Waarom ging de minister naar de kerk?

Wist u dat wij een minister van Eredienst hebben? Ik niet, maar volgens het Reformatorisch Dagblad hebben wij die wel. Leest u maar even mee: 'Minister A.G. van der Steur van Veiligheid en Justitie heeft zondagmorgen een kerkdienst bijgewoond van de gereformeerde gemeente in Gouda. Hij deed dat in zijn functie van minister van Eredienst.'

Ard van der Steur is minister van Veiligheid en Justitie, maar ook minister van Eredienst. Beeld anp
Ard van der Steur is minister van Veiligheid en Justitie, maar ook minister van Eredienst.Beeld anp

Daarmee kwam Van der Steur een belofte na die hij had gedaan aan Diederik van Dijk, lid van de Eerste Kamer voor de SGP. De senator had verwezen naar Angela Merkel, die het Duitse volk had opgeroepen vaker naar de kerk te gaan en vaker de Bijbel te lezen, dit alles om weer feeling te krijgen met het christendom. Van der Steur zegde toe het voorbeeld van de bondskanselier te volgen en zei er meteen bij: 'Het eerste bezoek dat ik zal afleggen is aan de kerk van mijn secretaresse.' En zo zat de VVD-minister op de kerkbank bij de gereformeerden te Gouda.

De secretaresse als plechtanker van de christelijke cultuur, maar hoe zit het met dat ministerie van Eredienst?

Inderdaad heeft zo'n ministerie, belast met religieuze zaken, tussen 1806 en 1868 bestaan. In 1816 werd het zelfs gesplitst. Het ene heette: het ministerie van Zaken van de Hervormde en andere Erediensten, behalve die der rooms-katholieke. Het andere heette gewoon: het ministerie van Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst. Zo werden de twee grootste religieuze bevolkingsgroepen gelijkelijk behandeld - of gelijkelijk in de gaten gehouden, het is maar hoe je het bekijkt.

Wat men precies met de ministeries aan moest, was niet even duidelijk. In 1849 wist Thorbecke ze weg te moffelen, maar in 1853 werden ze weer opgericht, om in 1862 weer te worden afgeschaft. In 1868 werden zij onder het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt voor de tweede keer heropgericht, maar nog in datzelfde jaar viel definitief het doek voor het kabinet-Bosse-Fock. Residuen van de ministeries van Erediensten hebben nog tot 1988 op allerlei departementen rondgezworven. Maar zie, het Reformatorisch Dagblad heeft het weer opgewekt.

Het is jammer dat Bordewijk wel een roman over een school, maar nooit een over een kerk heeft geschreven, want de namen van de bewindslieden die het ministerie van Eredienst hebben geleid, zouden hem hebben aangesproken: Godert van der Capellen, Melchior Goubau d'Hovorst, Jolle Albertus Jolles, Franciscus Gerardus Reinierdus Hubertus van Lilaar, Aloysius Xaverius Luyben, Constantijn graaf van Lynden van Sandenburg, Johan Theodoor Hendrik Nedermeyer ridder van Rosenthal, Frederik Willem Floris baron van Pallandt, François baron de Pélichy, Meindert Wiardi Beckman en Johannes Wilhelmus van Romunde, om er maar een paar te noemen. Wat in elk geval bewijst dat aristocratie en gegoede burgerij het altijd uitstekend met de kerk hebben kunnen vinden. Zo bezien past ook Van der Steur, die in Warmond een kasteel bewoont, in een oude traditie.

Tot de taken van het ministerie van Eredienst behoorden het financieel steunen bij de bouw van kerken, alsmede het toezicht houden op de scholing der geestelijken. Was er ook een ministerie van Zaken der Islamitische Eredienst geweest, dan had een imamopleiding daar zonder meer onder geressorteerd.

Ten slotte nog dit: in de gereformeerde kerk luisterde Van der Steur naar een preek over Claudia Procula, de vrouw van Pontius Pilatus, die er eigenlijk per ongeluk voor zorgde dat niet Barabbas werd gekruisigd, maar Jezus.

Indachtig al zijn uitglijers: zou de minister van Eredienst, Veiligheid en Justitie de inhoud van die preek ook op zichzelf hebben betrokken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden