Waarom een gemeente communiceert met dwangsommen

Verslaggeverscolumn - Toine Heijmans in Garderen

Toine Heijmans

Adri van Ee is zo’n doorpakker waar dit land patent op heeft. De ideeën verlaten direct zijn hoofd, en stollen dan in gebruiksklare realiteit. Gewoon. Doen. Niet doorschuiven maar aanpakken. Kop gebruiken. Handen uit de mouwen in plaats van hand ophouden.

Het lijken wel verkiezingsslogans van de VVD.

Adri’s zandsculpturententoonstelling is geen hobby. Het is 24-karaats ondernemerschap. Het heeft een omzet van 3,5 miljoen, plus een subsidie van nul. Nog voor het dorp begint verschijnen langs de weg serieuze borden en banieren, die de ongelooflijke toeristenmagneet daar in het bos bewijzen. Honderdzeventigduizend bezoekers. De eersten die vandaag arriveren, vertellen dat ze er vroeg bij zijn om de vakantiedrukte te mijden.

Krijgen ze koffie van Adri’s dochter, die Down heeft, of van de vijftien andere horecamensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Die nam Adri graag in dienst, ‘is leuk voor iedereen’.

Ook voor de gemeente Barneveld, die de beeldentuin bestookt met dwangsommen. Afgevuurd vooral door wethouder Van den Hengel (VVD), die al best lang wethouder is.

En nu moet De Nachtwacht weg, het meesterwerk van de zandsculpturententoonstelling. En Adri is het beu. Vinden ze niet leuk bij de gemeente, maar de hele wereld mag nu weten van tien jaar gelazer. ‘Die van Ee, die gaan we pakken, zo denken ze. Pakken, pakken, pakken. Ik ben er zat van.’

Op dinsdag kwamen de boa’s van de omgevingsdienst vertellen dat het zandsculptuur in zijn schuurtje illegaal is, omdat de schuur een woonbestemming heeft. Dwangsom. Op vrijdag kwamen de boa’s voor De Nachtwacht, die deels op grond staat met een agrarische bestemming. Dwangsom. Hoeveel dwangsommen kreeg Adri opgelegd? ‘Stuk of vijftig.’

De Nachtwacht blijft staan, zegt hij. Er is vijf weken aan gewerkt door de Brit Baldrick Buckle, die het uit honderdtwintig ton rivierzand hieuw. Het thema van de tentoonstelling is dit jaar de grote Nederlandse schilderkunst. Ook dat bedenkt hij zelf. Honderd beelden ‘en ze blijven allemaal staan’.

Adri is geboren Garderenaar. Zoon van een varkensboer. Belandde in de jaren negentig in de tuinbeeldenbusiness, toen die plotseling populair werden. Adri begon op eigen terrein tuinbeelden uit beton te gieten, naar uniek ontwerp. Dwangsom: op zijn terrein mag niet gegoten worden. Dus nu doet Adri dat in Polen, waar hij acht man in dienst heeft op zijn gieterij.

Als hij tien jaar terug ziet hoe de eerste zandsculpturen massa’s mensen trekken naar Scheveningen, weet Adri genoeg: ‘dat is ’m’. Sindsdien haalt hij elk jaar veertig internationale zandkunstenaars naar Garderen. En sindsdien heeft de gemeente een prachtevenement dat streng gehandhaafd moet.

Dwangsom omdat Adri een pad maakte in zijn bos, een pad dat hij moest maken als nooduitgang, anders volgde een dwangsom.

Dwangsom omdat de anderhalve hectare grond die hij met boompjes heeft beplant, natuurcompensatie voor zijn parkeerterrein, te veel humus bevat.

Dwangsom voor het aanleggen van een grondwal op zijn erf.

Dwangsom voor de duizenden lichtjes die hij in de schuur hing tijdens zijn Winterfair, die elk jaar twintigduizend mensen trekt.

Dwangsom voor het recreatiehuisje dat hij ook kocht van de buurman, en dat al vijftig jaar wordt gedoogd.

Wat Adri zoekt is ruimte. ‘Ik kocht mijn buren weg.’ En nu wacht hij al jaren op een bestemmingswijziging voor de grond. Die komt maar niet. Waarom is de vraag - het hotel hiertegenover kreeg wel een bestemmingswijziging toen dat voor de ondernemers nodig was.

Nu spelen ze kat en muis. Adri vertelt hoe een boa in zijn vrije tijd kwam controleren. Hoe de wethouder foto’s kwam maken op zijn terrein, in een poging een overtreding te constateren. En hoe de burgemeester hem vroeg ‘eens goed in de spiegel te kijken’.

Als ik hem vraag wat hij dan ziet, zegt Adri: ‘Ik ben te glad. Ik ben te snel. Ik ben ondernemer, ik doe dingen en ga dan altijd een metertje verder. Anders bereik je niks.’

Wethouder Van den Hengel (VVD) krijg ik niet te spreken. De woordvoerder, Bertil Rebel, zegt dat de zaak zich eenvoudig laat samenvatten: ‘Wij zijn erg trots op de beeldentuin, maar we moeten één lijn trekken met andere ondernemers.’ Het is geen strijd, zegt hij ook, ‘het is een dialoog’. Dat de wethouder zelf foto’s gaat maken is logisch: hij wil een goed beeld krijgen van de situatie.

In de gemeenteraad stelt alleen Lokaal Belang vragen, maar ook fractievoorzitter Mijntje Pluimers blijft voorzichtig: ‘We laten even in het midden waar de schuldvraag ligt.’ En: ‘De gemeente Barneveld staat er niet goed op en dat is zonde.’

Wie ik ook spreek, iedereen opereert omzichtig. In de Barneveldse politiek gaat het heel erg over mensen, niet over zaken, zegt iemand die er verder ook graag buiten blijft. ‘Dan krijg je dit.’

De dwangsom als communicatiemiddel. Gewoon. Doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.