Waarom het kabinet Donner een uitstekende Raad van State-kandidaat vindt

Aanstaande vrijdag maakt het kabinet waarschijnlijk bekend dat minister van Binnenlandse Zaken Piet Hein Donner de nieuwe vicepresident van de Raad van State wordt. Op die beslissing is veel kritiek. Het zou niet passen om als minister de overstap te maken naar de Raad, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, omdat Donner dan advies moet gaan leveren over wetten die hij zelf mede ontworpen heeft. Toch houdt het kabinet, al sinds de zomer, vast aan de benoeming van Donner. Waarom is Donner de gedroomde kandidaat voor het kabinet?

Minister van Binnenlandse Zaken Piet Hein Donner Beeld anp

Een jurist
Piet Hein Donner is een jurist. En hoewel dat volgens de vacaturetekst geen vereiste is, gaat 'de voorkeur uit naar iemand met een juridische opleiding'.

Die heeft Donner. Driemaal was hij minister van Justitie, eenmaal minister van Sociale Zaken, tegenwoordig is hij Minister van Binnenlandse Zaken. Sinds 2003 zat hij in alle kabinetten.

Donner maakte als minister van Justitie snel indruk. In de woelingen rondom de moord op Pim Fortuyn was een ogenschijnlijk bezadigd, rustig en onthecht minister welkom. Voor het oog van de natie souffleerde hij premier Balkenende tijdens de soap rondom prinses Margarita en de vermeende afluisterpraktijken van het Koninklijk Huis. In de eerste drie kabinetten-Balkenende mocht Donner nog graag de ministerraad vergasten op juridische colleges.

Staat wel tegenover: hij is niet gepromoveerd in het recht, en is geen hoogleraar geweest.

Bestuurlijke ervaring
Daarbij heeft Donner veel bestuurlijke ervaring. Nog voor hij minister was, had hij al een glansrijke carrière achter de rug. Als ambtenaar had de telg uit het roemruchte juristengeslacht weten op te klimmen tot het voorzitterschap van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en het lidmaatschap van de Raad van State.

Die ervaring, en zijn ministerschappen, komen straks goed van pas. Hij weet hoe je leiding moet geven aan een organisatie. Zoveel verschilt de Raad van State nu ook weer niet van een departement. In de vacaturetekst staat dan ook als functie-eis:
'moet beschikken over de kwaliteiten om leiding te kunnen geven
aan een organisatie van meer dan 700 personen'.

Kent Den Haag
Donner kent - als geen ander zou je geneigd zijn te zeggen - de wegen in Den Haag, zowel letterlijk als figuurlijk. Hij heeft bij de Raad van State gezeten en in het kabinet. Hij is op het paleis geweest en in de Senaat. Hij heeft zijn netwerk en kent iedereen. En iedereen kent hem ook.

Bij een adviesorganisatie als de Raad van State is dat belangrijk. Je moet met mensen door één deur kunnen, voor- en nadat je ze van advies hebt voorzien. En ook voor- en nadat dat advies is overgenomen of terzijde geschoven. Dan helpt het als je al wat langer meeloopt.

Band met de koningin
De vicevoorzitter van de Raad van State onderhoudt een intensief contact met de koningin. Zij is immers de voorzitter van het instituut en de 'onderkoning' is een van haar belangrijkste raadgevers.

Een goede band met de majesteit is daarom van belang. Die had Donner jarenlang. Zoals al gemeld; in de debatten over Beatrix' nichtje Margarita stond Donner Balkenende met raad en daad terzijde.

De vraag is wel een beetje in hoeverre die band ongeschonden uit het vorige formatieproces is gekomen. Donner zette heel erg in op de gedoogconstructie en passeerde daarbij Beatrix die graag nog een keer de mogelijkheid van 'paars-plus' had laten onderzoeken door Donners voorganger, Herman Tjeenk Willink.

Toch is hij volgens het kabinet in staat het vermogen te hebben 'als naaste adviseur van het staatshoofd op te treden', zoals de vacaturetekst vermeldt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden