Waarom Erik Jan Q. de gevaarlijkste crimineel van Nederland is

De beruchte crimineel Erik Jan Q., verdacht van het voorbereiden van terroristische aanslagen in Nederland en België, moet vandaag voor het gerechtshof in Den Haag verschijnen. Volgens justitie is Q. één van de gevaarlijkste criminelen van Nederland. Hoewel Samir A. en het Hofstadnetwerk veel meer publiciteit genereerden, is Eric Jan Q. volgens justitie veel linker. Wat heeft deze crimineel allemaal op zijn kerfstok?

Heleen van Lier
© colourbox Beeld
© colourbox

De in Hoek van Holland geboren en in Vlaardingen opgegroeide Q. begon zijn criminele carrière, voor zover bekend, met gewelddadige roofovervallen op GWK-kantoren in Maastricht (1997), Hoek van Holland (1998) en Rotterdam-CS (1999). Q. gebruikte hierbij explosieven. In Hoek van Holland vielen negen gewonden. Bij Rotterdam-CS vuurde hij 30 kogels af op de politie. Hij werd overmeesterd en bleek een politiekogel te hebben opgevangen met zijn kogelwerend vest.

Luchtkoker
Q. werd gearresteerd, maar wachtte zijn veroordeling niet af. Hij wist eind 2001 via een luchtkoker te ontsnappen uit het gevangeniscomplex De Schie in Rotterdam. Enkele maanden daarna veroordeelde het Gerechtshof Den Haag hem bij verstek tot 14 jaar cel. In 2002 gaf de politie zijn naam en foto vrij omdat hij werd beschouwd wordt als de meest vuurgevaarlijke crimineel van Nederland.

Na zijn ontsnapping uit De Schie wist Q. 5,5 jaar uit handen van de politie te blijven. Hij liep uiteindelijk in 2007 in Arnhem tegen de lamp na een winkeldiefstal. Toen hij voortvluchtig was zou hij dreigbrieven hebben verstuurd en allerlei misdrijven hebben voorbereid, waaronder aanslagen op de Rotterdamse rechtbank, hotel New York en het Botlekgebied. Op zijn zolderkamer in Rotterdam vond de politie grondstoffen voor het maken van explosieven en ander belastend materiaal. Er lagen liters chemicaliën, kant-en-klare pyrotechnische mengsels, kleding van marechaussee, brandweer en politie, een kogelwerend vest, foto's van de beveiliging van Prinsjesdag, kaarten van de Botlek en de HSL-zone, een bivakmuts, gasmasker, elektrische circuits, een pistool, een jachtgeweer met afgezaagde loop, tiewraps, een losgeldbrief.

Hoogexplosief
Een van de gevonden zakken chemicaliën werd als dermate hoogexplosief ingeschat, dat zelfs het maken van een foto te risicovol werd geacht. In een woning in België, die Q. ook gebruikte, vond de politie voldoende grondstoffen voor de productie van een kilo TATP, het type explosief dat werd gebruikt bij de aanslag op de Londense metro in 2005.

Q. weigerde medewerking aan een onderzoek door het Pieter Baan Centrum. Eerder psychologisch onderzoek voerde naar de conclusie dat hij narcistische trekken combineert met een grote afkeer van autoriteiten, in het bijzonder van politie en justitie. Door de politie wordt beweerd dat Q. in neofascistische kringen verkeerde. Q. is geoefend in de Japanse krijgskunst en boogschieten, volgde in het leger een overlevingscursus en in een Ierland een cursus persoonsbeveiliging.

Outdoor-type

Zijn advocaten verklaarden bij de rechtszaak vorig jaar dat de opmerkelijke collectie spullen op de zolderkamer het materiaal was van een 'creatief outdoor-type'. Q. is volgens hen een enthousiaste verzamelaar, met een brede interesse. De aangetroffen spullen zou hij slechts hebben benut voor survivaltraining, paintballevenementen en persoonsbeveiliging. De chemicaliën op zijn kamer zouden voor persoonlijk gebruik zijn, zoals voor het maken van jam en het verven van zijn haar.

Herhalingsgevaar

Q. werd vorig jaar door de rechtbank in Rotterdam veroordeeld tot twaalf jaar cel voor het beramen van de aanslagen. Justitie had 16 jaar gevangenisstraf tegen hem geëist, omdat het herhalingsgevaar bij Q. 'levensgroot' zou zijn. De voorbereidingshandelingen van Q. waren volgens justitie veel concreter en gevaarlijker dan die van de geruchtmakende Hofstadgroep.

Q. blijft ontkennen en ging in hoger beroep tegen zijn veroordeling. Zijn advocaat Jan-Hein van Dijk vond de straf bovendien heel fors 'voor een zaak die in de intentiesfeer ligt, waarbij geen dodelijke slachtoffers zijn gevallen.'

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden