Interview

Waarom grijpt Turkije niet in tegen IS?

De terreurmilities van IS rukken almaar verder op, nu al tot aan de Turkse grens. Waarom doet Ankara niets? Volgens Turkije-analist Hugh Pope is dat minder gek dan het lijkt.

Beeld reuters

IS staat aan de poorten van Turkije. Sinds de strijders van Islamitische Staat dit weekeinde oprukten tot grensplaats Kobani en 130 duizend Syrische Koerden de bij wijze van uitzondering tijdelijk geopende grens over vluchtten, kan niemand dat nog ontkennen. In feite speelt Turkije vanwege de poreuze grenzen met IS-gebied al maanden tegen wil en dank een rol in de strijd tegen IS.

Toch grijpt Turkije niet militair in. Het leger richt zelfs geen bufferzone in aan de grens. Net als de rest van de wereld kijkt Ankara naar de moeizaam tot stand komende internationale missie in Irak en wellicht Syrië onder leiding van president Obama.

Hugh Pope Beeld AP

Begrip

Hugh Pope, Turkije-specialist bij de International Crisis Group, heeft begrip voor de afwachtende houding van de Turkse president Tayyip Erdogan. 'Veel mensen vergeten dat de verontwaardiging over IS in Turkije niet te vergelijken is met die in Europa of de VS. Er is daar geen publiek draagvlak voor zo'n missie.'

De Verenigde Naties houden er rekening mee dat de Turken de komende dagen te maken krijgen met nog eens honderdduizend of meer ontredderde Syrische Koerden aan hun grens. De gewapende tak van de Syrisch-Koerdische beweging, de YPG, meldde maandagmiddag weliswaar dat het de strijders van Islamitische Staat tot staan heeft gebracht maar voor hoe lang is niet duidelijk.

Erdogan hoopt om die reden vurig op een internationale missie tegen IS. Al sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 wacht hij tot buitenlandse troepen in zijn buurland orde op zaken komen stellen. Maar Turkse soldaten zullen vooralsnog niet deelnemen aan zo'n missie.

Stante pede uitbreiden

De laatste maanden had de Turkse regering daar ook een valide argument voor: de 46 door IS vastgehouden Turkse gijzelaars. Zaterdag kwamen ze samen met drie lokale stafleden vrij, maar dat verandert volgens Pope weinig aan de bereidheid van de Turkse regering in te grijpen.

Als Turkije zich in de strijd mengt, zal IS de actieradius van haar wreedheden stante pede uitbreiden naar Turkije, vreest Ankara. Die angst is volgens Pope terecht. Daarom ook probeerden de Turkse autoriteiten te verhinderen dat zo'n tweeduizend jonge Turkse Koerden de grens met Syrië overtrokken om tegen IS te vechten.

'Mocht IS actief worden in Turkije, dan zou dat de Turkse toeristenindustrie in minder dan geen tijd kunnen doen instorten. Dat zou een ramp zijn voor de economie', zegt Pope.

Dat is denkbaar, omdat IS ook Turkse volgelingen heeft. 'Turkije is een soennitische staat, al profileert het zich niet zo maar dat maakt een minderheid vatbaar voor de complotgedachte dat soennieten in de recente geschiedenis steeds slachtoffers zijn: in Irak, Syrië, Egypte, de Palestijnen. Zij zien in IS de eerste beweging die voor hun rechten opkomt. Gisteren werd ik in de auto gepasseerd door een motorrijder met het IS-embleem op zijn helm. In Istanbul.'

Op internationaal politiek niveau speelt nog iets anders. In 2010 presenteerde Erdogan aan andere wereldleiders vol trots het nieuwe buitenlandbeleid van Turkije, de zogenaamde 'Zero Problems Policy', met betrekking tot Turkije's buren. Het idee was dat Turkije als vanouds een brugfunctie kon vervullen tussen het Oosten en het Westen, omdat het beide standpunten zou begrijpen. Maar westerse mogendheden sloegen dat voorstel een beetje laatdunkend terug. 'Dat beledigde Erdogan. Sindsdien stelt hij zich in internationale context defensiever op.'

Ook het door de strijd tegen IS aangewakkerde zelfbewustzijn van de Koerden in Irak, Syrië én in Turkije is complicerend voor de regering. 'De betrekkingen tussen Ankara en de PKK waren juist in een rustig vaarwater terecht gekomen en de Turkse regering. De strijd tegen IS maakt de Koerdische kwestie groter en geeft het een voor de Turkse regering onwenselijke internationale dimensie.'

Vluchtelingen bij de Turkse grens. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.