Hoe is het toch met...het café dat onder druk een andere naam nam

Waarom het VOC-café van naam veranderde

De eigenaars van het VOC-café in Amsterdam wijzigden de naam van hun zaak nadat zij het doelwit waren geworden van internetactivisme. ‘Wij wilden gewoon verder.’

Uitbater van Café Schreierstoren, het voormalige VOC-café, Amber Wolffenbuttel: ‘Wij wilden gewoon verder. Een naam mag daarvoor geen obstakel zijn.’Beeld Rebecca Fertinel

Achter de naam VOC-café, gehuisvest in de Schreierstoren aan de Amsterdamse Prins Hendrikkade, ging altijd ‘lieflijke horeca’ schuil. De aangewezen locatie – pal tegenover het Centraal Station – voor borrels, partijen, recepties, smartlapavonden en de eerste consumpties voor toeristen die net per trein zijn aangevoerd. En de naam van het etablissement? Ach, zegt uitbater Amber Wolffenbuttel (43): die verwees naar de tijd waarin schepen vanaf dit punt uitvoeren naar alle delen van de wereld waarmee Hollandse kooplieden handel dreven. Haar vader hoefde dan ook niet lang over de naam na te denken toen hij hier 26 jaar geleden een café-restaurant vestigde. Sindsdien was ‘VOC-café’ de vanzelfsprekende naam van het bedrijf dat in de uit 1487 stammende Schreierstoren was gevestigd. Nooit gedonder mee gehad.

Totdat Wolffenbuttel en haar man (en mede-eigenaar) Sebastiaan Povsé begin dit jaar ineens werden bestookt met mails en Facebookberichten waarin hun zaak in verband werd gebracht met slavernij en andere misstanden uit de tijd van de VOC. Die waren overwegend afkomstig van Doorbraak, een ‘linkse basisdemocratische organisatie tegen kapitalisme, patriarchaat en racisme’.

‘Het begon nadat wij een fotootje van ons terras op Facebook hadden geplaatst. Daar kwamen heel lelijke reacties op. Van mensen die ons verweten dat we reclame maakten voor een misdadige organisatie en dat we de slachtoffers van de VOC een trap na gaven. Er werden foto’s gepost van geketende slaven. Daar schrokken we toch wel van, want voor ons zat er niets negatiefs vast aan die naam. Mijn eerste reactie was: sorry, dat wist ik allemaal niet. Maar ik wist niet tegen wie ik dat zou moeten zeggen, want de afzenders wekten niet de indruk dat ze geïnteresseerd waren in een gesprek. Er is hier ook nooit iemand geweest die het met ons over die naam wilde hebben. Als dat wel het geval was geweest, hadden we hem of haar graag te woord gestaan en misschien hadden we ook best begrip gehad voor hun bezwaren tegen de naam van ons bedrijf.’

‘Foute’ namen

Het initiatief van Doorbraak staat niet op zichzelf. Jan Pieterszoon Coen, hardvochtig bestuurder van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC), heeft het als naamgever van scholen, pleinen, straten en tunnels moeten ontgelden. Een buste van Johan Maurits van Nassau, gouverneur-generaal van Nederlands-Brazilië, is uit de foyer van het naar hem vernoemde Mauritshuis verwijderd. Het Rotterdamse kunstcentrum Witte de With, waarvan de naamgever nu als ‘foute zeeheld’ wordt aangemerkt, is al enige tijd op zoek naar een andere naam. Het Amsterdam Museum heeft de ‘Gouden Eeuw’ als tijdsaanduiding vervangen door het neutralere ‘17de eeuw’.

Toen ook het VOC-café onder vuur kwam te liggen, hoopten Wolffenbuttel en Povsé in eerste instantie dat de bui zou overwaaien. Maar dat gebeurde niet. Op sociale media verschenen oproepen om het VOC-café in de digitale horeca-rankings negatief (oftewel: met één ster) te beoordelen, en daaraan werd in zo’n mate gehoor gegeven dat het gemiddelde cijfer voor het VOC-café in korte tijd verontrustend daalde.

Toen een anonieme activist, ‘een gekkie’ volgens Wolffenbuttel, zijn medestanders aanspoorde het café af te fikken (‘burn the place down’), stond voor de uitbaters vast dat deze strijd het niet waard was om tot het bittere einde uit te vechten. ‘Wij wilden gewoon verder. Een naam mag daarvoor geen obstakel zijn. In april kondigden we op Facebook aan dat we voortaan de naam Schreierstoren zouden voeren, maar dat ons daarvoor wel even de tijd moest worden gegund, omdat zoiets niet van de ene op de andere dag te regelen is.’ Doorbraak nam tevreden kennis van dit succes en zag hierin een aansporing om andere bedrijven die ‘de koloniale tijd verheerlijken’ op soortgelijke wijze tot inkeer te brengen.

Wel deden Wolffenbuttel en haar partner aangifte tegen de persoon die met brandstichting had gedreigd, maar daarvan hebben zij nooit meer iets gehoord. Alleen de wijkagent sprak er achteraf zijn spijt over uit dat ze zich niet tot hém hadden gewend. Maar daar hadden zij op dat moment niet zoveel meer aan.

Café Schreierstoren, het voormalige VOC-café.Beeld ANP

Naweeën

De rust keerde niet ogenblikkelijk terug in de Schreierstoren. De vader van Wolffenbuttel, die nogal gehecht was aan de oorspronkelijke naam van zijn café, kon slechts met veel overredingskracht ervan worden overtuigd dat hij beter niet op al die Facebookberichten kon reageren. ‘Toen met brandstichting werd gedreigd, was hij helemaal niet meer te houden. Maar wij dachten: we moeten niet hetzelfde doen als de mensen die ons belagen.’

De eerste maanden na de afgedwongen naamsverandering moesten Wolffenbuttel en Povsé zich geregeld verweren tegen het verwijt dat zij voor ‘linkse terreur’ door de knieën waren gegaan. En onlangs ontstond nog enige heibel nadat Wolffenbuttel, als aankondiging van een aubade voor Sinterklaas, een ‘heel mooi plaatje’ op Facebook had geplaatst waarop – tegen het decor van een toren die wel wat weghad van de Schreierstoren – een paar Zwarte Pieten te zien waren. ‘Toen werd meteen de VOC er weer bij gehaald.’

Intussen heeft de naamsverandering – tegen aanzienlijke kosten – haar beslag gekregen. De jaaromzet is niet noemenswaardig beïnvloed door de affaire waarvan Wolffenbuttel onvoorzien het middelpunt vormde, en bij de gasten oogst café Schreierstoren weer bijna dezelfde waardering als destijds het VOC-café. Maar het online-activisme heeft Wolffenbuttel meer pijn gedaan dan het resultaat daarvan. ‘Aan een gesprek met iemand die je in de ogen kunt kijken, had ik een veel beter gevoel overgehouden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden