Waarom Europa zo met de Hongaarse regering worstelt

Socialisten, liberalen en groenen in het Europees Parlement eisen strafmaatregelen tegen de Hongaarse regering omdat die de democratie van het land knevelt. De drie Europese partijen roepen op tot schorsing van Hongarije als EU-lid als Boedapest een serie gewraakte wetten niet snel aanpast.

De Hongaarse premier Viktor Orban Beeld afp

De Europese Commissie onderzoekt of deze wetten - die de mediavrijheid en de onafhankelijkheid van de nationale bank en de rechtspraak beperken - in strijd zijn met Europese regelgeving.

Opschorting van het Hongaarse EU-lidmaatschap gaat de Commissie vooralsnog te ver. 'Dat is een laatste redmiddel, daar zijn we nog niet', verklaarde een woordvoerder gisteren. Bij schorsing verliest een lidstaat zijn stemrecht in de EU.

Europees Hof
De eurocommissarissen bespreken de situatie in Hongarije volgende week woensdag. Mogelijk geeft de Commissie de regering van premier Orbán dan al de opdracht de omstreden wetten aan te passen. Blijft afdoende actie uit, dan daagt de Commissie Hongarije voor het Europees Hof van Justitie.

Het probleem is dat veel Europese regelgeving bewust wat vaag is gehouden. Juist omdat veel landen geen behoefte hadden aan een Europa dat bijvoorbeeld landen oplegt hoe de mediavrijheid te garanderen.

Ook de gedachte dat Hongarije zich niet houdt aan de 'Europese waarden' is moeilijk in concrete maatregelen te gieten. Die waarden zijn nog losser omschreven dan de Europese regels.

Centrale bank
Volgens betrokkenen staat de Commissie het sterkst in haar kritiek op de wet die de onafhankelijkheid van de Hongaarse centrale bank aantast. Het Europees Verdrag stelt dat de regeringen geen instructies mogen geven aan de directie van de nationale bank.

Bijkomend 'voordeel' voor Brussel is dat Boedapest de EU en het Internationaal Monetair Fonds om financiële steun heeft gevraagd. De gesprekken daarover zullen niet worden begonnen voordat Orbán de onafhankelijkheid van de centrale bank garandeert. Hongarije heeft de gevraagde 8 miljard euro hard nodig.

Orbáns partij heeft een absolute meerderheid in het Hongaarse parlement. Die gebruikt hij om wetten (inclusief een nieuwe grondwet) in recordtempo aangenomen te krijgen. Zijn critici zeggen dat de premier ervoor zorgt dat zijn Fidesz-partij ook na de volgende verkiezingen het centrum van de macht blijft.

Cultuur
Europees Commissaris Kroes (Digitale Agenda) beklemtoonde gisteren dat mediavrijheid niet alleen een kwestie van wetten is, 'maar ook van politieke cultuur'. De Commissie zal naast een juridisch oordeel over de Hongaarse wetten ook een politiek oordeel vellen over de mate waarin Orbán de Europese democratische waarden respecteert.

De grootste partij in het Europarlement - de christelijk-conservatieve Europese Volkspartij waar Fidesz deel van uitmaakt - heeft nog geen standpunt over Hongarije. CDA-Europarlementariër Van de Camp meent dat het beter is eerst het onderzoek van de Commissie af te wachten. Niettemin vindt hij de radiostilte van de EVP 'wel een beetje jammer'. 'Ik maak me wel degelijk zorgen over de ontwikkelingen in Hongarije. Het geeft aan dat een absolute meerderheid in een parlement absoluut geen goede zaak is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.