Waarom hebben vrouwen vrijwel altijd de halve en mannen de hele baan?

Beeld de Volkskrant

Dat vrouwen in Nederland zo bar weinig werken is dus een kwestie van cultuur. Je kunt ook zeggen: een geïnternaliseerd verwachtingspatroon. Vrouwen hóren hier minder te werken; zo doen wij dat nu eenmaal. We blijven al decennialang steken op het anderhalfverdienersmodel, waarbij de man zelden het halfje is. Wie afwijkt van die groepsnorm krijgt ervan langs, op het schoolplein, op verjaardagen, op het werk. Zeker als er kinderen zijn. Het overdonderende succes van vrouwen in het hoger onderwijs heeft hier weinig aan veranderd.

Ook als er geen kinderen zijn werken vrouwen meestal parttime, blijkt uit nieuwe cijfers van het SCP. Van de vrouwen onder de 25, meestal kinderloos, werkt 63 procent in deeltijd. Dat vind ik schokkend. Meteen van school in een parttimebaantje rollen en daar nooit meer uitkomen. Braaf voorsorteren als minder kansrijke werknemer. Waarom? Is het ambitieloosheid, verwend gedrag, gebrek aan zelfvertrouwen? Of: straks als ik kinderen heb ga ik tóch drie dagen werken?

Natuurlijk, mensen moeten zelf weten hoeveel ze werken en wie thuis het geld binnenbrengt. Individuen hebben een vrije keuze, en daar hoeven de overheid, noch de schoolpleinpolitie, noch carrièretijgerinnen betuttelend over te doen - daarin heeft Marloes van Raamsdonk (in Opinie & Debat, 23 januari) gelijk. Niet iedereen wil rijk worden of heeft grote ambities. Niet iedereen vindt het een schrikbeeld om na een scheiding niet voor zichzelf te kunnen zorgen (al kan ik me dat niet voorstellen). Laat mensen zelf hun levens inrichten.

Maar dan moet er wel vrije keuze bestaan. En dat valt tegen. Wat ik zorgelijk vind aan die SCP-cijfers is dat bijna de helft van die jonge parttime werkende vrouwen best meer zou willen werken. Kennelijk kan dat niet. Werkgevers bieden hun die uren niet aan. In de vrouwensectoren onderwijs en zorg zou fulltime werken véél te zwaar zijn. Voor vrouwen dan. Dat is idioot; dan moet dat werk anders worden ingericht. Parttime werken kan geen plicht zijn.

Kinderen fulltime opbergen in instituties, zoals in Scandinavische landen, omdat beide ouders de hele week moeten draven voor de baas, dat willen veel Nederlandse ouders niet - begrijpelijk. Maar waarom hebben vrouwen vrijwel altijd de halve en mannen de hele baan? Waarom niet allebei 75 of 80 procent? Het lijkt een rationele keuze. Omdat vrouwen parttime werken, verdienen ze minder en stijgt hun inkomen nauwelijks, dus doen zij een stap terug en gaan ze nog minder werken. Ja, dan móét hij wel fulltime werken. Zo houden ze elkaar gevangen.

Zou die dwingende parttimenorm bestaan als het ouders makkelijker wordt gemaakt? Werken en kinderen opvoeden is in Nederland nog altijd een tobberige aangelegenheid. Schooltijden zijn onmogelijk voor werkende ouders. Kinderopvang is peperduur, vooral voor middeninkomens. Ik heb de rekenmodules er even bijgehaald. Ouders die allebei modaal verdienen (samen 74.000 euro) zijn met twee kinderen voor drie dagen netto 750 euro per maand kwijt. Als beiden iets bovenmodaal verdienen is dat al 900, en voor ouders met ieder het minimumloon toch nog 300. Alleen in Zwitserland en Groot-Brittannië is de opvang duurder. In Frankrijk, België en Duitsland betalen ouders veel minder; maximaal zo'n 300 euro. Opvang en school sluiten naadloos aan.

Waarom zou dat bij ons niet kunnen? De investering betaalt zich terug. Als kinderopvang een betaalbare basisvoorziening wordt, hebben vrouwen een zonniger toekomstperspectief, hoeven ze niet preventief parttime te werken en doen ze na echtscheiding minder vaak een beroep op uitkeringen. Mannen kunnen zich dan permitteren om minder te werken. Zo moeilijk is dat toch niet?

Aleid Truijens is schrijver, literatuurrecensent en biograaf. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden