Waarom het jihadisme-probleem kan voortbestaan in Molenbeek

Dat de Brusselse deelgemeente Molenbeek ook nu in verband wordt gebracht met terreur, verbaast zelfs de Belgische premier niet meer. Zeker drie van de acht daders van de bloedige aanslagen in Parijs woonden er. Het probleem-Molenbeek 'is een beetje eigen aan de specifieke Belgische situatie'.

Molenbeek, zondag.Beeld afp

Molenbeek, officieel Sint-Jans-Molenbeek, ligt in het westen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het groeide uit tot randgemeente van Brussel, waar ongeveer 95.000 mensen wonen. De wijk staat bekend als typische migrantenwijk, waar mensen wonen met een Spaanse, Italiaanse, Poolse en Roemeense achtergrond. Het grootste deel van de migranten is van Marokkaanse komaf. De inkomens zijn er laag, de werkloosheid hoog. Volgens sommige bronnen is 40 procent van de jongeren van rond de 25 jaar werkloos.

De aanslagplegers in Parijs zijn niet de eerste terroristen die in de Brusselse gemeente kwamen. Ayoub el-Khazzani verbleef in Molenbeek voordat hij in augustus in een Thalys-trein stapte met een Kalasjnikov, waarschijnlijk met als doel om veel slachtoffers te maken. Hij werd overmeesterd. Ook de vermoedelijke dader van de aanslag op het Joods Museum in Brussel vorig jaar woonde in Molenbeek. En de wijk is vertrekbasis van veel Belgische Syriëgangers. Er is, zei de Belgische premier Charles Michel zondag, 'bijna altijd wel een link met Molenbeek' en terrorisme. 'Dat is een gigantisch probleem'.

Molenbeek, zondag.Beeld afp

Lees ook: Waarom heeft Belgie zo veel jihadi's?

In de jacht op daders en handlangers van de aanslagen van Parijs zijn opnieuw in België mensen opgepakt. Dat gebeurde ook al snel na de aanslagen op Charlie Hebdo. België kent een aantal duidelijke 'jihadsteden' vanwaaruit relatief veel jongeren naar Syrië en Irak zijn vertrokken. Lees hier ons verhaal van 15 januari terug. (+)

Te weinig Arabisch

Tegelijkertijd had niemand had in de gaten dat de aanslagen in Brussel werden voorbereid. Een van de verklaringen daarvoor zou volgens de burgemeester van Vilvoorde, waar veel Syriëgangers vandaan komen, liggen in het feit dat de bij Belgische inlichtingendiensten nauwelijks Arabisch sprekende mensen werken. Dat wordt aan De Morgen bevestigd door Brice De Ruyver, hoogleraar aan de Universiteit van Gent. Minister Geens zegt tegen de krant dat de diensten wel meer mensen in dienst nemen, zeker sinds de aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo van begin dit jaar.

Dat heeft tot dusver niet geleid tot een oplossing in de Brusselse deelgemeente. De situatie is er 'niet onder controle', zei minister van Veiligheid Jambon gisteren. Zijn collega, minister van Justitie Koen Geens, zei vanmorgen op NPO Radio 1 dat 'het is duidelijk [is] dat wij in Molenbeek al jarenlang een probleem hebben'. 'Dat heeft te maken met, hoe zal ik het zeggen, slecht behandelde multiculturaliteit; te weinig integratie, te weinig accent op opvoeding. En Brussel heeft eigen, lokale politiezones. Die werken niet volledig geïntegreerd met de federale autoriteiten.' Volgens de minister wordt er door verschillende burgemeesters onder de nieuwe centrale burgemeester beter samengewerkt. 'Maar zo'n wijk opkuisen doe je niet een, twee, drie.'

Speciale politie-eenheden op de daken van een gebouw in Molenbeek waar vandaag een politie-actie was.Beeld afp

Belgische situatie

Dat er niet goed wordt samengewerkt tussen verschillende diensten is volgens Geens 'een beetje eigen aan de specifieke Belgische situatie'. België is verdeeld in drie gewesten: het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse. En Brussel is geen gefuseerde stad, het heeft 19 eigen gemeenten. Die 19 zijn gegroepeerd in zes politiezones, en hebben allemaal een eigen burgemeester met verregaande bevoegdheden, zei Geens.

Geens zei dat het ernstige incident van het afgelopen weekend mogelijk aanleiding zijn om de situatie 'eindelijk' aan te pakken. 'Het is wat laat inderdaad, ik probeerde al toe te lichten dat dit te maken heeft met de ingewikkelde Belgische staatsstructuur, maar Brussel als internationale stad is er zich bewust van dat dit niet langer kan duren. Molenbeek is een heel apart probleem en verdient snel een strenge aanpak. Ik denk dat er veel te weinig nadruk wordt gelegd in Molenbeek op de preventie, op de opvoeding.' De huiszoekingen en arrestaties in Molenbeek van dit weekend ziet Geens als begin van een operatie tegen islamitisch geïnspireerd terrorisme. Molenbeek, beloofde hij, is geen veilige haven meer voor jihadisten.

Volkskrantverslaggeefster Ana van Es is in Molenbeek, en stond vanmorgen te kijken bij de politie-acties in de wijk. Een inwoonster vertelde haar: 'De overheid is er nu. Maar de overheid is hier al jaren niet geweest.'

Franse politiebond: stel Molenbeek onder EU-toezicht

De Europese Unie moet het toezicht over het Brusselse stadsdeel Molenbeek overnemen van de Belgische autoriteiten. Dat vindt de Franse politievakbond (APN). De Belgische autoriteiten laten terreurgroep Islamitische Staat (IS) in Molenbeek de vrije hand, klaagt de APN.
Volgens de APN heeft de Belgische overheid gefaald. De bond eist dat de maatregelen worden getroffen 'die nodig zijn om de Belgische en Europese bevolkingen tegen terrorisme te beschermen'. De Europese Unie heeft de bevoegdheid noch de mogelijkheden om de controle over het grondgebied van een lidstaat over te nemen. De oproep van de Franse politiebond lijkt vooral een uiting van frustratie over wat velen inmiddels een wanprestatie van de veiligheidsdiensten noemen. (AP)

Molenbeek, zondag.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden