Column

'Waarom hebben wij zo veel moeite met restricties op verkoop softdrugs?'

We hebben verkeersregels om lichamelijk letsel te voorkomen, maar onze geest beschermen we veel minder. Onterecht, vindt Malou van Hintum.

Een jointje rollen.Beeld AFP

Er zijn twee middelen waar je in Nederland maar beter je mond over kunt houden: alcohol en softdrugs. Alcohol is gezellig, en softdrugs kunnen geen kwaad. Het motto 'een tevreden roker is geen onruststoker' gold lange tijd ook voor de jointjesdraaier, maar dat beeld begint nu - eindelijk - te kantelen.

Terwijl de meeste beleidsmakers en gebruikers bij hoog en bij laag beweren dat een joint op zijn tijd helemaal geen kwaad kan, wijzen de cijfers anders uit. Maar liefst 14 procent van de 15- en 16-jarigen gebruikt regelmatig cannabis, citeert de Volkskrant uit een onderzoek van het Trimbos-instituut en het WODC (het onderzoekscentrum van het ministerie van Justitie). Op 17- en 18-jarige leeftijd is dat bijna 18 procent.

Is dat erg? Niet als het gebruik geen problemen oplevert. Maar in 12 jaar tijd is het aantal mensen dat hulp zoekt voor hun cannabisverslaving verdrievoudigd: van 3.500 naar 11 duizend.

Schaamte
Die mensen kloppen niet bij de hulpverlening aan omdat ze zich zo verschrikkelijk relaxed voelen. Die hebben hun gebruik niet (meer) onder controle, iets wat meestal leidt tot functioneringsproblemen. Ze zoeken hulp als er al van alles is misgelopen.

We mogen verwachten dat het aantal problematische gebruikers dat zich uit schaamte, laksheid of onwetendheid (nog) niet heeft gemeld, veel groter is. Want het is nogal een stap om toe te geven dat je je middelengebruik niet meer in de hand hebt.

Wie wel eens met scholieren praat die zelf gebruiken, hoeft niet eens te vragen of het wel eens misgaat. Die verhalen krijg je spontaan te horen.
Leuke, intelligente kinderen die gaan spijbelen, een paar keer doubleren, naar een lager schoolniveau afzakken en uiteindelijk soms niets meer afmaken. Sommige kinderen hebben ouders die tienduizenden euro's neerleggen voor privé-onderwijs, in een laatste poging hun kind zo ver te krijgen dat het alsnog een diploma haalt. Ouders die dat niet kunnen betalen, staan vaak met lege handen.

Helemaal waar hoor, dat je je kind moet monitoren en goede supervisie moet geven, maar probeer dat maar eens met coffeeshops om de hoek van de straat in een 'moet kunnen niet zeuren'-klimaat.

Verkeersveiligheid
Waar goedkoop en op grote schaal drugs en alcohol worden aangeboden, hebben veel mensen een drugs- of alcoholprobleem. Moeten er dan restricties komen op de verkoop? Is dat niet heel paternalistisch?
Wellicht wel. Maar waarom hebben we daar bij middelengebruik zo veel moeite mee, terwijl we dat bij verkeersdeelname heel gewoon vinden? We mopperen niet over verkeersborden, verkeersregels, de verplichte autogordel en het kinderzitje. Al die maatregelen zijn erop gericht lichamelijk letsel te voorkomen, en vinden we nodig omdat verkeersdeelname volgens eigen inzichten zou kunnen leiden tot chaos en ongelukken.

Het is vreemd dat we met onze geestelijke conditie veel nonchalanter omspringen, en dat voorstellen om de drempel voor middelengebruik te verhogen, in de regel op veel weerstand kunnen rekenen. Dat komt waarschijnlijk omdat de persoonlijke en maatschappelijke kosten alleen indirect zichtbaar zijn - vaker ziek, vaker werkloos, meer psychologische-, relatie- en gezinsproblemen - en niet zo concreet als een gebroken been, een gespleten schedel of een dwarslaesie.

Maar dat wil niet zeggen dat de impact van middelenmisbruik op het leven van een gebruiker en zijn omgeving minder groot is dan de impact van een verkeersongeluk. Ik hoop dat ouders, leerkrachten en jongeren, maar vooral politici en beleidsmakers, zich dat eindelijk eens gaan realiseren.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden