Waarom het lot van Oekraïne ertoe doet

THOMAS FRIEDMAN

Dit verzin je niet. Volgens The Guardian hebben de Oekraïners met crowdfunding een eerste 'drone van het volk' gefinancierd om het leger te steunen bij het tegenhouden van door Russen gesteunde rebellen in de oostelijke provincies.

De Oekraïense crowdfunding-website 'Het Project van het Volk' meldde dat er genoeg donaties waren binnengekomen om een goedkope drone te bekostigen. Mooi zo. Het lot van Oekraïne doet er toe, evenveel, zo niet meer, als dat van Syrië en Irak. In Oekraïne hoef je niet naar 'gematigden' te speuren: miljoenen mensen daar hebben er al voor gestreden - en gestemd - om hun land aan te sluiten bij de vrije markten en de vrije mensen van de Europese Unie.

De pas gekozen Oekraïense president Petro Porosjenko heeft een handelsverdrag met de EU gesloten, waardoor er lagere heffingen komen op de Oekraïense export naar de 28 landen van de Europese markt. In ruil daarvoor gaat Oekraïne de corruptie aanpakken, transparantie bevorderen en andere hervormingen doorvoeren. Porosjenko's voorganger Janoekovitsj weigerde vorig jaar november nog, onder druk van Poetin, diezelfde overeenkomst te onder- tekenen. Dat was de directe aanleiding voor de opstand op het grote plein in Kiev die uiteindelijk leidde tot het afzetten van Janoekovitsj en tot de rebellie van door Poetin aangestuurde separatisten in het oosten van Oekraïne. Enkele uren na het ondertekenen van de overeenkomst kwam de Russische staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Grigori Karasin dan ook met de onheilspellende waarschuwing dat het akkoord tussen de EU en Oekraïne 'ernstige gevolgen' zou hebben.

O ja? Laat dat eens even doordringen. Een land bedreigt een ander land omdat dat land een handelsakkoord sluit in de hoop op een hoger inkomen voor de bevolking, want dat inkomen loopt ernstig achter bij dat van een buurland als Polen dat zich na de ineenstorting van de Sovjet-Unie bij de EU heeft aangesloten. Ik snap best dat de Russen niet willen dat Oekraïne lid wordt van de NAVO. Maar een handelsovereenkomst die niet eens automatisch tot lidmaatschap van de EU leidt? Denkt Rusland echt zijn status van grootmacht te behouden door de buren arm te houden en op een energiedieet te zetten?

In mei beweerde ik dat Poetin 'het eerst met zijn ogen had geknipperd' toen hij na de eerste westerse sancties en de dreiging van nog meer sancties zijn troepenmacht terugtrok van de grens met Oekraïne. Die had hij daar verzameld in de hoop om zowel de verkiezing van Porosjenko als het tekenen van het EU-akkoord tegen te houden. Maar misschien was het alleen maar een knipoog. Er kwam weliswaar geen invasie, maar hij heeft wel wapens en agenten naar het oosten van Oekraïne gestuurd om het separatisme in Russischtalige gebieden aan te wakkeren. Porosjenko was de Goebbels-achtige leugens van Poetin beu en stuurde het leger om het oosten van Oekraïne weer in het gareel te brengen en het recht van zijn land om de eigen toekomst te bepalen veilig te stellen. Poetin is duidelijk bang voor een uitbreiding van de sancties. Het wordt hoog tijd dat de VS en de EU die daadwerkelijk opleggen.

Door de Oekraïners het recht te ontzeggen hun eigen weg te volgen, laat Poetin zien hoe dom en tegelijkertijd hoe slim hij is. Hij is dom omdat hij denkt dat hij in deze op allerlei manieren verbonden wereld van mondig geworden burgers dezelfde 'invloedssfeer' kan hebben in Midden-Europa als Rusland in de dagen van de tsaar. Sorry. Een leider die tegenwoordig een invloedssfeer wil hebben, moet die verdienen door zijn daden of met geweld creëren. In het geval van Oekraïne is Poetin tot het eerste niet in staat en durft hij - voorlopig - het tweede niet te doen. De tsaren hadden geen last van mensen met invloed die hun eigen drones konden financieren.

Maar Poetin is ook slim. Of, zoals de Russische analist Vladimir Frolov het in The Moscow Times verwoordde: 'Het lukt Poetin dan wel niet om de overeenkomst van Oekraïne met de EU te torpederen, maar aan het thuisfront heeft hij het nationale debat over Rusland volledig naar zijn hand gezet. Als Poetin in Oekraïne tegen 'nazi's' strijdt, kan automatisch iedereen die het niet met hem eens is een nazicollaborateur en een vijand van Rusland zijn. Daardoor is er geen enkele politieke ruimte meer voor een andere visie van Rusland dan die van een revisionistisch rijk dat vijandig tegenover het Westen staat.'

THOMAS FRIEDMAN is columnist van The New York Times.

Vertaling: Leo Reijnen

© The New York Times

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden