen we ook het hele belastingplan van het nieuwe kabinet.

Meer over de plannen van het nieuwe kabinet

Rutte III-filter
Na een recordlange formatie is het kabinet Rutte III er bijna. Wij gidsen je door het regeerakkoord. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen?

Analyse: Na 206 dagen formeren doemen eindelijk de contouren van Rutte III op. Frank Hendrickx ontwaart een middenkabinet dat zich nu al schrap zet voor aanvallen van de flanken en onrust binnen de partijen.

Experiment: Tien gemeenten mogen wiet gaan verkopen. Deze wiet wordt onder overheidstoezicht geteeld. Ook kan toezicht worden gehouden op de kwaliteit van de wiet.

Referendum: Naar alle waarschijnlijkheid kunt u op 21 maart 2018 voor of tegen de sleepwet stemmen. Hier zetten we alles over de sleepwet en het referendum handzaam voor u op een rijtje.

Meer over