Waarom een gasfabriek?

De aanslag bij het Franse dorp Saint-Quentin-Fallavier vrijdag vond plaats in gasfabriek Air Products, op een industrieterrein ver van de bewoonde wereld. Is zo'n locatie een logische keuze voor een terreurdaad?

Ana van Es
De gasfabriek in Saint-Quentin-Fallavier. Beeld epa
De gasfabriek in Saint-Quentin-Fallavier.Beeld epa

Een gasfabriek is geen 'symbolisch doelwit', zegt terreurexpert François Heisbourg, voorzitter van het Internationale Instituut voor Strategische Studies (IISS) in Londen. Een gasfabriek verbeeldt niet de westerse samenleving, zoals een hotel vol blanke toeristen in Tunesië dat wel doet, evenals de Twin Towers of de redactie van CharlieHebdo. Het is ook geen locatie die veel slachtoffers treft, zoals een luchthaven of metro.

Maar een aanslag op een gasfabriek beoogt wel effectbejag. 'Als het was gelukt om deze fabriek op te blazen, zou dat een vlammenzee hebben gegeven, ook gezien alle zware industrie in de omgeving.'

Ruggespraak

Nederland heeft in het verleden ondervonden dat gasinstallaties gewild zijn bij terroristen. 'De eerste internationale terreuraanslagen ooit in Nederland vonden plaats bij gasverdeelstations', zegt Edwin Bakker, hoogleraar terrorisme en contraterrorisme aan de universiteit Leiden.

Dat was in 1972, in Ommen en Ravenstein. De aanslagen werden opgeëist door de Palestijnse guerrillabeweging El Fatah. 'Sindsdien is in Nederland altijd het bewustzijn geweest dat gasindustrie gevoelig is', zegt Bakker. 'Sinds 9/11 is daar nog een slag overheen gegaan. Dit is de best beveiligde industrie denkbaar.'

De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) houdt ruggespraak met alle gasbedrijven in Nederland. Vrijdag is volgens een woordvoerder de beveiliging van een Amsterdamse vestiging van Air Products opgevoerd, na overleg met de landelijk 'sectorcoördinator gas'.

Ook in Frankrijk heerst 'zeker het besef' dat gasbedrijven doelwit kunnen zijn van terreur, zegt Heisbourg. De gearresteerde verdachte, Yassin S., kon mogelijk toch het terrein op omdat hij als 'betrouwbaar' werd gezien, hoewel hij bij Franse veiligheidsdiensten bekend stond vanwege extremistische geloofsopvattingen.

Politiebewaking bij de Nederlandse vestiging van Air Products Botlek. Beeld anp
Politiebewaking bij de Nederlandse vestiging van Air Products Botlek.Beeld anp
Politiebewaking bij de Nederlandse vestiging van Air Products. Beeld anp
Politiebewaking bij de Nederlandse vestiging van Air Products.Beeld anp

Particulier motief

Bij een aanslag als deze bestaat de mogelijkheid van een particulier motief, zegt Bakker. 'De reden dat een doelwit wordt gekozen, kan erg banaal zijn. Het kan zijn dat de aanslagpleger bij het bedrijf werkt, dat dit een wraakactie is. Er hoeft geen groots plan te zijn.'

Vanwege de onthoofding bij de gasfabriek en het aantreffen van een zwarte vlag met de islamitische geloofsbelijdenis, wordt internationaal de link gelegd met de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Frankrijk kampt met een groot aantal teruggekeerde Syriëgangers.

Maar directe inmenging van IS of een andere professionele jihadistische organisatie lijkt onwaarschijnlijk, stelt Heisbourg. 'Gezien de zeer beperkte middelen - er waren voor zover we weten geen zware wapens, alleen het mes waarmee het onfortuinlijke slachtoffer is onthoofd - ziet dit er niet uit alsof er logistieke steun is geweest van een georganiseerde terreurbeweging als IS.'

Overschatte gevolgen

Dit maakt de aanslag op de Franse gasfabriek anders van aard dan die in Tunesië en Koeweit. 'De daders daar lijken wel te hebben geprofiteerd van logistieke steun van een terreurorganisatie.'

De gasfabriek bij het dorp staat nog overeind, ondanks een poging om brand te stichten. De gevolgen van dit type aanslag worden vaak overschat, zegt Bakker. 'Terroristen hopen dat een brand via de gaspijp door het hele land schiet, en het publiek vreest dat eigenlijk ook, maar er gaat doorgaans wel ergens een klepje dicht, dus dat is schromelijk overdreven. We moeten elkaar niet gek lopen maken.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden