'Waarom heb ik twee jaar voor niets gewacht?'

AGRON KYCYKU, een 26-jarige Kosovo-Albanees, vluchtte in 1994 naar Nederland. Onlangs hoorde hij dat hij mag blijven. Maar dat besluit had al in 1997 kunnen vallen....

BEETJE bij beetje begon de anders zo rustige Agron Kycyku kwaad te worden. 'Familieleden die de afgelopen tijd uit Kosovo naar Nederland waren gevlucht, kregen erkenning als vluchteling. Vrienden die jaren later dan ik naar Nederland kwamen, ook. Fijn voor hen natuurlijk. Maar waarom ik dan niet?'

Kycyku, in april 1994 naar Nederland gevlucht, zit sinds die tijd te wachten op erkenning als vluchteling. Maar er gebeurde niets. 'Alleen het tolken voor mijn landgenoten, mijn mede-Kosovaren, gaf nog wat zin aan mijn leven.' Dat hij gratis en voor niets uitgerekend in opdracht van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) tolkte, de dienst die hem een verbljfsvergunning had geweigerd, begon te steken.

Hij vluchtte in 1994 naar Nederland omdat hij de Servische dienstplicht wilde ontlopen. In 1990 had hij op de middelbare school in Kaçanik een oproep gekregen zich te laten keuren. Twee jaar later kwamen ze hem halen. Maar intussen was de burgeroorlog begonnen. Toen hij met vrienden de lijkkisten openmaakte van gesneuvelde Albanese leeftijdgenoten die zich weç voor de dienstplicht hadden gemeld, zagen ze dat de lijken in stukjes waren gesneden. Door de verminking waren schotwonden niet te zien.

'Ik vluchtte naar Macedonië, maar werd het land uitgezet. Daarna zwierf ik anderhalf jaar rond, tot ik weer naar Macedonië vluchtte.' Met vijf anderen verborg hij zich daar in een vrachtauto en voor tweeduizend mark werd hij in Eindhoven afgezet.

Kycyku was van plan in Kosovo wiskunde te gaan studeren, maar in Nederland kon hij niets doen zolang hij geen status als vluchteling had. Hij kreeg een Nederlandse vriendin en mocht bij haar ouders in Ermelo wonen, als hij maar tijdig stempelde in het asielzoekerscentrum Crailo. 'Zo kon ik goed Nederlands leren, ik had geluk.' Inmiddels had hij de centra in Haarlem, Den Bosch en Harderwijk al van binnen gezien. De twee jaren dat hij in Harderwijk met acht man op een kamer zat, staan hem nog goed voor de geest.

Kycyku wilde erkenning van de IND voor zijn vluchtverhaal. Maar de IND verklaarde dat verhaal 'kennelijk ongegrond'. Dat betekent dat ze hem zijn vluchtverhaal niet nog eens hoefden te laten vertellen. Had de IND het verhaal 'ongegrond' verklaard, dan zou Kycyku gehoord moeten worden. Zijn advocaat stapte naar de rechter omdat duidelijk werd dat de Kosovaar Nederland zou worden uitgezet, hoewel zijn leven gevaar liep. Kycyku betoogde dat hij zeker niet voor zijn plezier in Nederland verbleef: 'Ik hoefde niet zo nodig naar Nederland. Mijn familie is niet onbemiddeld.'

Tijdens een rechtszitting op 15 april 1997 vroeg de advocaat de rechter om Kycyku een vluchtelingenstatus te geven, omdat hij een paar dagen later door 'procedures buiten zijn schuld' inmiddels drie jaar in Nederland zou wonen. Op basis van de zogeheten driejarenregeling kon hij een status krijgen.

Maar de rechter wilde de zaak uitstellen totdat andere rechtscolleges en de minister van Justitie zich over de situatie van de Kosovaren in Nederland hadden uitgelaten. 'Dat betekende dat ik weer jaren moest wachten. Ik kwam met 21 en werd 26. Jaren dat ik niets kon doen. Ik wilde leren, werken, desnoods vechten, maar mijn vader zei dat twee broers die al in het UCK vochten, genoeg was.'

Een vriend van hem, ook vijf jaar in Nederland, kreeg een paar dagen geleden te horen dat hij binnenkort terug kan naar Kosovo, samen met de vluchtelingen van de afgelopen maanden. 'Ik dacht: nu is het afgelopen, nu moet ik ook weg, terwijl ik hier al jaren woon. Ik had al mijn hoop op de rechtszaak gezet van dinsdag 13 juli. Ik wilde dat de IND mijn verhaal zou erkennen en dat ik dus mocht blijven.'

Maar Kycyku kreeg kort voor de rechtszaak te horen dat hij toch mag blijven, met terugwerkende kracht van twee jaar, op grond van het driejarenbeleid. Toch zette hij de rechtszaak door. Hij wil erkenning voor zijn vluchtverhaal. Hoe hij zich nu voelt, weet hij niet precies. 'Natuurlijk ben ik blij. Eindelijk kan ik werken, studeren, een winkel beginnen. En mijn familie bezoeken, want ik mocht de grens niet over. Ik kan zelfs Nederlander worden! Maar waarom heb ik twee jaar van mijn leven voor niets zitten wachten?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.