Column

Waarom een podium voor zoveel dedain?

Ombudsvrouw Annieke Kranenberg

De krant moet verschillende denkbeelden blootleggen, maar waar staan de provocaties van Sait Cinar voor?

Sait Cinar. Beeld Robin de Puy

'Waarom krijgt deze onfatsoenlijke, walgelijke nepdemocraat met zijn neppartij zo veel aandacht?', mailde een lezer deze week. 'Genoeg is genoeg, redactie.' Het laat zich raden op wie hij doelt en hij staat daarin niet alleen. Een deel van het abonneebestand smacht al jaren naar een Wildersvrije Volkskrant. Ook deze week laaide die wens weer hartstochtelijk op na diens optreden in Almere.

Buiten de PVV-leider om wordt er zelden massaal geklaagd over het bieden van een platform aan deze of gene. Vorige week stak zowaar een Turkse Nederlander hem de loef af. De 36-jarige Sait Cinar werd geïnterviewd in de serie 'Land van afkomst' in V. Wekelijks spreekt schrijver Robert Vuijsje bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven.

Land van afkomst

Lees hier het hele interview met Sait Cinar terug.

Cinar leidt het bedrijf Altijdgeslaagd.nl, dat 100 procent slagingskans garandeert voor het theorie-examen van het autorijbewijs. Voor 180 euro biedt hij, claimt hij, zijn klanten vragen én antwoorden van het CBR. Hij zegt geen belasting te betalen, spreekt voortdurend over 'kankerjoden', heeft een strafblad wegens opruiing via een filmpje op Facebook en stelt 'hetzelfde spelletje' als Wilders te spelen. 'Alleen zeg ik precies het omgekeerde.'

Vooral zijn volstrekte dedain voor de Nederlandse samenleving wekte bij lezers hevige verontwaardiging. Een kleine bloemlezing: 'Ik snap niet dat u zo iemand, die alleen maar profiteert van onze maatschappij en voorzieningen en totaal lak heeft aan ons land en geen enkel respect heeft voor wat wij opgebouwd hebben, een podium geeft.' 'Vanzelfsprekend kan ik u niet verwijten dat er zulke gestoorde personen in onze samenleving vertoeven, maar wel dat u daaraan een heel artikel wijdt.' 'Waarom überhaupt een podium bieden aan dit soort aandachtstrekkers?'

Journalistieke rechtvaardiging

Ze werpen een legitieme vraag op. Dat Wilders' standpunten worden weergegeven, is vanuit journalistiek oogpunt volkomen logisch. Hij vertegenwoordigt een aanzienlijk deel van het electoraat, hij is een factor van belang in de Nederlandse politiek en samenleving. Dat mag de krant niet doodzwijgen. Maar wat is de journalistieke rechtvaardiging voor het brengen van Cinars maatschappijkritiek - 'Ik zeg: neuk dat land terug zoals zij jou neuken' - en kwetsende scheldkanonnades?

De serie onleent haar kracht aan de verscheidenheid van kandidaten, van oud NOS-presentatrice Noraly Beyer tot oud-tennisser Richard Krajicek, van acteur Nasrdin Dchar tot Corendon-baas Atilay Uslu. Succesvolle integratieverhalen komen voorbij, maar ook ervaringen met racisme en discriminatie. De meesten drukken zich beschaafd uit, sommigen iets minder eloquent. Eerder werd het ongepolijste interview met rapper Appa aanstootgevend gevonden - zij het minder ernstig dan dat met Cinar.

Het mag natuurlijk schuren. 'Ons land', zoals een lezer schrijft, is ook het land van Cinar, die hier is geboren. Lezers die vinden dat alleen kandidaten die zich richten op 'sociale cohesie' in de serie mogen, miskennen de functie van de krant. Die moet de verschillende denkbeelden blootleggen. Vraag is of Cinars ideeën voor iets groters staan.

Vuijsje meent van wel. Op Facebook is Cinar populair met bijna 86 duizend volgers. In het interview vertelt Cinar dat zijn filmpjes over 'kankerzionisten die dood moeten' een marketingstrategie zijn. 'Dat is wat de mensen willen horen.' Dat zegt iets over Nederland, vinden de schrijver en de redactie. 'Net zoals de vanzelfsprekendheid waarmee hij tegen mij zei dat het niet erg is dat ik joods ben', zegt Vuijsje. 'In zijn wereld denkt iedereen kennelijk zo over joden en de Nederlandse samenleving.'

Verward

Deze redenering kan ik deels onderschrijven, maar de interessantste vraag wordt mijns inziens niet beantwoord: waarom heeft Cinar zoveel aanhang? Onderschrijven zijn volgers op Facebook werkelijk zijn denkbeelden, bewonderen ze vooral zijn 'ik heb schijt aan iedereen'-attitude of volgen ze een real life soap, waarin een malle Eppie zichzelf misschien weer de gevangenis in schreeuwt?

Uit reacties op zijn Facebookpagina blijkt dat sommigen twijfelen aan zijn psychische gezondheid. Uit eerdere interviews rijst eenzelfde beeld. In juli vertelde hij aan Nieuwe Revu over 'De Stem' die na een suïcidepoging tegen hem sprak. Alles wat hij aanraakte, zou in goud veranderen. Op een Turks-Nederlandse site stelde Cinar een boodschapper van god te zijn. 'Een persoon als ik komt maar 1 keer in de 100 jaar op de wereld.' In het interview in V refereert hij er anderszins aan: 'Ik heb de wijkagent bij me thuis gehad, ze zijn bang dat ik een aanslag ga plegen. Die agent komt zeggen dat ik naar een psychiater moet. Hoezo moet ik dat?'

Niet zo verwonderlijk dat de politie - en ongetwijfeld ook andere diensten - hem in het vizier hebben. Bij het signaleren van radicalisering is er steeds meer oog voor 'verwarde personen'. Uit onderzoek naar zogenaamde 'lone wolves' in de VS - eenlingen die terreuraanslagen pleegden of beraamden - blijkt dat 40 procent met mentale problemen kampte. Ze vertonen een aantal overeenkomsten: anti-establishment, paranoïde, het idee uitverkoren te zijn, een daad willen stellen, roem en een podium zoeken (4 op de 5 deed dat via sociale media). De politieke motivatie voor een daad blijkt achteraf soms een legitimatie te zijn voor een complexe combinatie van persoonlijke problemen en frustraties, zegt socioloog Ramon Spaaij, een van de onderzoekers.

'Zo provocerend mogelijk'

Hiermee wil ik niet gezegd hebben dat Cinar het stempel 'lone wolf' verdient. Wel draagt het bij aan de overtuiging dat een interview niet de geschiktste vorm is om hem te introduceren bij de Volkskrant-lezer. Zijn populariteit op sociale media legitimeert een onderzoekend verhaal naar het fenomeen, de achtergrond van zijn provocaties (marketingstrategie of radicale waanzin?) en naar de betekenis ervan voor zijn veronderstelde volgers.

Voor Cinar pakte het interview gunstig uit, gelet op zijn intentie. Hij wilde 'zo provocerend mogelijk' in de krant. Zo kostte het de fotografe enige moeite hem zonder opgestoken middelvinger te laten poseren. Het interview was op de site het best gelezen stuk van de dag, op de Facebookpagina van de krant trok het 1.840 reacties. Veel negatieve, maar er waren ook 3.882 personen die 'vind ik leuk' aanklikten. Wederom geldt: wat zegt dat?

De ombudsvrouw behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en journalistieke aanpak. ombudsvrouw@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.