Bericht uit Syrië

Waarom heet jouw thuraya geen Thuraya?

Uitstappen aan de Syrisch-Koerdische oever van rivier Tigris, bij de Semalka grensovergang. Beeld AFP

Op het eerste gezicht lijkt de grensovergang tussen Irak en Syrië een normale grensovergang. Aan weerszijden van de Khabur-rivier bevinden zich twee douanekantoren in natuursteen. Passagiers met paspoorten en gestempelde formulieren lopen af en aan. Een beambte stelt normale vragen. Waarom ga je naar Syrië? Waar in Syrië precies?

Maar dan begint het beeld te kantelen. De beambte stelt een niet zo normale vraag: ‘Ken jij Middelstum?’ Lang geleden is hij in het Groningse dorp Middelstum geweest. Wat hij daar deed, begrijp ik niet. Maar dit staat vast, hier aan de Iraaks-Syrische grens: het was ge-wel-dig in Middelstum.

Dit is geen normale grensovergang. De grensovergang tussen Irak en Syrië bij Semalka is zo’n beetje de enige toegangspoort tot Rojava, de door de Koerden bestuurde regio in Noordoost-Syrië. De Syrische regering in Damascus ziet deze grensovergang als illegaal. In de Iraakse hoofdstad Bagdad hebben ze er moeite mee. Nederland ook: onze diplomaten willen deze grens niet oversteken.

Eind vorig jaar zonk een boot die werd gebruikt om passagiers over te zetten. Twee doden. Bij de grens schamen ze zich voor het bootdrama. ‘Wie heeft je dat verteld?’ Nu worden passagiers vervoerd per bus over een pontonbrug. Onlangs overstroomde de brug. De grensovergang verdween letterlijk in het water. Dagenlang kon niemand Rojava in of uit. Ziehier het politieke isolement van de Syrische Koerden: omringd door vijandige buren en een kolkende rivier.

Terwijl af en toe passagiers verdrinken, doen de Koerdisch-Syrische autoriteiten er alles aan om met beperkte middelen de schijn op te houden dat dit een normale grensovergang is. Bagagescanners? Die zijn er niet. Koffers worden handmatig gecontroleerd, op tafeltjes in het zand naast de pontonbrug.

Wat is dit? Een douanevrouw trekt een vierkant apparaatje uit mijn tas. Een gps-tracker, waarmee de Volkskrant-redactie mijn locatie kan volgen. Hoppa, daar verdwijnt de tracker in de zakken van een toegesnelde man. En wat is dit? Een satelliettelefoon. In Syrië noemen ze alle satelliettelefoons ‘thuraya’, naar een veelgebruikt satelliettelefoonmerk. De thuraya gaat ook weg.

In het natuurstenen douanegebouw volgt een ondervraging door een man in een zwart leren jasje.

‘Waarom heb jij een thuraya? Je kunt gewoon ons bellen. Wij weten alles. Wij zijn de besten ter wereld.’

Mijn thuraya is geen Thuraya, maar een Iridium. Dat is pas verdacht. ‘Waarom heet jouw thuraya geen Thuraya?’

Jij moet weg, gebaart hij. Hij wil de gps-tracker en de satelliettelefoon zelf houden. Nou ben ik niet erg aan die spullen gehecht, maar hem met zijn buit achterlaten, lijkt overdreven. Lastig ook: de mobiele dekking in Noord-Syrië is slecht. Dus ik blijf zitten. De man in het leren jasje lijkt dat amusant te vinden. Hij laat drinken halen: ‘Nescafé.’

De Nescafé komt. Koffie gemaakt van één eetlepel Nescafé op één vingerhoedje water. ‘Lekker’, zeggen ik en de man die zojuist mijn satelliettelefoon en gps-tracker in beslag heeft genomen tegen elkaar.

Het was een vergissing, beslist hij. Ik krijg mijn spullen terug. Hij dacht dat ik voor een ngo werkte. Logisch. Hulpverleners mag je hun spullen afpakken. Wacht, er is nog één ding. De man trekt een kast open. Hij toont zijn buit: meerdere gps-trackers, blijkbaar geconfisqueerd van andere buitenlanders. ‘Weet jij hoe dit werkt?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden