Waarom haten Britten fietsers?

Bobby's mogen fietsers nog als onschuldige wetsovertreders zien, voor automobilisten zijn ze gezworen vijanden. Fietsen in Engeland is een Russische roulette....

Wat nou weer? Mijn licht is in orde, mijn bel rinkelt, de remmen werken: er is niets mis met mijn fiets. Maar voor de derde keer binnen een week word ik door een plichtsgetrouwe bobby aangehouden op de promenade van de badplaats Bournemouth - een van de weinige plekken in dit land waar je zonder gevaar voor eigen leven kan fietsen.

'Mijnheer, wilt u even afstappen.' 'Wat is er mis?', vraag ik bijna verontwaardigd. 'Uw fiets is niet ingericht voor het meenemen van een andere passagier', antwoordt de agent rustig.

Mijn collega van het NOS Journaal passagiert in amazonezit op de bagagedrager. 'Maar dit is in Nederland heel gewoon', sputtert ze tegen. 'Hier niet. Weet u wat er kan gebeuren?', zegt de bobby. De opmerking werkt op de lachspieren. Het is middernacht. De promenade is volkomen leeg. Maar de agent vreest fatale ongelukken.

'Er zijn twee mogelijkheden', beveelt de bobby. 'Of u laat mevrouw op het zadel zitten en duwt de fiets. Of u gaat allebei lopen.'

Vier dagen eerder ben ik ' s avonds laat aangehouden, omdat ik op dezelfde autovrije promenade - ook toen was er geen kip te bekennen - een Hollands foutje maakte en rechts van de weg fietste. En op de ochtend daarvoor was ik terechtgewezen, omdat ik te hard fietste. 'De maximum snelheid is tien mijl. U gaat volgens mij wel twaalf', zegt de agent als ik mij hijgend naar een vergadering spoed.

Wight beveelt zich aan als fietseiland. Ik wil er graag nog eens het Osborne House bezoeken, de residentie van koningin Victoria. De veerhaven naar het eiland ligt niet ver van Bournemouth.

'Kan ik daar naartoe fietsen?', suggereer ik in een pub in Bournemouth. Een man haalt vol onbegrip de schouders op. 'Er zijn wegen', antwoordt hij. 'Maar... op de fiets? Ik heb het nooit gedaan.'

Niemand heeft ooit van Bournemouth naar Lymington gefietst, waar de boot naar Wight vertrekt. De een denkt dat het te doen is, de ander schat de afstand op twaalf mijl, de derde verklaart mij voor gek. De boulevard is fietsvriendelijk. Maar die overbrugt maar zes mijl. Daarna arriveer ik in het stadje Christchurch. Vervolgens rest mij nog twintig mijl Russische roulette over een drukke verkeersweg.

Wight blijkt ondanks alle eigen aanprijzingen ook al gauw geen fietswahallah te zijn. De Engelsen hebben een totaal andere interpretatie van 'tamelijk vlak' dan iemand uit de Lage Landen. En daarnaast hebben de automobilisten de fietsers hier ongeveer de oorlog verklaard.

De bobby's mogen fietsers dan nog als onschuldige wetsovertreders zien, de automobilisten zien ze als gezworen vijanden die hen het alleenrecht op het asfalt trachten te ontzeggen. Britten zijn zonder meer heren in het verkeer, zo bewijzen ze door keurig te stoppen bij elk zebrapad, maar zo gauw ze een fiets zien, krijgen ze een waas voor een ogen en veranderen ze in complete verkeershooligans.

Het is geen vooroordeel. 'One day, I'll kill a Lycra lout', schreef Brian Appleyard vorig jaar in The Sunday Times . 'Ik ben geen moordzuchtig type. Niet iemand van moorden, doodslag en genocide. Maar het probleem van fietsers is dat zij agressief aan het worden zijn. Ze vallen ons automobilisten van twee kanten aan: met een agressieve rijstijl en met intolerante boosaardigheid', zo verdedigde hij een halve pagina lang zijn standpunt.

In werkelijkheid zijn de fietsers het doelwit van de automobilisten. Fietsers nemen nog geen 1 procent van het aantal verplaatsingen voor hun rekening in Groot-Brittannië, maar 5 procent van het aantal ongevallen, 7 procent van het aantal ongevallen met gewonden en 8 procent van het aantal ongevallen met zwaar gewonden.

Niettemin probeer ik al drieënhalf jaar in dit land telkens weer de fiets te pakken en een stukje te toeren. En telkens lukt het de natie weer mij het rijwiel maandenlang af te laten zweren. De ene keer duwt een truckchauffeur mij in een heggetje, de andere keer passeert een nonchalante bestuurder van een dubbeldekker mij op twee centimeter afstand waardoor ik zijn buitenspiegel langs mijn rechteroor hoor suizen en de volgende keer word ik gesneden door een overhaaste moeder achter het stuur van een fourwheeldrive.

Het is geen overheidsbeleid om fietsers tot staatsvijand te verklaren. De regering propageert zelfs de fietscultuur. De jeugd zou vaker naar school moeten fietsen, omdat de Britse kinderen te dik zijn geworden. Forenzen zouden moeten fietsen, omdat de overheid machteloos is tegen het fileprobleem. In mijn woonplaats is twee jaar geleden bij het station daarom in witte verf een fiets op het asfalt geschilderd bovenop een twee meter lange strook: het eerste fietspad van een gemeente van honderdduizend inwoners.

In het hele land zijn inmiddels zelfs al vele kilometers fietspad aangelegd. In 2001 heeft Groot-Brittannië zelfs zijn National Cycle Network geopend. Er zijn bijvoorbeeld fietspaden op oude spoorlijnen gecreëerd - niet om je te verplaatsen, maar om heen en weer te toeren. In de New Forest in Dorset ligt een fietsroute over de Old Railway, een lang afgesloten spoorweg. Een acht kilometer lang 'familievriendelijk' fietspad. Het is vlak, zo moet ik toegeven. Maar de route voert over een hobbelig kiezelpad en wordt onderbroken door hindernissen. Telkens wordt de fietser gedwongen met het rijwiel een steil talud af te gaan, omdat een aantal meters ontbreken. En natuurlijk moet de fietser na vijf kilometer ineens weer van het 'familievriendelijke' rijwielpad af en drie kilometer over een drukke verkeersweg slalommen om het volgende deel van de Old Railway te bereiken.

'Het mooiste fietspad ligt in Londen langs de Theems', zo had een kennis mij verzekerd. Op een zondag sta ik om negen uur bij de Thames Barrier om langs de Theems naar Chiswick Bridge te fietsen - heen langs de zuidoever, terug langs de noordoever. Het eerste stuk is prachtig, maar na Greenwich beginnen de problemen. Het fietspad loopt dood en ik moet een andere weg zien te vinden over trottoirs, busbanen en doorgaande verkeerswegen. Na een stukje fietspad in het centrum van Londen, dat zo overbevolkt is door voetgangers dat fietsen onmogelijk is, beland ik in het labyrinth van wijken als Putney, Richmond en later aan de noordkant Chelsea. De bewegwijzering is bedroevend, zodat ik vele keren verdwaal en pas ' s avonds na donker terugkeer bij de Thames Barrier.

Londen aast behalve op de Olympische Spelen op een openingsetappe van de Tour de France. Misschien zal het land ooit van wielrenners gaan houden. Maar waarom haten ze fietsers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden