Analyse

Waarom doet Frankrijk niets voor deze vluchtelingen?

De jungle van Calais

In de duinen van Calais verblijven duizenden vluchtelingen onder voor een rijk land beschamende omstandigheden. Waarom doet Frankrijk niet meer?

Vandaag vergadert Europa over 'de versterking van de onderlinge solidariteit' bij de aanpak van het vluchtelingenvraagstuk rond de Middellandse Zee. Aan de vooravond daarvan heeft Frankrijk bij Menton de grens afgesloten voor alle migranten die uit Italië komen. Sommigen bivakkeren nu op de rotsen tussen Italië en Frankrijk.

De Italiaanse premier Renzi was woedend. Voor de zoveelste keer deponeert Europa het migrantenprobleem op het bord van Italië. Hij dreigde een niet nader omschreven 'Plan B' in werking te stellen, 'dat Europa pijn zal doen'. Frankrijk wil echter geen mensen binnenlaten die zijn worsteling met de migrantencrisis verder zullen bemoeilijken.

Symbool van Franse onmacht

Calais is een symbool van Franse onmacht. In de 'jungle' in de duinen kamperen twee- tot drieduizend migranten die naar Groot-Brittannië willen onder omstandigheden die beschamend zijn voor een rijk land. Maar de Franse autoriteiten zijn doodsbang dat adequate opvang een aanzuigende werking heeft. Onlangs werd een opvangcentrum met een zeer beperkte capaciteit geopend, een poging om de ergste nood te lenigen zonder nieuwe migranten aan te trekken.

Anderzijds houdt ook de repressie iets halfslachtigs. De politie kan hard optreden - Human Rights Watch spreekt van mishandeling met gummiknuppels en pepperspray. Ook werden onlangs twee kleinere kampen ontruimd. Toch wordt de jungle al jaren getolereerd. Hard optreden is gemakkelijker gezegd dan gedaan: van de uitgeprocedeerde asielzoekers wordt slechts 10 tot 20 procent uitgezet.

Tot voor kort speelden de problemen zich vooral af aan de uiteinden van het land, in Calais en Menton. Nu heeft de migrantencrisis ook de hoofdstad Parijs bereikt. Twee weken geleden werd een kamp ontruimd bij metrostation La Chapelle, waar enkele honderden migranten hun tenten hadden opgeslagen. Sindsdien zijn de migranten op vier andere plaatsen in de stad weer opgedoken, zonder dat een oplossing naderbij is gekomen. Dat is ook de reden voor het sluiten van de grens bij Menton. Frankrijk wil de toestroom naar Parijs beperken.

Asielsysteem

Het Franse asielsysteem is aan zijn einde, erkent directeur Pascal Brice van de asieldienst OFPRA. 'Iedereen die asiel aanvraagt, heeft in principe recht op opvang. Maar sinds 2007 is het aantal aanvragen verdubbeld. Daarom is het niet mogelijk iedereen een plaats te geven', zegt hij.

Dat 'niet iedereen' is een eufemisme, vinden hulpverleners en actiegroepen. Volgens Human Rights Watch wachten 15 duizend mensen op een plaats in een asielzoekerscentrum. Maar het probleem is groter. Frankrijk is een transitland: veel migranten willen helemaal geen asiel aanvragen en verblijven er illegaal. In Calais wil iedereen naar Engeland.

'Dat wordt versterkt door de zwakke reputatie van het Franse asielsysteem', zegt Brice. De procedure duurt gemiddeld twintig maanden. In de tussentijd laat de opvang vaak zwaar te wensen over. 'Mensen in Calais zeggen tegen ons: waarom zou ik asiel in Frankrijk aanvragen? Mijn buurman heeft het gedaan en die slaapt nog steeds in een tentje', zegt onderzoekster Izza Leghtas van Human Rights Watch.

Moreel waterloo

'Een moreel Waterloo', noemde de groene ex-minister Cécile Duflot het Franse vreemdelingenbeleid. Zij staat een 'gastvrijere' koers voor, die echter op weinig politiek draagvlak kan rekenen. Zo was 70 procent van de Fransen helemaal niet geschokt door de tv-beelden van de oproerpolitie die migranten verwijderde uit hun schamele tentenkampje of hen met traangas wegjoeg bij een bibliotheek in Parijs.

Zo zwabbert Frankrijk voort. Een hervorming van het asielbeleid is in de maak. De procedure moet worden teruggebracht van twintig naar negen maanden. Dat zou wat meer lucht moeten geven. Maar Pascal Brice van de asieldienst slaakt een zucht bij de vraag hoe de jungle van Calais zou kunnen verdwijnen: 'Ik neem de wereld maar zoals zij is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.