Kliniek Den Dolder

Waarom heeft de kliniek in Den Dolder de ontsnapping van een ‘levensgevaarlijke’ patiënt verzwegen?

Wederom is de forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder in opspraak, waar Michael P. (de moordenaar van Anne Faber) verbleef. Een psychiatrische patiënt is zaterdag tijdens een verlof ontsnapt. De burgemeester is gepikeerd, de minister wil opheldering. Zeven vragen over het incident.

Dronefoto van het gebied rondom de forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder. Beeld ANP

Om wie gaat het?

De familie van 44-jarige patiënt Peter M. uit Dordrecht heeft tegen het AD gezegd dat hij psychotisch is en lijdt aan schizofrenie. De man zou gevaarlijk zijn als hij zijn medicijnen niet inneemt. M. had in 2017 gedreigd het station Dordrecht op te blazen. Ook viel hij uit het niets een man aan. De rechter achtte de man ontoerekeningsvatbaar en legde hem in februari van dit jaar een verblijf van een jaar in een psychiatrische kliniek op. Dat werd Den Dolder.

Hoe is hij ontsnapt?

In Den Dolder zou hij hebben aangekondigd dat hij wilde ontsnappen. De familie zegt dit te hebben gemeld aan de kliniek. Toch mocht hij zaterdagmiddag enkele uren onbegeleid op verlof. Hij keerde niet terug. De kliniek heeft toen de politie ingeschakeld. De politie heeft donderdag een foto van de man verspreid, met de mededeling dat hij een gevaar kan vormen voor zichzelf of zijn omgeving.

Waarom heeft de kliniek de gemeente Zeist en de omwonenden niet geïnformeerd?

In de kliniek in Den Dolder zitten patiënten met ernstige psychische problemen. Een deel van hen is door de rechter veroordeeld voor een delict. Andere patiënten zitten daar niet op een strafrechtelijke titel. Dat laatste geldt voor Peter M., die op basis van artikel 37 in de kliniek terechtkwam: niet via het strafrecht, maar via een gedwongen opname op basis van zijn ontoerekeningsvatbaarheid.

Dat is een belangrijk verschil. Als een gedetineerde ontsnapt, moet de kliniek dat melden aan het ministerie van Justitie. Dan was het, aldus de woordvoerder van de kliniek, ook ‘logisch’ geweest om ook de gemeente Zeist te informeren. Maar nu het een psychiatrische patiënt betrof die was weggelopen, hoefde dat formeel niet, zegt de woordvoerder. ‘Als het iemand was met een tbs achter zijn naam, waren alle rode lampen gaan branden, maar in dit geval is na een risicotaxatie besloten om het niet te melden. Deze man is volgens ons niet gevaarlijk.’

Heeft de kliniek hiermee juist gehandeld?

De regels van het ‘ongeoorloofd afwezigheidsprotocol’ zijn gevolgd, zegt de woordvoerder. Maar dat de kliniek de ontsnapping heeft verzwegen, zorgt wel voor onrust. Pas nadat de familie de publiciteit had gezocht, heeft de kliniek de ontsnapping gemeld. De kliniek ligt onder een vergrootglas sinds Michael P. op 29 september 2017 Anne Faber (25) wist te verkrachten en doden in de omgeving van de forensische afdeling in Den Dolder waar hij toen verbleef. Dit leidde tot sterke gevoelens van onveiligheid in de maatschappij, en zeker ook in de omgeving. Het werd de kliniek toen ook kwalijk genomen dat zij nauwelijks openheid van zaken wilde geven.

Burgemeester Koos Janssen van Zeist was destijds verbolgen dat hij er niet van op de hoogte was dat er zulke gevaarlijke zedendelinquenten verbleven in zijn gemeente en dat die blijkbaar relatief veel vrijheden kregen. De burgemeester heeft daarom laten onderzoeken of er wel voldoende rekening wordt gehouden met de veiligheid van omwonenden bij de resocialisatie van gevaarlijke gestoorde delinquenten in forensisch-psychiatrische klinieken. De kliniek heeft toen aan de burgemeester en omwonenden toegezegd om voortaan meer informatie te delen.

Wat kwam er uit dat onderzoek?

De kliniek had Michael P. op een onverantwoorde manier vrijheden verleend, zonder de veiligheid van de maatschappij voldoende in het oog te houden, luidde de conclusie. 

Hoe reageerden de omwonenden?

De kliniek in Den Dolder sluit op termijn, naar verwachting in 2025, maar de bewoners willen nu van de instelling af, zo vertelden ze in april dit jaar aan minister Sander Dekker (Rechtsbescherming). De kliniek stopt niet eerder, maar gaat wel verbeteringen aanbrengen om de veiligheid te vergroten, antwoordde de minister in gesprek met de omwonenden. 

En nu is er weer een incident. Burgemeester Janssen heeft de kliniek duidelijk verteld hoe ontevreden hij is met wat hij noemt ‘een gebrek aan samenlevingsgevoeligheid en daadkracht en de slechte communicatie van de organisatie’. De burgemeester heeft minister Dekker gezegd dat wat hem betreft de maat vol is. Dat er een deskundige crisismanager Veiligheid moet komen voor een structurele verbetering van de veiligheidssituatie, die een professioneel aanspreekpunt is op dit thema.

Minister Dekker heeft de directie van de kliniek meteen woensdagmiddag ontboden op het ministerie om opheldering te geven. ‘Ook ik wil weten hoe dit heeft kunnen gebeuren en welke risico’s er zijn.’

Het nieuws van de niet-gemelde ontsnapping van een patiënt wakkert het gevoel van onveiligheid in Den Dolder weer aan. Een school in de buurt van de kliniek sloot woensdag uit voorzorg de deuren.

Had de kliniek niet beter openheid van zaken kunnen geven?

De kliniek heeft zijn belofte van meer openheid geschonden, vinden de bewonersorganisaties van Den Dolder. Het was voorspelbaar dat als de feiten bekend zouden worden, dat juist tot meer onrust zou leiden, en nog meer wantrouwen tegen de kliniek.

‘Wij begrijpen de bezorgdheid van de omgeving en weten dat we onder een vergrootglas liggen’, zegt de woordvoerder. ‘Maar wij zijn ook gebonden aan regels over wat we naar buiten kunnen brengen, wat betreft gevoelige informatie uit medische dossiers. Dat is een dilemma.’ Uit de reacties van de burgemeester en de omwonenden blijkt dat zij met deze formele opstelling geen genoegen nemen. 

Lees ook:

Bewonersavond in Den Dolder: ‘Wie lopen er allemaal rond in ons dorp?’
Kan minister Sander Dekker de zorgen wegnemen die de burgers van Den Dolder hebben over de forensische kliniek waar de moordenaar van Anne Faber werd behandeld? Nee, de kliniek gaat niet versneld dicht, zegt Dekker op 18 april tijdens een bewonersbijeenkomst. Maar een ‘herhaling van september 2017 zal niet meer voorkomen’.

Onderzoeksraad: veiligheid samenleving was ondergeschikt aan vrijheid moordenaar en zedendelinquent Michael P.
De overheid is tekortgeschoten bij het detentieverloop van Michael P. Er was onvoldoende zicht op de risico’s, procedures werden niet goed gevolgd en cruciale informatie werd niet volledig gedeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden