Waarom geen partij voor mensen met verstandelijke beperking?

Stemplezier bij mensen met een verstandelijke beperking.

Oefenen met stemmen.

Na 2012 wist Leonie Bouman het zeker: ik ga nooit meer stemmen. De tv-debatten hadden haar zo zenuwachtig gemaakt met al die heftige uitspraken dat ze in het stemhokje in de war raakte. Verkeerde hokje rood gekleurd: PvdA in plaats van ChristenUnie. Daarna ging de PvdA in de regering allemaal dingen doen die niet beloofd waren en Leonie dacht: dat komt door mij. Ze zeggen immers dat elke stem telt, en de hare was verkeerd terechtgekomen. Nachten had ze er van wakker gelegen. Het had haar heel verdrietig gemaakt.

Ze vertelt het met een stralend gezicht, na afloop van een bijeenkomst in een zaaltje op het terrein Sterrenberg bij Huis ter Heide vlakbij Zeist waar, ondersteund door zorginstelling Abrona, mensen met een verstandelijke beperking wonen. Een paar van de fanatiekste stemmers van het land zijn daar bij elkaar gekomen. De vraag is: stemmen, hoe doe je dat in hemelsnaam?

Iedereen van boven de achttien heeft kiesrecht. In Nederland zijn er zo'n 74 duizend mensen met een lichte verstandelijke beperking (IQ van 50 tot 70) en 2,2 miljoen zwakbegaafden (IQ 70 tot 85). Samen goed voor 13 procent van de bevolking.

ProDemos, een organisatie die tekst en uitleg geeft over democratie, reist tot aan verkiezingsdag met een korte cursus stemmen langs allerlei tehuizen. Als Moana van IJsseldijk, de cursusleidster, een stemformulier openvouwt en laat zien wat er op staat, gaan er kreten van afschuw door het Lichtpunt. Zo'n dichtbedrukt grauw papier van een meter in het vierkant - ze krijgen het bij voorbaat benauwd.

Leonie Bouman met haar favoriet.

Even later is alles duidelijk en staat iedereen keurig in de rij om een proefstem uit te brengen. Iedereen behalve Toos, die naast me zit en echt wel weet hoe stemmen werkt. 'Vaak genoeg gedaan, joh', zegt ze. Toos blijkt een fijnproever. VNL, Denk, Baudet - ze kent ze allemaal. Pas bij MenS en de VDP is er aarzeling. Die Wilders kan haar gestolen worden, zegt ze. 'Daar schiet je geen bliksem mee op.' Al kan het wat haar betreft met de hulp aan Afrikaanse landen wel wat minder zolang hier veel mensen onder de armoedegrens zitten. Toos is van de inhoud. 'Kijk naar wat ze te bieden hebben', zegt ze. 'Daar gaat het om. Laat je niet afleiden door de persoon.'

Maar nu stil, ze wil de uitslag horen. GroenLinks is met vijf stemmen de grote winnaar hier, Partij voor de Dieren kreeg er drie. Dan volgen PvdA, D66, ChristenUnie, PVV en Forum voor Democratie. VVD en CDA tellen hier niet mee.

Om een idee van links en rechts te krijgen worden stellingen voorgelegd: moeten rijke mensen meer belasting betalen? Moeten kolencentrales voorlopig open blijven? Ook dat is een bron van plezier. Het liefst zouden ze de hele middag rode en groene kaarten omhooghouden.

'Je hebt mij nog niks gevraagd', zegt Ilse Dannarag, terwijl ze aan m'n arm trekt. 'Schrijf op: Wilders is grof, met z'n minder Marokkanen. En hij daar' - ze wijst naar een afbeelding van Asscher - 'mag blijven.' Ilse wil ook graag op de foto, later toch weer niet.

'We hebben het hier te weinig over politiek', vindt Johan de Kruijk, die op het complex woont en elke dag in het Lichtpunt werkt. 'Ikzelf ben gelukkig gezond, maar dat eigen risico in de zorg is een probleem als je zoals ik alleen een uitkering hebt.' We zijn een mooi kleurrijk land, vindt hij. Daar moet je trots op zijn.

Geleidelijk ontstaat een idee. Waarom zouden ze geen partij voor mensen met een verstandelijke beperking beginnen? De Abrona Partij, het enthousiasme is groot. Gezondheidszorg, dat gaat hun thema worden.

Johan en Toos: we hebben het te weinig over politiek.

Partijen richten zich amper op deze bevolkingsgroep, vertelt Mirjam de Lang van Abrona later. Terwijl het zo'n groot deel van de bevolking is. Vorige keer was er niet eens een stembureau op het terrein, dat wordt dit keer anders.

Leonie Bouman wacht na afloop op een bankje totdat de taxi komt die haar naar Amersfoort terugbrengt, waar ze begeleid woont. 'Ik ben nu zo zelfverzekerd', zegt ze. 'Als wij niet gaan stemmen, gaat er veel verloren.'

Want wie is de baas van Nederland, zo luidt de vraag. Is dat 1. Willem Alexander. Of 2. Mark Rutte? In koor: 'Nee, dat zijn wij allemaal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden